مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ ۇعا الدىنا جانە قازاقستان عىلىمىنىڭ الدىنا ماڭىزدى مىندەتتەر قويىپ, ەكونوميكانى دامىتۋ جولىندا قوعامعا, حالىققا بەت بۇرۋ جانە ولار ءۇشىن ناقتى پايدا اكەلۋدى تاپسىرعانى بەلگىلى. وسى ورايدا پرەزيدەنت جانىنداعى ۇعا پرەزيدەنتى كۇنسۇلۋ زاكاريا فورۋم بارىسىندا «عالىمدارعا قانشالىقتى عىلىمي الەۋەتتى دامىتۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن بيزنەس-قاۋىمداستىقتار قاجەت بولسا, عالىمداردىڭ دا يننوۆاتسيالىق, تەحنولوگيالىق شەشىمدەرى بيزنەستى قىزىقتىرا ءبىلۋى ءتيىس. بۇل باعىتتا ەكى جاقتى ءارى جىلدام جۇزەگە اساتىن ءىس-قيمىلدار قاجەت» دەگەن پىكىر ءبىلدىردى.
ەلىمىزدە تالاناتتى, اسىرەسە عىلىمعا قۇشتار جاستار كوپ. بىراق قوعامدا عىلىمدى ناسيحاتتاۋ جاعى كەم. ۇعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى, اسقار جۇمادىلداەۆ اتاپ وتكەندەي, جاستاردى يننوۆاتسياعا, زاماناۋي تەحنولوگيالارعا بەيىمدەۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. تىپتەن, بۇگىندە ەلىمنىڭ دامىعان ەلدەرى ناتيجەگە جەتكىزگەن كۆانتتىق تەحنولوگيالار, كۆانتتىق كومپيۋتەردى مەڭگەرگەن جاستار نەكەن-ساياق. ال عالىمداردىڭ ونەرتابىستارى, باياندامالارى مەن جاريالاعان ماقالالارى شاڭ باسقان سورەلەردە قالىپ قويۋدا. سوندىقتان بۇل فورۋم ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن تارتىمدى جوبالاردى وندىرىسكە ەنگىزۋدە التىن كوپىرگە اينالۋى قاجەت.
فورۋم بارىسىندا ەلىمىزگە بەلگىلى عالىمدار, بيزنەس وكىلدەرى تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ, عىلىمدى دامىتۋدىڭ تەتىكتەرىنە توقتالدى. زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ينجەنەر-فيزيك, بەلگىلى بيزنەسمەن مۇحتار جاكىشەۆ ەلىمىزدىڭ جەر قويناۋىن ءتيىمدى پايدالانۋعا قاتىستى ويلارىمەن ءبولىسىپ, الەمدە تۋىنداپ وتىرعان ەنەرگەتيكالىق تاپشىلىق, ەلىمىزدە اتوم ەلەكتور ستانساسىن سالۋعا قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.
«Alageum Electric» ەنەرگەتيكالىق كومپانياسى باقىلاۋ كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەركەبۇلان ءىلياسوۆ يننوۆاتسيالىق دامۋ قاشان دا عىلىممەن ىقپالداستىقتى قاجەت ەتەدى, دەپ اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جوعارى وقۋ ورىندارى, جەكە ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىمەن بايلانىسىن نىعايتىپ وتىرعان كومپانيا ءۇشىن يننوۆاتسيالىق ونىمدەر شىعارۋ, سەرىكتەس قالالاردى دامىتۋ جوبالارىن عالىمدارمەن بىرلەسىپ شەشۋ قاجەت. وسى ۇسىنىستى قۇپتاعان «Sergek» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى قايرات احمەتوۆ كومپانيادا جاسالعان ساراپتامالىق شەشىمدەردىڭ بۇعان دەيىن عىلىمنىڭ قاتىسۋىنسىز ىسكە اسىپ كەلگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, Smart City شەڭبەرىندە قوعامدىق قاۋىپسىزدىك, كولىك جانە ەكولوگيا سياقتى باعىتتاردى كەڭەيتۋ جوسپارلانۋدا. كومپانيا ونىمدەرى Big Data كومەگىمەن كولىك قوزعالىسىن تالداۋعا, جول قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرتتىرۋعا جانە قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋ كوزدەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەندىگى كەزەكتە ينفرقۇرىلىمداردى دامىتۋعا قاتىستى اقپاراتتاردى تەرەڭ تالداۋ, زەرتتەۋلەرگە عالىمداردى تارتۋ مىندەتى تۇر.
«كوركەم تەلەكوم» ديرەكتورى اسەت احمەتوۆ, «Qazbiopharm» ۇلتتىق حولدينگى» اق باس ديرەكتورى ەرعالي ءابدرايىموۆ, «عىلىم قورى» اق باسقارما توراعاسى ءا.شامەنوۆ, ءىىم اكادەمياسىنىڭ باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى ايدار سايتبەكوۆ, «Astana Vision» كلينيكالار جەلىسىنىڭ قۇرىلتايشىسى ۆلاديمير كيم, «كازاحستان ينجينيرينگ» R&D قۇراستىرۋ كومپانياسىنىڭ وكىلى قالقابەك ايدوس, باسقا دا بيزنەس وكىلدەرى ءار سالادا جوعارى ناتيجەگە جەتۋ عىلىمنىڭ قاتىسۋىمەن عانا جوعارى ناتيجە بەرەدى دەگەن ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى.
بيزنەس وكىلدەرى عالىمداردىڭ كوممەرتسيالاندىرۋعا دايىن عىلىمي-يننوۆاتسيالىق جوبالارىمەن تانىسۋ بارىسىندا «قازاقستان ەكونوميكاسىن يننوۆاتسيالىق جاڭعىرتۋدىڭ يادرولىق فيزيكا ادىستەرى مەن تەحنولوگيالارىن دامىتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتى ازىرلەگەن «اqua dress» گيدروگەلدى تاڭعىشتار ءوندىرىسىن دامىتۋ ماسەلەسىنە نازار اۋداردى. گيدروگەلدى تاڭعىشتار باكتەريتسيدتىك قاسيەتكە يە, دەنە جاراقاتى, كۇيىك كەزىندە, جۇمساق تىندەردىڭ زاقىمدانۋى, تەرى قابىنۋىندا قولدانىلادى. ەندىگى كەزەكتە «اqua dress» ءوندىرىسىن ىشكى نارىقتى عانا ەمەس, شەتەلگە شىعارۋ مىندەتى تۇر.
قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ ۆەتەرينارلىق ينستيتۋتى ازىرلەگەن اۋىلشارۋاشىلىعى جانۋارلارىنىڭ جۇقپالى اۋرۋلارىن ەمدەۋگە ارنالعان ۆاكتسينا, انتيگەندەر جانە قازاق جەمىس-كوكونىس عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ الما سورتتارىن كوبەيتۋگە ارنالعان جوبالارى دا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ نازارىن اۋداردى. قازىرگى كەزدە اۋىلشارۋاشلىعىن دامىتۋ ەلىمىزدىڭ ازىق ت ۇلىك ساياساتىن دامىتۋدا ماڭىزدى رولگە يە. سوندىقتان سالانىڭ دامۋى, ءوندىرىس ۋاقىت تالابى. سونىمەن قاتار «بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پرولەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ» ۆەتەرينارلىق مەديتسينا, مولەكۋليارلى بيولوگيا, گەندىك ينجەنيريا, بيوتەحنولوگيا سالاسىندا ءتيىمدى قولدانىس تاپقان جوبالارى, «عارىشتىق زەرتتەۋلەر جانە تەحنولوگيالار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ» اەروعارىش, اۋىر ماشينا جاساۋ, قورعانىس سالاسىندا پايدالانۋعا بولاتىن جوعارى ساپالى بۇيىمدار ءوندىرىسى, ق.ساتباەۆ اتانداعى قازاق تەحنيكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارى ۇسىنعان ءپروتاتيۆتى كارديواناليزاتور, پروفەسسور ورالباي دارمەنوۆتىڭ قان تامىرلارىن تازارتاتىن ونەرتابىسى جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋىنا شالدىعۋدىڭ الدىن الۋ, ءولىم-ءجىتىمدى ازايتۋعا اقپال ەتەتىن شەشىمدەردىڭ ءبىرى بولسا, «TRENCO» R&D كومپانياسىنىڭ مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىنە ارنالعان تەحنولوگيالارى دا جەر قويناۋى قازبالارىن ءوندىرۋ, قايتا وڭدەۋ سالاسىندا تيىمدىلىگىن كورسەتەتىنى انىق.
جيىندا ءارتۇرلى تاقىرىپقا ارنالعان شەبەرلىك دارىستەرى ءوتىپ, عىلىم مەن بيزنەس ءۇشىن ءساتتى جوبالارعا قاتىستى كەلىسىمدەر جاسالدى.
