جاھاندىق فورۋمنىڭ حاتشىلىعى 2003 جىلى 23-24 قىركۇيەكتە استانادا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرىنشى سەزىنە قاتىسۋشىلاردىڭ شەشىمىمەن قۇرىلعان. حاتشىلىق – وسى جيىننىڭ نەگىزگى جۇمىس ورگانى. جىل سايىن وتەتىن حاتشىلىق وتىرىسىندا سەزد شەشىمدەرىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى, ءىس-شارانىڭ كۇن ءتارتىبى, ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى جانە قورىتىندى قۇجاتتارىنىڭ جوبالارى قارالادى.
وسىعان وراي بيىلعى حاتشىلىق وتىرىسى اياسىندا بىلتىر قىركۇيەك ايىندا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى VIII سەزىنىڭ قورىتىندىلارى, سەزد حاتشىلىعىنىڭ XXII وتىرىسىنىڭ وتەتىن كۇنى مەن ورنى, سونداي-اق «الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ 2023-2033 جىلدارعا ارنالعان دامۋ تۇجىرىمداماسى» تالقىلانباق. وعان يسلام, حريستيان, بۋدديزم, يۋدايزم, يندۋيزم, داوسيزم, سينتويزم دىندەرىنىڭ وكىلدەرى, سونىڭ ىشىندە ءال-ازھار اكادەمياسىنىڭ باس حاتشىسى نازير اياد, كاۆكاز مۇسىلماندارى باسقارماسىنىڭ توراعاسى شەيح اللاحشۇكىر پاشازادە, يەرۋساليم پاتريارحى III فەوفيل, دۇنيەجۇزىلىك بۋددا قاۋىمداستىعىنىڭ باس حاتشىسى مونتيان تانانارت, 24 ەلدەن كەلگەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ باسقا دا جەتەكشىلەرى, ساياساتكەرلەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
بيىلعى وتىرىستىڭ ماڭىزى بۇرىنعىلاردان ەرەكشە. ويتكەنى بۇرىن-سوڭدى بالاماسى بولماعان ءارى اۋقىمى تۇرعىسىنان تەڭدەسسىز جاھاندىق ءدىني جيىنعا 20 جىل تولۋ مەرەيتويىمەن ورايلاسىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ تۇڭعىش سەزى 2003 جىلى جاس ەلوردامىزدا ءوتتى. وعان الەمدەگى دىنارالىق كەلىسىمنىڭ شاتقاياقتاپ تۇرۋى, وركەنيەتارالىق قاقتىعىستاردىڭ باستالۋى سەبەپ بولعان ەدى. ويتكەنى 2001 جىلى 11 قىركۇيەكتەگى نيۋ-يورك پەن ۆاشينگتونداعى تەراكت, وعان ۋساما بەن لادەن باستاعان ءال-كايدا تەرروريستىك ۇيىمىنىڭ كىنالى دەپ تانىلۋى, 2003 جىلدىڭ باسىندا يراكتاعى سوعىستىڭ باستالۋى, سول ارقىلى باتىس پەن شىعىس اراسىنا سىزات ءتۇسۋى, 2000-جىلداردىڭ باسىندا الەمنىڭ ءار جەرىندە تەرروريستىك اكتىلەردىڭ كوبەيىپ كەتۋى سىندى وقيعالار الەمدىك قاۋىمداستىقتاعى تۇراقتىلىق پەن بىرلىككە سىزات ءتۇسىردى. ءدىني الاۋىزدىق ءورشىپ بارا جاتتى. ءتۇرلى دىندەر اراسىنداعى قىرعي قاباق قاتىناستى جۇمسارتىپ, اۋىزبىرلىككە شاقىراتىن ءبىر باسقوسۋ كەرەك ەدى. وسىنداي سىن ساعاتتا ەلىمىزدىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلعان دىندەر سەزى ءبىر ۇستەل باسىنا وتىرمايتىن, ءبىر-ءبىرىنىڭ قولىن المايتىن ءارتۇرلى دىندەر مەن نانىم-سەنىم وكىلدەرىن ىمىراعا شاقىرىپ, ءتىل تابىستىراتىن الاڭعا اينالدى.
سول ۋاقىتتان بەرى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر قۇرىلىمدارىنان جالپىادامزاتتىق باعدارلاردى ىزدەۋ, دىندەر ديالوگىن جۇزەگە اسىرۋ جانە كەلىسىلگەن شەشىمدەردى قابىلداۋ ءۇشىن حالىقارالىق كونفەسسياارالىق ينستيتۋتتىڭ ۇدايى جۇمىس ىستەۋىن ماقسات تۇتقان فورۋم بەيبىتشىلىكتى, كەلىسىم جانە توزىمدىلىكتى ادام ءومىر ءسۇرۋىنىڭ ىرگەلى قاعيداتتارى رەتىندە بەكىتۋ, دىندەر, كونفەسسيالار, ۇلتتار مەن ەتنوستار اراسىندا ءوزارا قۇرمەت پەن توزىمدىلىككە قول جەتكىزۋ, ادامداردىڭ ءدىني سەزىمدەرىن قاقتىعىستار مەن اسكەري ارەكەتتەردى ءورشىتۋ ماقساتىندا پايدالانۋعا قارسى تۇرۋ ءۇشىن ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
العاشقى سەزگە الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن 18 دەلەگاتسيا قاتىسسا, بىلتىر وتكەن جيىنعا الەمنىڭ 50-دەن استام ەلىنەن 100-دەن اسا دەلەگاتسيا كەلدى. بۇل جايت فورۋم اۋقىمىنىڭ ۇلكەيىپ كەلە جاتقانىن, سايكەسىنشە دىنارالىق ديالوگ پەن كونفەسسياارالىق كەلىسىم ماسەلەسى كوپتى الاڭداتىپ وتىرعانىن كورسەتسە كەرەك. سونىمەن قاتار وعان كاتوليك شىركەۋىنىڭ باسشىسى, ريم پاپاسى II يوانن پاۆەل مەن ءال-ازھاردىڭ جوعارعى يمامى احمەد موحاممەد احمەد ات-تايەب سەكىلدى مارتەبەلى قوناقتاردىڭ قاتىسۋى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ دەڭگەيىن تاعى دا جوعارىلاتتى.
بىلتىرعى جيىندا ءسوز سويلەگەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى نىعايتۋعا ءبارىمىزدىڭ مۇددەلى ەكەنىمىزدى ايتا كەلە: «وزگەرىسكە تولى ءارى بەلگىسىزدىك بەلەڭ العان قازىرگى زاماندا بۇگىنگى باسقوسۋدىڭ ايرىقشا ءمانى بار. ءبىزدىڭ سەزد وركەنيەتارالىق ديالوگ ورناتاتىن جاھاندىق دەڭگەيدەگى القالى جيىنعا اينالدى. بۇل فورۋمدى وتكىزۋگە قازاقستاننىڭ باستاماشىلىق ەتۋى بەكەر ەمەس. سەبەبى قازاق جەرى عاسىرلار بويى باتىس پەن شىعىستىڭ اراسىنداعى كوپىر بولىپ كەلەدى. وسىندا, ياعني ۇلى دالا تورىندە نەبىر الىپ كوشپەلى يمپەريالار ءومىر سۇرگەن. ءدىني ۇستامدىلىق – ولاردىڭ بارىنە ورتاق سيپات», دەدى.
سەزد حاتشىلىعى بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسى, قاسيەتتى تاقتىڭ دىنارالىق ديالوگ جونىندەگى پاپا كەڭەسى (ۆاتيكان), يوردانيانىڭ دىنارالىق زەرتتەۋلەر كورولدىك ينستيتۋتى, مۇسىلمان اقساقالدار كەڭەسى ت.ب. ماڭىزدى حالىقارالىق ديالوگ قۇرىلىمدارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىن نازاردا ۇستاپ كەلەدى. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ, ساياسات پەن عىلىمنىڭ جۇزدەگەن بەدەلدى كوشباسشىلارىنىڭ سەزد بولاشاعىنا دەگەن سەنىمى, ايتىلعان باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋى ءدىني بىرلىكتى ماقسات تۇتقان سەزد جۇمىسىنىڭ جەمىستى ەكەنىن كورسەتەدى.
