ينفوگرافيكا • 07 قىركۇيەك, 2023

جۇمىسسىزدىق پەن ق ۇلىقسىزدىق

302 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

قاراعاندىدا ەڭبەككە قابىلەتتى 400 مىڭعا جۋىق جاستىڭ 6 مىڭنان استامى – جۇمىسسىز. بۇل جۇمىستىڭ ەمەس, ەڭبەككە دەگەن ق ۇلىقتىڭ جوقتىعىنان. ايتپەسە, كەندى ولكە – ۇلكەن يندۋستريالىق ايماق. زاۋىتىڭىز دا, ونەركا­سىبىڭىز دە وركەن جايىپ تۇر. سايكەسىنشە, بوس جۇمىس ورنى دا كوپ. وكىنىشكە قاراي, جاستار قولىن مايعا بىلعاپ, ماڭداي تەرىن توككىسى كەلمەيدى.

جۇمىسسىزدىق پەن ق ۇلىقسىزدىق

بىلتىرعىنى ەسەپكە الماعاننىڭ وزىندە, بيىل 147 ملرد تەڭگەگە 11 جاڭا ءوندىرىس ىسكە قوسىلدى. ياعني 2 مىڭ­­نان اسا جۇمىس ورنى اشىلدى. كا­سىپ­­ورىننىڭ كوپشىلىگى جۇمىسكەرگە ءزارۋ. ال جۇمىسسىز جاستاردىڭ جاعاسى – جاي­لاۋدا. ءسوز ەتەر سىلتاۋلارى  «جۇ­مىس جوق», «تانىس-تامىر كەرەك», «تا­زا جۇمىس كەرەك» سەكىلدى تاعىسىن تاعى. كەيىنگى ۋاقىتتا شەتەل اسىپ, جاق­سى جالاقىعا جۇمىس ىستەپ جاتقان جان­داردىڭ جارناماسى الەۋمەتتىك جەلىدە تولىپ ءجۇر. ينتەرنەتتەگى الاياق­تارعا بۇل دا «مال تابۋدىڭ» ءتيىمدى تە­تىگى بولىپ تۇر. جاستاردىڭ كوبى «قۇ­جات جاساتامىز, بيلەت الامىز» دە­گەن­دەردىڭ قۇرىعىنا وڭاي تۇسەدى. وسى­دان كەلىپ ءىش ۋداي اشيدى: وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ جوعارى جالاقى ۇسىنعان جۇمىسىن قاجەت قىلمايدى, قارا جۇمىستان قاشادى.

جاستاردىڭ جالاقىسى جوعارى جۇمىسقا سۇرانىپ, جانىن قيناماي, بولىپ-تولعىسى كەلەتىنىن جاسىرىپ قايتەمىز. بۇعان تسيفرلىق كورسەتكىشتىڭ دە قاجەتى جوق. زاڭگەر, ەكونوميست جانە وسى سەكىلدى «تازا» جۇمىسقا قىزى­عاتىندار كوپ.

«ارينە, اتالعان ماماندىقتار دا كەرەك. ونى مۇلدەم جوققا شىعا­را المايمىز. ايتسە دە, بۇگىندە وب­لى­سىمىزعا جۇمىسشى ماماندارى اۋا­­داي قاجەت ەكەنىن دە ەسكەرگەن ءجون. جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ جالا­­قىسى وزگەلەردەن بىرنەشە ەسە ارتىق. كاسىپورىندار ءوز قاراجاتىنا شەتەلدە وقىتىپ, مامان دايارلاۋعا مۇد­­دەلى. وقىعان-توقىعانى قاجەت دەپ قول قۋسىرىپ وتىرعان جوق. بۇل مامان­دىعى جوق جاستار ءۇشىن دە وتە وڭتاي­لى», دەيدى وبلىستىڭ ونەركاسىپ جانە ين­دۋستريا-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقار­ماسىنىڭ باسشىسى دارىن بۇلقايىر.

تاعى دا ايتىپ وتەلىك, ايماعىمىزدا 1,5 ترلن تەڭگەگە 55 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا پۋلى قالىپتاستىرىلعان. بۇل – 13 مىڭ جۇمىس ورنى. جالاقى دا ءتاپ-ءتاۋىر. جاستاردى وندىرىستەگى جۇمىسقا تارتۋ جونىندە نەبىر ءىس-شارالاردى قولعا السا دا, قوزعالىستىڭ جوقتىعىن ايتادى دارىن بەيبىت ۇلى.

«قازىر جاستاردىڭ باسىم بولىگى, اتاپ ايتقاندا, 50-60 پايىزى ءوز ما­ماندىقتارى بويىنشا جۇمىس ىستە­مەيدى. وسىلايشا, جۇمىسسىز جاس­تار سانى ارتادى. ءبىز ءوز تاراپىمىز­دان وڭىردەگى جۇمىس ورىندارى تۋرالى اقپارات بەرىپ وتىرۋعا تىرىسا­مىز. وقۋ ورىندارىمەن جانە كاسىپورىندارمەن مەموراندۋمعا وتىرىپ, كەزدەسۋلەر وتكىزەمىز. ودان بولەك, جاستاردىڭ بولاشاقتا تۇراقتى جۇمىس ورىندارىندا قالۋلارى ءۇشىن ناقتى مامان­دىق­تارعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس ارقى­لى تەگىن وقۋدى ۇيىمداستىرامىز. ال وقۋ ورنىن بىتىرگەندەر شەتەلدە تاعىلىمدامادان ءوتىپ, بىلىكتىلىكتەرىن شىڭدايدى. بىلىكتى مامان قاشاندا سۇرانىسقا يە», دەيدى د.بۇلقايىر.

قاراعاندىدا اۆتوبۋستان باس­تاپ, تۇر­مىستىق تەحنيكا, كۇندەلىكتى قول­دا­نىس­تاعى ۇساق-تۇيەكتىڭ ءتۇر-ءتۇرى شىعادى. وڭىرىمىزدەن شىققان ونىمگە ىر­گەلەس شەتەلدىڭ سۇرانىسى دا جوعارى. ساران قالاسىنداعى «Kama TyresKZ» جاۋاپ­كەرشىلىگى شەك­تەۋ­لى سەرىكتەستىگىندە جەڭىل كولىك­تىڭ دوڭ­گەلەگىنەن باستاپ, اۋىل شارۋا­شى­لى­عىنىڭ اۋىر تەحنيكالارىنا ارنال­عان شينالار دا شىعادى. مىڭنان اسا جۇمىس ورنى بار كاسىپورىننىڭ جۇمىسى ءالى تولىق قۋاتىنا ەنە قويعان جوق. نەگە دەسەڭىز, بۇعان دا باستى سەبەپ – جۇمىس كۇشىنىڭ كەمدىگى. كاسىپورىن باسشىلىعى جۇمىس­كەرلەرىن شەتەلدە وقىتىپ, تاعىلىم­دامادان دا وزدەرى-اق وتكىزىپ وتىر.

ء«بىز زاۋىتتا جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن­دەردى, البەتتە, وزگە وڭىرلەردەن, بولماسا, شەتەلدەن ىزدەمەيمىز. ونىمىز ەكى جاققا دا ءتيىمسىز. بۇل جاعدايدا زاۋىتقا قوسىمشا جاتاقحانا سالۋ كەرەك بولادى. سوندىقتان جۇمىسقا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى الۋعا تىرىسادى. بىراق ءالى دە زاۋىتتا جۇمىس كۇشى جەتكىلىكسىز. كاسىپورىن جۇمىسىنىڭ تولىق قۋاتىنا ەنىپ, جوسپارلى ءونىمدى شىعارۋىنا دا كەدەرگى – جۇمىس كۇشىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى», دەيدى د.بۇلقايىر.

ءبىر اۋىسىمدا 4 اۆتو­بۋس دايىنداپ ۇلگەرەتىن Saran يندۋس­تريالىق ايماعىنداعى «QazTehna» زاۋىتى تاعى بار. بۇل جەردە كادىمگى اۆتوبۋستارمەن قاتار, الەم مەگاپوليستەرى ۇستانعان باعىت – ەلەكترموبيلدەر دە شىعادى. مۇندا دا ەڭبەك ەتەمىن دەگەن جاسقا ەسىك اشىق.

بۇيىرسا بيىل ىسكە قوسىلاتىن تاعى 11 جوبا بار. ولار – تۇرمىستىق تەحنيكا شىعاراتىن «Silk Road Electronics» جشس, جەل قوندىرعىلارىنا ارنالعان كونۋستىق مۇنارا جاسايتىن «United Energy Qazaqstan» جشس, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ازىرلەيتىن «Saryopan Operating» جشس سياقتى كاسىپورىندار. بۇل جاڭا كاسىپورىنداردان دا جۇمىس ورنى اشىلادى.

وسىدان كەلە ەرىكسىز ايماقتاعى 6 مىڭنان اسا جاس جۇمىس تاپپاي, «اي قاراپ ءجۇر مە؟» دەيسىز...

تۇركىستان تورىندە وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى قا­سىم-جومارت توقاەۆ: «قازاقتىڭ رەنەس­سانس ءداۋىرى, ياعني تۇبەگەيلى وزگەرىس­تەر زامانى كەلەدى. ءبىز, اعا بۋىن وكىل­دەرى, ەڭبەكقورلىق, ىسكەرلىك سيا­قتى قۇن­دىلىقتاردى ءوزىمىز ۇلگى ەتىپ كورسە­تۋ ار­قىلى دارىپتەۋىمىز كەرەك. جاس­تارىمىز كوپ سوزگە قۇمار, جاعىمپاز, جالقاۋ, ەنجار, ماسىل بولماۋعا ءتيىس. ولاردى وسىن­داي تەرىس ادەتتەردەن قا­شىق بو­لۋعا ۇيرەتۋىمىز كەرەك», دەگەن ەدى.

جاستاردىڭ جالقاۋ, ەنجارلىعى, شىنىمەن, ەلدىڭ ەرتەڭىنە ءسوزسىز اسەرى بار. دەگەنمەن ۇكىمەت جۇمىس­سىز­داردىڭ «ەكى قولىنا ءبىر كۇرەك» تاۋىپ بەرىپ وتىر. ال قارا جۇمىستان قاشقان جاستارمەن قاشانعى كۇرەسە بەرمەك؟

 

قاراعاندى وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار