قازىر ەلىمىزدە 20 ملن حالىق بار, ەندى 40 ملن بولادى دەلىك. بىراق سۋ وسپەيدى. وسى ماسەلەنى شەشەتىن سۋ ماماندارى. مىسالى, قازىر ەلىمىزدە ءبىر ادامنىڭ ءبىر كۇندە تۇتىناتىن سۋى ورتا ەسەپپەن – 200 ليتر سۋ بولسا, كەيبىر ەلدەردە بۇل 2 نە 3 ليتر عانا. ەندى ەسەپتەپ كورەلىك, ءبىر كۇندە 2 ليتر سۋمەن شاي ءىشىڭىز, سورپا ءىشىڭىز جانە جۋىنىڭىز. قالاي بولادى؟ مىنە, سوندىقتان سۋدىڭ باعاسى تەڭدەسسىز.
سۋمەن ويناۋعا بولمايدى. سۋمەن ويناۋ – ادامنىڭ ومىرىمەن ويناۋمەن بىردەي. بۇگىن كوپتەن ايتىلىپ جۇرگەن سۋ مينيسترلىگى قۇرىلاتىن بولدى. بىراق ونى باسقارتۋعا بوس جۇرگەن بۇرىنعى اكىمدەر مەن دەپۋتاتتاردى اكەلىپ قويا سالۋعا بولمايدى. جاڭا مينيستر ەڭ ءبىرىنشى سول سالانىڭ كانىگى مامانى بولۋعا ءتيىس. بىرەۋ ستاكانمەن سۋ ىشەدى دە «مەن سۋدى بىلەمىن» دەۋى مۇمكىن. ولاي بولمايدى. كەزىندە مەن 25 جىل وسى سالادا جۇمىس ىستەدىم. بەس جىل سۋدىڭ وقۋىن وقىدىم, 30 جىلدا مينيستر بولدىم.
ەندى سۋ ماسەلەسىن دۇرىس جولعا قويماساق, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, وندا ەل بولمايمىز. ءبىز سىرداريانىڭ بويىندا وتىرعان ەلمىز. سىرداريا سۋىنىڭ زاڭى وسىدان 550 جىل بۇرىن جازىلعان. ول 200 باپتان تۇرادى. سىرداريا مەن امۋداريانىڭ, ياعني ەكى وزەننىڭ زاڭى. سول كەزدەگى عالىمداردىڭ ءبىلىم كوكجيەگىنە قايران قالاسىڭ. ءتىپتى كەيبىر باپتار بۇگىنگى كۇننىڭ تالابىنا سايكەس كەلەدى. جاڭا سۋ ءمينيسترى اۋەلى وسىنى بىلۋگە ءتيىس. ءبىرىنشى كەزەكتە سۋ جۇيەسىن تارتىپكە كەلتىرۋ تۇر. ول ءۇشىن قولىنان ءىس كەلەتىن ادامدى قويۋ قاجەت. سۋ – دەگەن تازالىق پەن ادالدىقتىڭ بەلگىسى. سۋ – كيەلى زات. ارام ويلايتىن ادامدى سۋدىڭ باسىنا جولاتۋعا بولمايدى. مىسالى, مەن ينستيتۋتتى بىتىرگەن سوڭ 2 جىلدان كەيىن 1960 جىلى سۋ شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى قۇرىلدى. ول كەزدە دۇيسەنقۇل سارىقۇلوۆ دەگەن كىسى مينيستر ەدى. مەنى شاقىرىپ الدى. سوندا مەن ىستەگەن ورتادا 17-20 جىل سۋ شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان مايتالمان ماماندار بولدى. سول ۇلكەن كىسىلەر مەنى ۇنەمى باقىلاپ وتىرادى ەكەن. سەبەبى سۋ مامانى تازا ءارى ادال بولۋ كەرەك دەيدى.
بالا كەزىمىزدە «سۋدى لايلاما, سۋعا لاس نارسە تاستاما» دەپ ۇيرەتەتىن. سويتسەك بۇل 550 جىل بۇرىنعى سۋ تۋرالى جازىلعان زاڭدا ايتىلعان باپتار ەكەن. تاعى ءبىر ەرەكشە ەسكەرەتىن نارسە بار: «سۋدىڭ باس جاعىندا كىم وتىر, تومەنگى جاعىندا كىم وتىر دەگەندى ۇمىتپا», دەيدى. سۋ دەگەن – تازالىقتىڭ كوزى ەمەس پە؟! جاڭا مينيسترلىك وسىنىڭ بارىمەن كۇرەسۋ كەرەك. كۇرەسەتىن ادام ءوزى دە تازا بولۋى مىندەتتى.
ناريمان قىپشاقباەۆ,
سۋ شارۋاشىلىعى
ەكس-ءمينيسترى, گيدروتەحنيك
