قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا ارنالعان بىرقاتار جوبانى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ماسەلەن, قازاقستان حالقىنىڭ تىلدەرى كۇنى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قوعامداعى ءرولىن نىعايتۋدى كوزدەگەن «مىڭ بالا» مادەني-اعارتۋشىلىق جوباسى ىسكە قوسىلدى.
ءىس-شارا اياسىندا بۇگىن م.جۇماباەۆتىڭ 130 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان جالپىقازاقستاندىق اشىق ديكتانت ۇيىمداستىرىلدى. ديكتانتقا جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى, مەملەكەتتىك جانە ازاماتتىق قىزمەتشىلەر, ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى, بارلىق نيەت بىلدىرۋشىلەر قاتىستى. سونىمەن قاتار قازاق ءتىلىن ەتنوستار اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ, وقىتۋدىڭ جاڭا ءادىس-تاسىلدەرىمەن تانىسۋ جانە ءارى قاراي ءوز بەتىنشە ءبىلىم الۋعا جاعداي جاساۋ ارقىلى ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا بيىل جەتىسۋ وڭىرىندە 26-30 ماۋسىم ارالىعىندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەرگە ارنالعان ءداستۇرلى ء«تىل مەكتەبى» ءوتتى.
يگى باستاماعا وڭىرلەردەن كەلگەن 63 جاس قاتىستى. ءتىل مەكتەبىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى – وقۋدىڭ جەڭىلدىگى, ينتەراكتيۆتىلىگى, تىلدىك كەدەرگىلەردى جەڭۋ. بەس كۇن ىشىندە جاستارعا كەشەندى ءتاسىل نەگىزىندە قازاق تىلىندەگى قارىم-قاتىناستىڭ سيتۋاتسيالىق ۇردىستەرى بار ناقتى تىلدىك ورتانىڭ شارتتارى جاسالدى. تاجىريبەلىك مىسالدارىن كورسەتۋ ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ پەرسپەكتيۆاسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا جىل سايىن جۇرگىزىلىپ جۇرگەن جوبانىڭ ءبىرى – « ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى» فورۋمى. بىلتىر بۇل جوباعا 141 ءتۇرلى ەتنوس وكىلى قاتىستى. بيىلعى فورۋم پاۆلودار وڭىرىندە وتكىزىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
ءساتتى اتقارىلعان جوبالاردىڭ ءبىرى – «قازاقستان حالقى ەرتەگىلەرى» كىتابى. ەكى تومدىق جيناققا ەلىمىزدىڭ وزبەك, كورەي, نەمىس, ورىس, شەشەن-ينگۋش, ەۆرەي, گرەك, موردۆا, ليتۆا, پولياك جانە ت.ب. 25 ءىرى ەتنوسىنىڭ 114 حالىق ەرتەگىسى ەنگىزىلدى. جوبانىڭ ماقساتى – ينتەرنەت جۇيەسىندە قازاقتىلدى كونتەنتتى تولىقتىرۋ. «قوعامدىق كەلىسىم» مەكەمەسىنىڭ «Qogam.Life» ارناسىنداعى «YouTube» پلاتفورماسىندا دا «ەرتەگىلەر الەمى» جوباسى ىسكە اسىرىلدى. 126 ەرتەگىگە بەينەروليكتەر ءتۇسىرىلىپ, پلاتفورمادا ورنالاستىرىلدى.
جىل بويى ءتۇرلى چەللەندجدەر ۇيىمداستىرىلدى. تامىز ايىندا اباي اتامىزدىڭ تۋعان كۇنىنە وراي دا وسىنداي ءىس-شارا وتكىزىلدى. بارلىق وتانداستارىمىزدى مەملەكەتتىك ءتىل – ەتنوسارالىق قاتىناس ءتىلى يدەياسىنىڭ اينالاسىنا توپتاستىرۋ, قازاق تىلىنە دەگەن قۇرمەت پەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا 4-6 قىركۇيەك ارالىعىندا «مەنىڭ تاڭداۋىم – قازاق ءتىلى» اتتى چەللەندج جۇرگىزىلدى. بۇل باستاماعا ءارتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى, ونىڭ ىشىندە سلاۆيان, كورەي, ۋكراين, وزبەك, ۇيعىر, تاتار, تۇرىك, قىرعىز جاستارى الەۋمەتتىك جەلىلەردە بەلسەندى قاتىسۋدا. مىسالى, چەللەندجدى ءبىراۋىزدان قولداعان يۆان چەرۆينسكي, ولگا سپيرينا, تيمۋر دجۋمۋرباەۆ, ۆلاديمير چەپپەل, الەكسەي لودوچنيكوۆ سەكىلدى جاستار بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىر.
ەلىمىزدىڭ ەتنوس وكىلدەرى ءوز انا ءتىلىن پايدالانۋعا, قارىم-قاتىناس ءتىلىن ەركىن تاڭداۋعا, شىعارماشىلىقتا پايدالانۋعا قۇقىعى بار. مەملەكەت تاراپىنان بۇل ءۇشىن قاجەتتى بارلىق جاعداي جاسالعان. دوستىق ۇيلەردىڭ نەگىزىندە جەكسەنبىلىك ءتىل مەكتەپتەرى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك تىلدە – 25, وزگە ەتنوستاردىڭ تىلدەرىن ۇيرەتەتىن 86 مەكتەپ بار. ەلىمىزدە ەتنوستاردىڭ تىلدەرىندە گازەتتەر شىعارىلادى, بىرقاتار ەتنوستىق تىلدەردە راديو جانە تەلەديدار باعدارلامالارى بار, مىسالى «قازاق راديولارى» ارناسىندا كۇندەلىكتە وتەتىن «دوستىق» باعدارلاماسى جۇرگىزىلەدى.
ءتىل – حالىقتىڭ يگىلىگى. ءتىل – تاربيە قۇرالى جانە ادامي قارىم-قاتىناستى بايلانىستىراتىن تىرەك. تىلدەر كۇنى – بارشا وتانداستىرىمىزدىڭ دوستىعى, تۋىستىعى مەن بىرلىگىنىڭ بەلگىسى, ال حالىق دوستىعى مەن تاتۋلىعى مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ باستى تىرەگى. بۇل – مەملەكەتىمىزدىڭ ءارى قاراي دامۋىنىڭ كەپىلى. مەملەكەت باسشىسى «ەلىمىزدىڭ تاتۋلىعى, بىرلىگى قاشاندا ەڭ باستى قۇندىلىعىمىز» ەكەنىن ۇدايى نازاردا ۇستاپ وتىرادى. ءوز ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن ساقتاۋعا ءار ازاماتتىڭ ىقپالى بار ەكەنىن دە ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك.
نازگۇل دوسماعانبەتوۆا,
«قوعامدىق كەلىسىم» رمم جەتەكشى ساراپشىسى
