استانا – جاڭا مۇمكىندىكتەر قالاسى

كەشە استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا ء“ASTANAىNVEST 2010” 1 حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمى بولىپ ءوتتى. ونىڭ باستى ماقساتى – ەلىمىز استاناسىنداعى قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى ودان ءارى دامىتا ءتۇسۋ, قالا ەكونوميكاسىنا وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستيتسيا قۇيىلۋىن ىنتالاندىرۋ مەن قازاقستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەل قاتارىنا كىرۋ ستراتەگياسى شەڭبەرىندە “استانا – قازاقستان ەلورداسى” برەندىن قالىپتاستىرىپ, ونى الەمدىك رىنوكتا كەڭىنەن تانىستىرۋ بولىپ وتىر. فورۋمعا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ, استانا قالاسى­نىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعام­بە­توۆ, “سامۇرىق-قازىنا” ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى” اق باسقارما ءتور­اعاسى قايرات كەلىمبەتوۆ, يندۋس­تريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆ, ەكونو­مي­كالىق دامۋ جانە ساۋدا مي­نيسترى جانار ايتجانوۆا, ء“Lىor ءCorporatىon” كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى داۆيد بەن ناني, “CEO ءMىllenىum ءFىnance ءCorporatىon” باسقارما توراعاسى كەبا كەيندە قا­تىستى. فورۋمدى ۇكىمەت باس­شى­سى كارىم ءماسىموۆ اشتى. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزبەن بىرگە استانا قا­لا­سى دا ماڭىزدى ۋاقىتتى باستان كەشىرۋدە, دەپ باستادى ءسوزىن پرە­مەر-مينيستر. الەم ەلدەرى دە, قازاقستان دا سىندارلى داعدارىس­تىق كەزەڭ مەن ودان كەيىنگى كەزەڭگە ءوتۋ اراسىندا تۇرعاندىعى بارشا­مىزعا ءمالىم. ەلباسىمىزدىڭ باسشىلىعىمەن كەسىمدى دە باتىل شەشىمدەر قابىلدانىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە قيىن كەزەڭدەردەن قاتتى شىعىندانباي وتتىك. وعان قوسا بيىلعى جىلدىڭ العاشقى 5 ايىنىڭ قورىتىندىسىن الىپ قاراساق, دەر كەزىندە قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ دۇرىستىعىنا تاعى ءبىر رەت كوز جەتكىزەمىز. ەندىگى كە­زەكتەگى ماڭىزدى نارسە – ەلباسى جولداۋىنداعى تاپسىرمالار ايقىنداعانداي, ەل دامۋىنىڭ جاڭا ساتى­سىنا كوتەرىلۋ بولىپ وتىر. سوندىقتان كاسىپكەرلىك بەلسەن­دى­لىك, ىشكى جانە سىرتقى ينۆەستور­لار­دى ەكونوميكانى ودان ءارى دا­مىتۋ ىسىنە تارتۋ جۇمىستارى ال­عاش­قى كەزەكتە تۇر. استانا – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ سيمۆولى, دامۋ­دىڭ لوكوموتيۆى رەتىندە ينۆەس­تيتسيا تارتۋدىڭ, وعان قولايلى جاعدايلار جاساۋدىڭ ۇلگىسىن العاشقى بولىپ كورسەتۋى ءتيىس. قالا اۋماعىندا سوڭعى تەحنولوگيالىق ءوندىرىس ورىندارى قالىپتاسۋدا. مىسالى, “دجەنەرال ەلەكتريك” كومپانياسىمەن بىرلەسكەن زاۋىت سالۋ شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتۋ­داعى جارقىن كورسەتكىشتەرىمىزدىڭ ءبىرى. سونداي-اق جاقىندا الماتىدا وتكەن فورۋمداردىڭ بىرىندە تاعى دا شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەر بويىنشا بىرنەشە كەلىسىم-شارت­تارعا قول جەتكىزدىك. بۇل ءوندىرىس ورىندارى استانا اۋماعىندا سالىناتىن بولادى, دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر. كارىم ءماسى­موۆ­تىڭ ايتۋىنشا, بەرىلىپ وتىرعان مۇمكىندىكتەر, قولايلى جاعدايلار ناتيجەسىندە, سونداي-اق وسىنداي باسقوسۋلاردىڭ سەنىم تۋدىرۋى ار­قىلى بولاشاقتا استانا ەلىمىزدىڭ وزگە قالالارى مەن باسشىلارىنا ابدەن ۇلگى بولا الادى. ودان سوڭ ءسوز العان قالا باس­شىسى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ استانا تورىندە بۇگىن تاعى ءبىر جارقىن باستامانىڭ قولعا الىنىپ وتىرعاندىعىن, “استانا ينۆەست” حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمى بۇل تۇڭعىش وتكىزىلىپ وتىرعان شارا ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى. اتالعان فورۋمنىڭ بولا­شاعى زور ەكەندىگىنە كۇمان جوق. سەبەبى بۇل الەم ەلدەرىنىڭ ماڭ­داي­­الدى ماماندارى, كاسىپكەرلەر مەن بيزنەس وكىلدەرى, بانك باس­شىلارى مەن قارجى ينستيتۋتى جەتەكشىلەرى باسقوسقان امبەباپ جيىن. ي.تاسماعامبەتوۆتىڭ اي­تۋىنشا, سوڭعى 10 جىلدا جقو كولەمى 50 ەسە وسكەن. ءىجو-دەگى استانا ۇلەسى 1,5-تەن 10 پايىزعا دەيىن جەتىپ, ونەركاسىپ ءوندىرىسى 7 ەسەگە دەيىن ۇلعايعان. ال استانا كوشىرىلگەلى بەرى مۇندا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ ءوسۋى 22 ەسەگە جەتكەن. بۇل باسەكەگە قابى­لەتتى رەسۋرس جانە قالامىزدىڭ سەنىمدىلىكتىڭ كولەمدى قورى بار قۇندى اكتيۆى بولىپ تابىلادى. دەگەنمەن تاۋەكەل دە جوق ەمەس. بەلگىلى ەكونوميست ەۋروپا ورتا­لىق بانكىنىڭ باسشىسى جان-كلود تريشەنىڭ ايتۋىنشا جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىستا تەك دامۋشى ەلدەر عانا ءوسۋ كورسەت­كىشىن كورسەتكەن. سونداي-اق وعان ءتان تاعى ءبىر سيپات, دامىعان ەل­دەردىڭ توتەپ بەرە الماي, كەرى­سىنشە دامۋشى ەلدەر الەمدىك ەكو­نوميكا ءۇشىن قۋات كوزى بولىپ تابىلعاندىعى. بۇل جاس ەكونو­ميكانىڭ ءوسۋ دەڭگەيىنە شىعۋ فازاسىندا قالىپقا كەلۋ الەۋەتى تەز ەكەندىگىنىڭ كۋاسى. ەگەر استانا ەكونوميكاسىن الىپ قاراساق, ونداعى تاۋەكەل مۇمكىنشىلىگىن ازايتاتىن, ونى قورعايتىن قۇرال ونىڭ قۇرىلىمى بولىپ تابىلا­دى. ال ونىڭ كوپ بولىگىن بيز­نەستىڭ جۇمىلعىش ءتۇرى – شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك قۇرايدى, دەدى قالا باسشىسى. وسىلايشا ەلوردانىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرىن اتاعان قالا اكىمى قالانىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىم­دىلىعىنىڭ سىرى نەدە ەكەندىگىنە توقتالدى. ەلباسىمىزدىڭ “استا­نا – جاڭا قالا” ارنايى ەكونو­ميكالىق ايماعىن قۇرۋى دامۋدىڭ العىشارتى بولدى. وعان قالانىڭ 6 مىڭ گەكتار جەرىن قامتيتىن, 977 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسيالىق قورى بار 256 نىسان كىرەدى. ونىڭ 557 ملرد. تەڭگەسى نەمەسە جارتى­سىنان كوبى جەكە ينۆەستورلارعا تيەسىلى. وسىنداي زور الەۋەت ين­ۆەستورلارعا “سالىق جەڭىلدىكتەرى, كەدەندىك جەڭىلدىكتەر مەن قوسىم­شا تەگىن جەر” ءتيىمدى فورمۋلا­سى­نىڭ جەمىستىلىگىن تاعى ءبىر رەت دالەلدەيدى. ايماقتاعى قولجەتىم­دىلىك, ەڭبەك رەسۋرستارى, جاڭا ين­دۋستريالىق جوبالارعا سالىنعان ينۆەستيتسيالارعا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قولداۋلار ينۆەستي­تسيا قۇيۋشىلار ءۇشىن تاماشا مۇمكىندىكتەر اشادى. كەز كەلگەن قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان قالا سەكىلدى استانا دا ۇلكەن قارجى قۇيۋدى تالاپ ەتەدى. بۇگىندە ەلوردانىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋە­تىن اشا تۇسۋگە قاجەتتى جاعداي دا, مۇمكىندىكتەر دە بار. بۇگىنگى كور­مەدە بىرلەسە جۇزەگە اسىرۋعا دايىن 115 جوبا قويىلىپ وتىر, دەدى قالا باسشىسى. ونىڭ ايتۋىنشا, جۋىق ارادا قۇرىلىس سالاسىنداعى جو­بالاردى جۇزەگە اسىراتىن ين­ۆەستورلار قوسىمشا جەڭىلدىكتەر مەن پرەفەرەنتسيالار الاتىن بولادى. ولاردىڭ ىشىندە ققس, جەر سالىعى مەن م ۇلىك سالىعىنا نولدىك ۇستەمە بولادى, دەپ ناقتىلاي ءتۇستى ينۆەستيتسيالاۋ ارتىقشىلىقتارىن ي.تاسماعام­بەتوۆ. فورۋم شەڭبەرىندە ونەركاسىپ, قۇرىلىس, مەملەكەت پەن جەكە مەن­شىك سەرىكتەستىگى تاقىرىبىندا سەسسيالار مەن دوڭگەلەك ۇستەلدەر ءوتتى. ولاردا استاناداعى قۇرىلىس سالاسىنىڭ بولاشاعى مەن قارقى­نى, وڭدەۋشى ونەركاسىپ سالاسىنا مەملەكەت تاراپىنان كومەك شارا­لارى جانە مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى تالقىلاندى. فورۋمعا رەسەي, ەۋروپا, اقش, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا مەن پارسى شىعاناعى ەلدەرىنەن ۇزدىك قارجى ساراپشىلارى مەن بيزنەس-ەليتا وكىلدەرى, سونداي-اق ەلورداداعى ۇلتتىق كومپانيالار مەن قارجى ينستيتۋتتارى – بارلىعى 700-دەن استام دەلەگات قاتىستى. ۆەنەرا تۇگەلباي.