جالپاق جۇرتقا جاقسى قىرىنان ونەگە ەتۋگە ابدەن لايىقتى ەڭبەك شەجىرەسىنىڭ الىپپەسى سوناۋ 1968 جىلدان باستاۋ الادى ەكەن. ول تۇستا قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي جىپ-جىلى, شاعىن عانا ستەپنوگور قالاسىنىڭ ەندى عانا تىنىسىن كەڭەيتىپ, وركەن جايىپ كەلە جاتقان ۋاقىتى. ۆالەري يۆانوۆيچ پەن ليديا ميحايلوۆنا گونچاريكتەردىڭ جاس وتباسى وزدەرىنىڭ باقىتىن ىزدەپ جاڭا قالاعا كەلگەن. بىردەن تسەليننىي تاۋ-حيميا كومبيناتىنا جۇمىسقا ورنالاستى. ءوز ىستەرىن بەرىلىپ ىستەيتىن, تاپسىرىلعان جۇمىستى تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اتقاراتىن جاستاردىڭ تىڭعىلىقتى ءىسى نازارعا ىلىنبەي قالعان جوق. الدىنان جۇمىس ۇركىپ وتىراتىن ولاردىڭ ەڭبەگى سول تۇستا لايىقتى باعالاندى.
– مەنىڭ ناعاشى اتام ۆالەري ميحايلوۆيچ ەرەمين دە ەلگە ەڭبەگىمەن تانىلعان, ءوز ىسىنە اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ادام ەدى. اتام جاعىنان دا, انام جاعىنان دا تۇتاس اۋلەتىمىز وسى كومبيناتتا جۇمىس ىستەدى. ءبىزدىڭ اۋلەتتىڭ ەڭبەكپەن كەلگەن بەرەكەسىنە كومبيناتتاعىلار قىزىعا قارايتىن. ەڭبەك ءار ۋاقىتتا باعالانادى ەمەس پە؟ كومبيناتتا ۇيىمداستىرىلاتىن ەڭبەك جارىستارىندا ۇنەمى جوعارى كورسەتكىشتەرىمەن تانىلعاندىقتان 1974 جىلى «قۇرمەت بەلگىسى» وردەنىنە يە بولدى, – دەيدى ەۆگەني ولەگوۆيچ.
ارىپتەستەرى وزدەرىمەن يىق تىرەستىرە جۇمىس ىستەيتىن ۆالەري ميحايلوۆيچ كەۋدەسىنە تاققان ماراپاتتارىن وزدەرى العانداي قۋانعان. ابدەن لايىق دەسكەن ولار. ەڭبەگى ابدەن ءسىڭىپ ءجۇر عوي. وزگەلەر جينالىس سايىن ماقتالاتىن, مەرەكە سايىن ەڭبەگى اتالىپ وتەتىن ۆالەري ەرەميننىڭ تاۋ قوپارىپ, تاس جاراتىن قاجىر-قايراتىنا ءسۇيسىنىپ, وزدەرى دە ءدال سولاي ەڭبەك ەتىپ يىق تىرەستىرىپ ءجۇرۋدى ماقسات تۇتاتىنى بار ەدى. 1981 جىلى «ەڭبەك قىزىل تۋ» وردەنىن, 1990 جىلى «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالىن العاندا دا ەڭبەكقور جاننىڭ جان دۇنيەسىن, جۇمىسقا دەگەن قۇشتارلىعىن, مول جاۋاپكەرشىلىگىن ەتەنە جاقىن تانىپ-بىلگەن كوزتانىستار ماراپات يەسىمەن بىرگە قۋانعان. مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن مۇنداي قۇرمەتكە يە بولۋ دا وڭاي-وسپاق شارۋا ەمەس.
تومسك پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ 1974 جىلعى تۇلەگى ۆالەري نيكولاەۆيچ ەرەمين جولداما بويىنشا تسەليننىي تاۋ-حيميا كومبيناتىندا ەڭبەك جولىن باستاعاننان كەيىن تابان اۋدارماستان 42 جىل بويى جۇمىس ىستەپ, زەينەت دەمالىسىنا شىقتى. ەڭبەك شەجىرەسى كەيىنگى جاستارعا ومىرشەڭ ونەگە بولىپ قالدى. ادەمى ەڭبەك ءداستۇرى ۇرپاقتان-ۇرپاققا كوشىپ, ەڭبەكسۇيگىش, تىندىرىمدى جاننىڭ قول جەتكىزگەن تابىسى, ۇجىمنىڭ ۇيىتقىسىنا اينالعان بەرەكەلى ءىس-ارەكەتى ادەمى اڭىز ءتارىزدى ءالى كۇنگە دەيىن ايتىلادى. ۆالەري نيكولاەۆيچتىڭ قىزى مەن ۆالەري ءيۆانوۆيچتىڭ ۇلى شاڭىراق كوتەرگەن. وسى ءبىر جاس وتاۋدىڭ كەرەگەسىن كەڭەيتىپ, ىرگەسىن بەكىتكەندە ارىدان جىلعا تارتقان ەڭبەك لەبى. ەكەۋى دە ەڭبەكقور وتباسىندا ءوسىپ, اتا-انالارىنىڭ ادال جۇمىس ىستەۋىنىڭ ارقاسىندا قانشالىقتى قۇرمەتكە بولەنگەندىكتەرىن جۇرەكتەرىمەن سەزىپ ءوستى. وزدەرى دە سولارعا ۇقساۋعا, بوي تۇزەۋگە تىرىستى. الدە بۇل انا سۇتىمەن كوكىرەكتەرىنە دارىعان قاسيەت پە ەكەن. جاس شاڭىراقتاردىڭ ءوز پەرزەنتتەرى دە ءوسىپ جەتىلگەن. قازىر قىزدارى ناتاليا وسى كاسىپورىندا ساپانى باقىلاۋ قىزمەتىنىڭ باقىلاۋشىسى. ولەگ ۆالەرەۆيچ ەكستراكتسيا تسەحىندا جۇمىس ىستەيدى.
بار عۇمىرىن ادال ەڭبەكپەن باياندى ەتكەن اۋلەتتىڭ جاڭا شەجىرەسى جازىلىپ جاتىر. ءۇشىنشى ۇرپاقتىڭ كوگەرىپ-كوكتەۋى, وركەن جايۋى. «اتا كورگەن وق جونار» دەگەندەي, اتاسىنان, اكەسىنەن ۇلگى العان ەۆگەني ولەگوۆيچ گونچاريك 2017 جىلدان بەرى «سگحك» سەرىكتەستىگىندە گيدرومەتاللۋرگ بولىپ جۇمىس ىستەيدى. وندىرىستەن قول ۇزبەي ومبى قالاسىنداعى مەملەكەتتىك پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتتى وقىپ ءبىتىردى. 2021 جىلى ءوندىرىس شەبەرى بولىپ تاعايىندالدى.
– ءبىزدىڭ اۋلەتتىڭ ءبارى ەڭبەكتەن باقىتىن تاپقان جاندار, – دەيدى ەۆگەني ولەگوۆيچ. بۇگىنگى جاستار تەحنيكا ءتىلىن بىلگەنى ءجون. ەلىمىزدىڭ بولاشاعى تەحنيكالىق مامانداردا ەكەنىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءجيى ايتادى. سوندىقتان جەر-جەردەگى كاسىبي ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى ساپانى ارتتىرۋ كەرەك. ءوندىرىس ورىندارى كوپ شوعىرلانعان ستەپنوگور قالاسىندا بوس تۇرعان جۇمىس ورنى كوپ. مەن كەيدە قارەكەتسىز قاراپ جۇرگەندەردى كورگەندە زامانداستارىما تەحنيكالىق ءبىلىم الساڭدار, جەردە قالمايسىڭدار ءارى وتانىمىزعا دا پايدالارىڭ تيەدى, دەپ ايتىپ جۇرەمىن.
ەڭبەكپەن كوگەرگەن اۋلەتتىڭ ەڭبەك شەجىرەسى – شىنىندا دا مازمۇندى ءارى باي. وعان مازمۇن ۇستەپ تۇرعان كەيىپكەرىمىزدىڭ بويىنداعى ەڭبەككە دەگەن ۇمتىلىس.
ستەپنوگور قالاسى
