ىندەتپەن كۇرەسۋ – مىندەت

كەسەلگە قارسى  كەشەندى قۇجات

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ناشاقورلىق پروبلەماسىن ءجيى كوتەرىپ كەلەدى. تۇر­كىستاندا وتكەن ۇلتتىق قۇ­رىل­تايدا ول زاماننىڭ زالالدى كەسەلى تۋرالى تاعى دا ايتتى. «نا­شا­­قورلىق – ۇلت ساۋلىعىنا زور قاۋىپ توندىرەتىن كەسەل. ەسىرت­كى جاستاردىڭ جانىن دا, ءتانىن دە ۋ­لاپ جاتىر. ءبىز ەسىرتكىنى قول­دانۋدىڭ, دايىنداۋدىڭ جانە تا­راتۋدىڭ جولىن كەسىپ, تامى­رىنا بالتا شابۋعا ءتيىسپىز. ايت­پەسە, بۇكىل ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر بولادى. بۇل ماسەلە مەنى قاتتى الاڭداتادى. حي­ميا­­­لىق ەسىرتكىلەر نارىقتا كەڭ اۋقىم­دا ساتىلۋدا. كريمينال­دىق توپتار جاستاردى وسىنداي زاڭسىز ارەكەتتەرگە تارتىپ جاتىر», دەدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ىشكى ىستەر مي­­نيسترلىگى ەسىرتكى بيزنەسىنە جانە ناشاقورلىققا قارسى كۇ­رەس­كە ارنالعان كەشەندى جوس­پار (2023-2025 جىلدار) دايىن­داپ, ماۋسىم ايىندا ول ۇكى­مەت قاۋلىسىمەن بەكىتىلدى. بۇل قۇجاتتا قوعام ءۇشىن اسا قاۋىپتى اسىرەسە سينتەتيكالىق پرەپارات­تاردىڭ تارالۋىنىڭ جولىن كە­سۋ, ولاردىڭ قولجەتىمدىلىك دەڭ­گەيىن تومەندەتۋ, ادامنىڭ ناشا­قورلىققا سالىنعانىن دەر كەزىن­دە انىقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ, ەسىرت­كى قولداناتىن ادامداردىڭ ناقتى ەسەبىن قالىپتاستىرۋ, ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەسەتىن ور­گان­داردىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كالىق جاعدايىن نىعايتۋ كوزدەلگەن.

«پرەزيدەنت مەملەكەتتىڭ ەسىر­ت­­كىگە قارسى ساياساتىنىڭ وزەك­­تىلىگىن اتاپ ءوتىپ, ناقتى باعىت­­تاردى بەلگىلەپ, جوسپاردى ىسكە اسى­رۋ بويىنشا مىندەتتەردى ال­عا قويدى. ونى ءىىم-ءنىڭ ۆە­دوم­ستۆو­ىشىلىك دەڭگەيىندە سا­پا­­لى جانە ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قولعا الىناتىن ءاربىر ءىس-شارا مينيسترلىكتىڭ ءتيىستى قىزمەتتەرىنە بەكىتىلىپ بەرىلدى. سونىمەن قاتار ءىىم-دە كەشەندى جوسپاردىڭ ءاربىر تارماعىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا ءىس-قيمىل الگوريتمى ازىرلەندى. بۇل ونىڭ ورىندالۋ ديناميكاسىن اپتا سايىنعى سەگمەنتتە باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, قاجەت بولعان جاعدايدا ءبىزدىڭ ءىس-ارەكەتتەرىمىزدى تۇزەتۋ بويىنشا شارالار قابىلدانادى», دەيدى ءىىم ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پولكوۆنيگى باقىتجان ءامىرحانوۆ.

قىلمىس ءورشىپ تۇر

ەلىمىزدە ەسىرتكى بيزنەسىمەن بايلانىستى قىلمىستار ازايماي تۇر. ىشكى ىستەر ورگاندارى ونىڭ ءتۇر-ءتۇرىن تاراتۋشىلار مەن ساتۋشىلاردى كۇن سايىن ۇستاپ جاتىر. بۇل ناشاقورلار سانىنىڭ از ەمەستىگىن جانە ەلىمىزدىڭ باتىس پەن شىعىس, اسىرەسە وڭتۇستىك پەن سولتۇستىك اراسىندا ەسىرتكى جونەلتۋگە ارنالعان ترانزيتتىك ايماققا اينالعانىن كورسەتسە كەرەك.

بيىلدىڭ وزىندە ءتارتىپ ساق­شىلارى 210 كيلودان استام ءتۇرلى سينتەتيكالىق پسيحواكتيۆتى زات­تاردى تاركىلەگەن. 31 ەسىرتكى زەرت­حاناسى تابىلىپ, قىزمەتىنە تىيىم سالىندى. قازىر ەسىرتكىنىڭ تۇرلەرىمەن قوسا, ونى ساتۋ مەن تاسىمالداۋدىڭ دا نەشە ءتۇرلى جولدارى پايدا بولىپ جاتىر. ناشاقورلاردىڭ سۇيىكتى «ەرمە­گىنە» جەتۋ ءۇشىن ويلاپ تاۋىپ جات­­قان فانتازيالارىندا شەك جوق.

ماسەلەن, جۋىردا شىمكەنت قالاسىندا جۇرگىزىلگەن رەيدتىك ءىس-شارالار بارىسىندا ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى كۇرەس باسقار­ماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قالا­داعى تۇنگى كلۋبتاردىڭ ءبىرىنىڭ كىرەبەرىسىندە تىيىم سالىنعان زاتتار بار دەگەن كۇدىكپەن ەكى جاس­تى توقتاتقان. تەكسەرۋ كە­زىن­­دە 22 جاستاعى بويجەتكەننەن ۇنتاقتى زاتى بار شاعىن پو­ليەتيلەن پاكەتى تابىلدى. ءتار­تىپ ساقشىلارى ءدال وسىنداي ۇنتاق­تى ونىڭ 19 جاستاعى دوسىنان دا تاركىلەدى. ولار ەسىرتكىنىڭ بىر­رەتتىك دوزاسىن قولدانىپ كورۋ ماقساتىندا ش ۇلىقتارىنا جا­سىر­عان بولىپ شىقتى.

ال ماڭعىستاۋ وبلىسىندا Telegram قوسىمشاسى ارقىلى تاپسىرما الىپ, بەلگىلەنگەن ورىن­­دارعا ەسىرتكى جاسىرىپ كە­­تۋ­مەن اينالىسقان 2 ازامات قۇ­­رىق­تالدى. ونىڭ ءبىرى – 34 جاس­­تاعى ەر ادام اقتاۋداعى سۋ­شي-ماركەت جەلىسىنىڭ باسشى­سى بولىپ جۇمىس ىستەگەن. باس­­شىلىق قىزمەتتى تاس­تاپ, «بارىپ كەل, شاۋىپ كەل» بولىپ جۇرگە­نىنە قاراعاندا, ەسىرت­كىدەن تۇسە­تىن پايدا قوماقتى بول­سا كەرەك. ەكىنشى كۇدىكتى, 32 جاس­تاعى ازامات وعان زاڭسىز ىستە­رىن ورىن­داۋعا كومەكتەسكەن. ولار­دىڭ تۇرعىلىقتى جەرىن تەكسەرۋ بارىسىندا 692 گرامم «مەفەدرون» سينتەتيكالىق پرەپاراتى تابىلىپ, تاركىلەندى.

ماۋسىم ايىنان باس­تاپ رەس­­پۋب­ليكا اۋماعىندا «قارا­سو­را» جەدەل-الدىن الۋ ءىس-شارا­سى ءوتىپ جاتىر. ءتارتىپ ساقشى­لارىنىڭ شەڭگەلىنە ىلىنگەن قىل­­مىسكەرلەردىڭ سانى توبە شا­شىڭ­­دى تىك تۇرعىزادى, ال ۇستال­ماي جۇرگەندەرى قانشاما؟! ءىىم-ءنىڭ مالىمەتىنشە, تەك 2 ايدىڭ وزىندە پوليتسەيلەر 678 ەسىرتكى قىلمىسىن انىقتاعان. ونىڭ ىشىندە 299-ى – وتكىزۋ, 126 اسا ءىرى مولشەردە ەسىرتكىنى ساقتاۋ فاكتىسى, ەسىرتكىنى تۇتىنۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىلعان 2 پريتون انىق­تالعان. ال زاڭسىز اينالىمنان تاركىلەنگەن ەسىرتكى كولەمى – 8,5 توننادان استام.

6 مىڭ گراففيتي ءوشىرىلدى

ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە اكىمدەردىڭ ورىنباسارلارى ەسىرت­كىگە قارسى پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتىپ, ماۋ­سىم ايىنىڭ وزىندە 1800-دەن استام پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارا ۇيىمداستىردى. ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمە­لەرىمەن بىرلەسىپ 700-دەن استام, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرىمەن بىرگە 272 ءىس-شارا ءوتىپ, وعان 118 مىڭنان اسا جاس قامتىلدى.

ىشكى ىستەر ورگاندارى تاراپىنان قولعا الىنىپ جاتقان شارالار جايىندا ايتا كەلە پو­ليتسيا پولكوۆنيگى باقىتجان ءامىرحانوۆ: «بارلىق وڭىردە ۇەۇ-مەن بىرلەسىپ ەسىرتكى سايتتارىن جارنامالايتىن گراففيتي-جازۋلاردى انىقتاۋ جانە بوياپ ءوشىرۋ بويىنشا اكتسيالار ۇيىمداستىرىلدى. وعان 200-دەن اسا ەرىكتى تارتىلدى. جالپى سانى 6 مىڭنان اسا گراففيتي ءوشىرىلدى. سونداي-اق وڭىرلەردە ەسىرتكىگە قارسى تاقىرىپتا 169 كوشە باننەرى ورناتىلىپ, 206 LED ەكراندا الەۋمەتتىك بەينەروليكتەر كورسەتىلدى», دەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا, جازعى لاگەرلەردە, ۇيىرمەلەردە, اۋلا كلۋب­تارىندا 12 جاستان اسقان جەت­كىنشەكتەرگە ارنالعان سپورت­تىق جانە دەمالىس ءىس-شارالارى وتكىزىلىپ, وعان ەرىكتىلەر مەن ۇكى­مەت­تىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىل­دەرى بەلسەندى قاتىسقان. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ەسىرتكى قىل­مىس­­تارىن جاساۋ ءۇشىن ىقتي­مال قاۋىپتى ورىنداردى انىقتاۋ بويىن­­شا جۇمىستى ءتامامداپ, ەندى اكىم­دەر الدىندا سول ورىن­دار­عا بەي­نەباقىلاۋ كامەرالا­رىن ورنالاستىرۋ بويىنشا باس­تا­ما­شىلىق جاساۋدى جوسپارلاپ وتىر.

ەسىرتكى بيزنەسىنە جانە ناشا­­قور­لىققا قارسى كۇرەسكە ارنال­عان كەشەندى جوسپاردىڭ اياسىن­داعى ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋعا 4 تار­ماق بويىنشا جالپى سوما­سى 4,2 ملرد تەڭگە بولىنگەن. پو­ليتسيا پولكوۆنيگى باقىتجان ءامىرحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ كەيبىر تاراۋلارىن ورىنداۋ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە جۇكتەلگەن. اتاپ ايتقاندا, «يريس», «ارگۋس» جانە «تريتون» اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەندەرىن ساتىپ الۋ, اۋماقتىق بولىمشەلەر ءۇشىن ەسىرتكى قىلمىسىنا قار­سى ءىس-قيمىل بولىمشەلەرىن ماتە­ريالدىق-تەحنيكالىق جاراق­تاندىرۋ كوزدەلگەن.

بۇرىن ساۋ ادام مەن ناشاقور­دىڭ اراسى بارىنشا الشاقتاۋ بولسا, قازىر ەكى تاراپتىڭ ورتا­سىن ەلەكتروندى تەمەكى, ۆەيپ سەكىلدى زياندى دۇنيەلەر جال­عاپ جاتىر. ماماندار ۆەيپ تار­تۋعا اۋەستەنگەن ادامنىڭ كەيىن ەسىرتكىنى ەرمەك قىلۋى وڭاي ەكە­نىن جاسىرمايدى. كەيدە ناشا­قورلاردىڭ سانىن كوبەيتىپ, ەسىرتكى بيزنەسىن گۇلدەندىرۋ ءۇشىن ارنايى ويلاپ تابىلعان جوسپار ەمەس پە دەگەن ويعا قالاسىڭ. جاس­تار اراسىندا ەلەكتروندى تە­­مەكى شەگەتىندەردىڭ كوبەيۋى نا­شا­­قورلىق سەكىلدى كەسەلگە شال­دىعۋ قاۋپىن ارتتىرعانى جاسى­رىن ەمەس. سوندىقتان بۇل پروب­لە­مانىڭ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي تۇر­عانى كىم-كىمدى دە بولسىن ويلاندىرۋى كەرەك.