ۇلىق بولساڭ, كىشىك بول

قازاقستان حالقى پرەزيدەنت شەشىمىن وسىلاي باعالاپ وتىر باس تارتىلسا دا, ەلگە كەرەك زاڭ ەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ەلگە ارناۋىن ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى  – “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” كەشەگى نومىرىنەن وقىپ شىعىپ, تانىس­قا­نىمدا, كوڭىلىم بوساپ سالا بەردى. قالتارىسى جوق بۇل نە دەگەن شەكسىز اقتارىلۋ. شىنايى جۇرەكتەن شىققان ءسوز وسىنداي-اق بولار. ءبىز بۇل مالىمدەمەدەن ەلباسى­مىز­دىڭ ەل, مەملەكەت, حالىق ال­دىن­داعى كىشىلىگى مەن كىسىلىگىنە تاعى ءبىر ايقىن كوز جەتكىزگەندەي بولدىق. حالىقتان ەشتەڭەنى جاسىرماي, اشىق ايتقان كەز كەلگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ مەرەيى قاشاندا ۇستەم. بۇكپەسىز ءسوز قاشاندا وتكىر پروبلەمالاردى بىرلەسىپ شەشۋدىڭ ءبىر كىلتى بولا بەرمەك. ارناۋ سوزىندە مەملەكەت باس­شى­سى ءوزىنىڭ مەملەكەتتى باسقارۋ قىز­مەتىنە, ءتىپتى وتباسى جاعدايىنا بايلانىستى ماسەلەلەردى اشىق ايتا وتىرىپ, كەز كەلگەن قاسىرەتتى جەڭە ءبىلۋ ادام بويىنداعى وتە قاجەتتى قاسيەتتەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ۇقتىرا تۇسەدى. مۇنداي قاسىرەت ەلباسىنىڭ وتباسىندا دا بولعان. بۇل ونىڭ كۇيەۋبالاسى, ءۇش نەمەرەسىنىڭ اكەسى – ر.اليەۆكە قاتىستى جايتتەر ەكەنى بەلگىلى. رەسپۋبليكا ازاماتتارىنا ارنا­عان سوزىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى پارلامەنت دەپۋتاتتارى قابىلداعان ەلباسى تۋرالى زاڭعا قول قويۋدان باس تارتاتىنىن مالىمدەدى. ارناۋدا اتاپ كورسەتىلگەنىندەي, بۇل ەلى­مىز­دەگى تۇراقتىلىقتى ودان ءارى نى­عايتۋ ماقساتىندا قابىلدانعان زاڭ ەكەندىگى بەلگىلى. وسى تۇرعىدا ايتايىن دەگەنىم, ەل­باسى دەگەن اتاۋدى رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعى بۇعان دەيىن دە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا بەرىپ قويعان ەدى. وسى كەزگە دەيىن بۇل اتاۋ رەسمي تۇردە بەكىتىلمەسە دە, ءبىزدىڭ ەلبا­سى­مىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ دەگەن­دى بارشا قازاقستاندىقتار ءوز جادى­لارىندا ۇستاي باستاعان بولاتىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەلباسى دەگەن اتاۋدى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا حالىقتىڭ ءوزى بەرىپ قويعان ەدى. وسى تۇرعىدا پارلامەنت دەپۋتاتتارى­نىڭ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا وسى حالىق بەرگەن اتاۋدى رەسمي تۇردە بەكىتىپ بەرۋى بۇل تۇجىرىمنىڭ حا­لىق قولداۋىنا سايكەستىگىن ايعاق­تاي تۇسەدى. اتتەڭ, شىركىن, وسىنداي جاعدايدا ەلباسىمىزدىڭ اتالعان زاڭدى بەكىتۋدەن باس تارتپاعانى دا ءجون بولاتىن ەدى-اۋ. مەنىڭ ويىمشا, اتالعان زاڭ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جەكە با­سىنا قاجەت بولماسا دا, ول حالىق ءۇشىن, قازاقستاندىق قوعام جانە ونىڭ بولاشاعى ءۇشىن قاجەت بولار ەدى-اۋ دەگەن ويدامىن. وسىنداي زاڭنىڭ قاجەتتىلىگى ءارى ەلباسى تۋ­را­لى زاڭدى قابىلداۋدىڭ ۋاقىتى جەت­كەنى وسىعان دەيىن دە بايقالىپ, اڭعارىلىپ جۇرەتىن. بۇل تۇرعىدا ەلىمىزدەگى پارلامەنت دەپۋتاتتارى حالىق كوڭىلىنەن شىعاتىن ءارى مەم­لەكەت بولاشاعىنا ونىڭ تۇراقتى ءوسىپ-وركەندەۋىنە تىكەلەي قاتىسى بار زاڭدى قابىلداعانى باسى اشىق ماسەلە. الايدا ونى ەلباسى بەكى­تۋ­دەن باس تارتتى. مۇنداي قادامعا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ حالىقتان اسقان ۇلى جوق دەگەن قاعيدانى ۇدايى ۇستاناتىنى ىقپال جاساعانى انىق. قايتكەندە دە ەلباسى تۋرالى زاڭ بەكىگەن جاعدايدا ول ەش ۋاقىتتا ارتىقتىق ەتپەيتىن ەدى-اۋ دەگەن تىلەك قالدى كوكەيدە. قايرات جۇماعاليەۆ, اقىن. ورال. شىنايى مەملەكەتشىل قايراتكەر تاۋەلسىز قازاقستانىمىزداعى بۇگىنگى قول جەتكەن جەتىستىكتە بارشا وتانداستارىمىزدىڭ سىڭىرگەن ءوزىن­دىك ۇلەسى بار. دەگەنمەن, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وزگەمىزدەن ەرەكشە ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرگەنى جاسىرىن ەمەس. سەبەبى, كەمەل ويلى كەمەڭگەر باس­شىسىز الەمدىك ەكونوميكادا, الەمدىك ساياساتتا لايىقتى جەتىس­تىك­كە جەتۋ استە مۇمكىن بولمايدى. ءبال­كىم, بازبىرەۋلەر: “قازاقستانعا شەت مەملەكەتتەر مۇناي-گاز ونەر­كاسىبىن يگەرۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا سا­لادى”, دەگەن تۇرعىدا داۋ ايتاتىن شىعار. بىراق الىس شەتەلدەردەگى الپاۋىت كومپانيالاردى قازاقستان ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا يلاندىرۋ سونشالىقتى وڭايعا ءتۇس­پەيدى. مىنە, ەلباسى ن. نازارباەۆ الدىمەن وسى ماسەلەگە كوڭىل اۋدا­رىپ, ەل ەكونوميكاسىنىڭ ساۋىعىپ, وركەن جايۋى, ءىرى كەنىشتەردىڭ قار­قىندى يگەرىلۋى ءۇشىن كۇش جۇمساپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ وسى ەڭبەگىن قازاقستاندىقتار اركەز جوعارى باعالايدى. قازاقستاندىقتاردىڭ قۇرمەتى مەن ءىلتيپاتىندا دا شەك جوق. سو­نىڭ ءبىر كورىنىسىن پارلامەنت ءما­جى­لىسىندەگى ءبىر توپ دەپۋتات پرەزي­دەنتتىڭ ار-نامىسى جانە دەربەس قۇ­قىعىن قورعاۋ تۋرالى ءتيىستى زاڭنا­ما­عا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندە ۇسىنىس ايتقان بو­لاتىن. وزگەرىستەر مەن تولىقتى­رۋ­لار ماجىلىستە دە, سەناتتا دا تو­لىققاندى قولداۋعا يە بولىپ, ەندى زاڭعا قول قويۋعا كەلگەندە ەلبا­سى­مىز ءوز قارسىلىعىن ءبىلدىردى, ءوزىنىڭ, وتباسىنىڭ ار-نامىسىن, دەربەس قۇقىعىن قورعايتىن زاڭعا قول قويمادى؟ نەگە؟ راس, مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ, وتباسىنىڭ كەلەشەكتەگى قامىن ويلاسا, اتالعان زاڭعا قول قويىپ ءجى­بەرەر ەدى. مەملەكەت باسشىسى قول قويعان قاي زاڭنىڭ دا ءتيىستى مەرزىمنەن كەيىن كۇشىنە ەنەتىنى بار. الايدا, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇر­سۇلتان نازارباەۆ ءوزىن دە, وت­باسى مۇشەلەرىن دە وزگەدەن ەرەك­شەلەپ, ايرىقشا زاڭمەن قورعاۋدى قاجەت دەپ تاپپادى. ەلباسى بۇل تۋ­رالى قازاقستان ازامات­تا­رى­نا, پارلامەنتكە, “نۇر وتان” حدپ ساياسي بيۋروسىنا جولداعان ارناۋىن­دا بارىنشا ايقىن ايتتى. ءبىز كەزىندە نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تى تەگىن تاڭداماعان ەكەنبىز. قازىر سول تاڭداۋىمىزدىڭ جەمىسىن كورىپ كەلەمىز. جالپى, قازاقستان ازا­­ماتتارى, سونىڭ ىشىندە مەملە­كەت­تىك قىزمەتتەگى شەنەۋنىكتەر نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ بوي­ىنداعى كوپتەگەن قاسيەتىنەن ۇلگى-ونەگە العانىن قالار ەدىك. ماسەلەن, مەملەكەت باسشىسى بولا تۇرا ءوزىن وزگەدەن ەرەكشەلەمەگەن قاراپايىم­دىلىعى ونەگە ەمەس پە؟ مەملەكەتكە شىن نيەتىمەن قىزمەت ەتۋدىڭ ءۇل­گى­سىن دە نۇرسۇلتان نازارباەۆ تانى­تىپ كەلەدى. نازارباەۆ –شىنايى مەملەكەتشىل تۇلعا! مۇنى دا ۇلگى تۇتۋعا ابدەن بولادى. ەلباسىمىز ەلدى ءوزىنىڭ ادامي بولمىسىنا ءتان قاسيەتتەرىمەن ءار­دايىم ءتانتى ەتىپ كەلەدى. كۇنى كەشە بۇعان تاعى دا كۋا بولدىق. مىنە, وسىلايشا, ەلباسىمىزدىڭ كەمەڭ­گەرلىك بولمىسى كوز الدىمىزدا ايشىقتالا ءتۇستى. ماقاش راحمەتوۆ, كسرو-نىڭ قۇرمەتتى مۇنايشىسى, قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى كەن بارلاۋشىسى. اتىراۋ وبلىسى. ەلدىڭ ىقىلاسى اركەز ىستىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى­نان تۇڭعىش پرەزيدەنت, ەلباسى تۋرالى زاڭناماعا  وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندە ەلىمىز  پارلامەنتىنىڭ زاڭداردى قاراپ قا­بىل­داعانىن ەستىپ, وقىپ بىلگەنبىز. پارلامەنتتە وتىرعان حالىق قالاۋ­لى­لارى تەرەڭ ويلاسىپ, تالقىعا سالىپ بارىپ, زاڭدى ەلباسىنىڭ قول قويۋىنا جىبەرگەن بولاتىن. مەن وسىنىڭ بارلىعىنىڭ دۇرىس­تى­عىنا ىشتەي كامىل سەنگەن ەدىم. مىنە, ەندى  نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى­نىڭ وسى زاڭدارعا قول قويۋدان باس تارتقانى تۋرالى ءبىلىپ وتىرمىز. ارينە, نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەل ­با­سى رەسمي مارتەبەسى زاڭ جۇزىندە  بەكىگەنى ارتىق بولماس ەدى, دۇرىس  بو­لار ەدى. ونى حالقىمىز قولداي­دى. الايدا, پرەزيدەنتىمىز ءوزىنىڭ سارابدالدىعىن وسى جەردە دە  كور­سە­تىپ وتىر. حالقىنىڭ تاربيەسىن, سالتىن, ءداستۇرىن بويىنا ءسىڭىرىپ ءوس­كەن ادامعا ءتان بيىك ادام­گەر­شى­لىكتىڭ, اسقان مادەنيەتتىلىكتىڭ كورى­نىسى بۇل. الپاۋىت ەلدەردىڭ ءوزىن ءبىر تارى­نىڭ قاۋىزىنا سىيعىزىپ,  شايقاپ كەتكەن قارجى داعدارىسىنان قا­زاقستاننىڭ قالاي جەڭىل شىق­قا­نىنا الەم كۋا. ءوندىرىس كاسىپ­ورىندارى دا, اۋىل شارۋاشىلىعى دا كوشىن تۇزەپ الدى. قازىر “قولى قيمىلداعاننىڭ اۋزى قيمىلدايدى” دەگەن حالقىمىزدىڭ اقىل دا ناقىل ءسوزىن ەشكىمنىڭ ۇمىتپاعانى ابزال. اۋىلدا دا, قالادا دا ەرىنبەي تىرلىك ەتسەڭ جاعدايىڭ جامان بولمايدى. پرەزيدەنت  نۇسقاپ وتىرعان جول دا وسىعان سايادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمى بۇگىندە  دۇنيە جۇزىنە ءماشھۇر بول­دى. ويتكەنى, ادامزاتتىڭ بارلىعى دا تىنىشتىقتى, بەيبىتشىلىكتى قالايدى. تاۋەلسىز جاس مەملەكەتتىڭ  يادرولىق  قارۋدان باس تارتۋى الەم­دە ءالى  بولماعان وقيعا ەدى. ءبىزدىڭ ەلباسىمىز وسىنداي قادامعا باتىل باردى جانە جاھاندىق جاپپاي قارۋسىزدانۋ باستاماسىن كورەگەن­دىكپەن كوتەردى. بيىل امەري­كاداعى سامميتكە بارعان ساپارىن­دا باراك وبامانىڭ ءوزى قازاقستان پرەزي­دەنتى­نە ەرەكشە قۇرمەتپەن قارادى. قازاقستان بيىل ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋگە قول جەت­­كىزۋى دە الدىمەن پرەزي­دەنتى­مىزدىڭ سىرتقى بەدەلىنىڭ ارقا­سىن­دا ءمۇم­كىن بولدى. وسى ميسسيانى ەلىمىز  قولعا العالى  حالىقارالىق  كوپتە­گەن ىستەر بەيبىت جولمەن بىتە­رىنە سەنىم زور. جاڭا عاسىردا اق­پارات وتە جوعارى جىلدام­دىق­پەن تاراي­دى. كۇن سايىن الەم ەل­دە­رىندە جانجال, ۇرىس-كەرىس بو­لىپ جاتادى. ونداي ەلدە بەرە­كەنىڭ ازدىعى دا بەلگىلى. سول ءۇشىن ەلباسى ەكونو­مي­كانى دامىتۋ مەن ەلدىڭ ىشىندەگى تىنىشتىقتى,  تا­تۋلىقپەن ءومىر ءسۇرۋدى قاتار قويادى. ءتىلى دە, ءدىنى دە, ۇلتى دا بولەك جان­دار  ءبىر اتادان تاراعانداي تاتۋ ءومىر سۇرەمىز. قازاقستان حالقىنىڭ بارلىعى دا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتى سارابدال ساياساتكەر, كوشباسشى دەپ بىلەدى. جۇرتتىڭ اۋزىندا پرەزي­دەنتپەن قاتار, ەلباسى دەگەن مارتەبەلى اتاۋ ىلعي قاتار ايتىلىپ وتى­رادى. ەلباسىنا دەگەن ەلدىڭ ىقى­لاسى زاڭنان دا كۇشتى. ىبراش ەستاەۆ, كاسىپكەر,  قوستاناي وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى. قوستاناي. ەلباسىنىڭ كومانداسىندامىن مەن بۇگىندە زەينەتكەرمىن. ال كەزىندە ەلىمىزدىڭ شىعىسىندا ەكى اۋداندى باسقاردىم. مەنىڭشە, ەڭبەگىم جەمىسسىز بولعان جوق. سو­نىڭ ايعاعىنداي, ەلباسىنىڭ “با­رىس” توسبەلگىسىمەن, وتانىمىزدىڭ “قۇرمەت” وردەنىمەن ماراپاتتال­دىم, وبلىستىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاندىم. كەزىندە ەلباسىنىڭ كو­مان­داسىندا بولىپ, ەلىمىزدىڭ ەگە­مەن­دىگى مەن تاۋەلسىزدىگىنە ءبىر كىسى­دەي ۇلەس قوسقانىما تاۋبە دەيمىن. مىنە, تاۋەلسىز مەملەكەت اتان­عا­نىمىزعا جيىرما جىلعا جاقىنداپ قالدى. قازىردە قازاق ەلىن بۇكىل الەمدىك قوعامداستىق مويىنداپ وتىر­سا, سونىڭ ءبارى تۇڭعىش پرە­زيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇستانعان سارا جولىنىڭ دۇرىس­تى­عىن ايعاقتايدى. ياعني, ەلباسىمىز تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم ءسات بولىپ ەسەپتەلەتىن وسى از عانا ۋاقىت ءىشىن­دە ءوزىن دە, ەلىن دە الەمگە تانىتا ءبىلدى. بۇل تۇرعىداعى حالىقتىڭ قۇر­مەتى جونىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كەشە “ەگەمەندە” جاريالانعان ارناۋىندا ورىندى ايتىپ, العىسىن ءبىلدىرىپتى. مەن – تارباعاتاي-اقسۋات ەلىنىڭ قازاعىمىن. سون­دىق­تان الپىسىن­شى جىلدارى ەكى ەل اراسىنداعى جالاڭاشكول وقيعاسىن ەلدىڭ اۋزىنان ەمەس, كوزىممەن كور­دىم دەسەم دە بولادى. شەكارا ماسە­لەسىن شەگەندەۋ جايى تاريحي ءسات بولدى دەپ جاتقانىم سول. ال بۇل ماسەلەدە تەك قىتايمەن عانا ەمەس, باسقا دا كورشىلەس ەلدەرمەن ەشقانداي ىڭ-شىڭسىز ورتاق مامىلەگە كەلگەنىمىز جانە شىندىق. مىنە, ەلباسىنىڭ وسىنداي-وسىنداي قاجىرلى قايراتىن لاي­ىق­تى باعالاۋعا ۇمتىلعان رەس­پۋب­ليكا پارلامەنتى ءماجىلىسى مەن سەناتى دەپۋتاتتارىنىڭ “ەل باسى” مارتەبەسىن زاڭداستىرۋ تۋرالى شەشىمىن ءوز باسىم قۋانا قۇپتاپ قارسى العان ەدىم. بىراق, ءتۇپ­تەپ كەلگەندە, مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ ءوزى ايتقانداي, ماقتاۋ مەن ما­داقتان بيىك تۇرعان جانە وسى ۇستا­نىمىمەن قالا بەرەتىندىگىن ءما­لىم­دەگەن ەلباسى تومەننەن كوتەرىلگەن بۇل ماسەلەگە نۇكتە قويىپ وتىر. بولات ساپوروۆ, زەينەتكەر, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. شىعىس قازاقستان وبلىسى, سەمەي قالاسى. اسىل تۇلعا ازاماتتىق كورسەتتى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ ءاربىر ازامات ءۇشىن اسىل تۇلعا, ارداقتى ازامات, سارابدال ساياساتكەر ەكەندىگى ايدان انىق. ونى شاعىن ماقالادا تەرەڭ تولعانا ايتۋ مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ تۋعان ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەپ, الەم تانىعان تۇعىرلى مەملەكەت بولۋى, قازاق دەگەن حالىقتىڭ اتاعى اسقاقتاپ, ابىرويى بۇرىن-سوڭدى كوتەرىلمەگەن بيىككە كوتەرىلۋىنە قوسقان ۇلەسى, جۇمساعان كۇش-جىگەرى ۇشان-تەڭىز. ونى تۇگەل ايتىپ, الەمگە ايگىلەۋ الداعى جىلداردىڭ جۇگى, كەيىنگى ۇرپاقتىڭ پارىزى. مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم, زامانداس, قاراپايىم ونەر ادامى رەتىندە وڭىرگە ساپارىندا مەنىڭ وتباسىما ارنايى كەلىپ, اق داستارقانىمنان ءدام تاتقاندىعى ءالى ەسىمدە. سوندا دا شىعارماشىلىعىم جايلى ايتىپ, ولەڭ ارناعانمىن. وتكەن جىلى “ ۇلى دالانىڭ ۇلدارى” اتتى كىتاپتا دا اسىل ازاماتىمىز جايلى قالام تەربەدىم. ال بۇگىن وسىناۋ ءبىر بيىك تەكتىلىك, ازاماتتىق تانىتقانىنا وراي تومەندەگى ولەڭ جولدارىن ارناعاندى ءجون كوردىم. جاسا! جاسا! قازاعىمنىڭ جۇلدىزى! بايتاعىمنىڭ باقىتىنا جارالعان– تاپقان ۇلى قازەكەمنىڭ ءبىر قىزى! قازاق اتى نۇرسۇلتان دەپ تارالعان, بار الەمگە نۇر شاشادى جۇلدىزى! از جۇرتىڭدى تەڭەستىرگەن الەممەن ءبىر قازاقتى مىڭعا بالاپ, ءوزىڭسىڭ! ۇتىپ كەلگەن قارسىلاستى ۇپايمەن, اللا بەرگەن قازاعىما ءتوزىمسىڭ! ەلىڭ بولجاپ بولاشاعىن سىزبەنەن, قۇتتىقتايدى تەكتى ۇلىن, جۇلدىزىن! ۇرپاعىنان ۇلىلىقتى دامەتىپ, نۇرگ ۇلىم دەر, نۇرسۇلتان دەر ۇل-قىزىن! بۇل شەشىمىڭ قۇت اكەلگەي ەلىڭە, قۇتتىقتايدى قازاق ەلى, ۇل, قىزى! بيلىك ايتقان ەۋرازيا تورىندە, جاسا! جاسا! قازاعىمنىڭ جۇلدىزى! سايىن نازاربەك, اقىن, ساۋلەتشى, دراماتۋرگ, ەتنوگراف. اقتاۋ. جۇرەگىڭە سۇڭگى دە, ءتۇبىن كوزدە بۇل ءوزى سوڭعى كەزدە ەل-جۇرت پىكىرىن ەكىۇداي ەتىپ, ساياسات­شى­لار­دان ساراپشىلارعا دەيىن, ونى اي­تا­سىز, ءتىپتى قىسىر سوزگە وڭ قۇلا­عىن ءتۇرىپ جۇرەتىن كەيبىر اعايىن­دارعا ءجۇدا جاقسى ەرمەك بولعان تاقىرىپ ەدى. ەندى, مىنە, سوعان ەلباسىنىڭ ءوزى نۇكتە قويدى. بىلە بىلسەك, بۇل ءسوز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ حالقىنا ادالدىعى سياقتى دەموكراتيا داستۇرىنە دە ادالدىعىن كورسەتەدى. سوندىقتان بولار, ول ەل-جۇرتىنىڭ زاڭ-زاكۇن­دەرىن دە وركەنيەتتى مەملەكەتتەر بيىگىنەن كورگىسى كەلەدى. بالكىم, پارلامەنتشىلەر ءوز شەشىمدەرىنىڭ دۇرىستىعىن دالەلدەپ تە بەرەر, بىراق دانا حالىق پرەزيدەنت شەشى­مى ناعىز بىلىكتىلىك بولدى دەپ وتىر. كەيبىر “اۋزى جىلدام” ساياسي جەتەكشىلەر ەلباسىنا دەموكراتيا­نى ۇيرەتكىسى كەلەدى. مەن ولاردان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ “عاسىرلار توعىسىندا” اتتى كىتابىن مۇقيات وقۋدى سۇرانار ەم. ول كىتاپتىڭ ءار­بىر پاراعىندا جاڭا قازاق ەلىنىڭ دەربەس مەملەكەت رەتىندە قالىپ­تا­سىپ, قانات قاتايتۋىنداعى تار جول, تايعاق كەشۋلەرى سايراپ تۇر. ونى ەلباسى ناقتى مىسالدارمەن, كەرەمەت ءدال تابىلعان قيسىندى سوزدەرمەن شەبەر سۋرەتتەي بىلگەن. مىسالى, “وكتەمشىلدىك پە, الدە دەموكراتيا ما؟” دەگەن تاراۋىن وقىپ كورەيىكشى. “قازاقستاننىڭ جانە باسقا ەل­دەردىڭ تاجىريبەسى قوعامنىڭ جاڭا احۋالىنا جەتۋ جولىنداعى بارلىق ەسىكتىڭ قۇلپىن بىردەي اشا الاتىن امبەباپ كىلت تابىلدى دەپ دامە­تۋ­دىڭ بوس اۋرە ەكەندىگىنە كوزىمدى جەت­كىزە تۇسكەندەي. دەموكراتيالاندىرۋ – تياناقتى احۋالدى بىلمەيتىن, ۇزاققا سوزىلاتىن پروتسەسس. قوعام مەن ادام ءومىرىنىڭ بارلىق سالا­سىن­دا تۋىنداپ جاتاتىن مىندەتتەر كە­شەنىن شەشىمدەيتىن ۇزدىكسىز پرو­تسەسس. دەموكراتيا جارلىقپەن ور­ناتىلمايدى. ول باستان كەشىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى”, دەگەن سويلەمدەردى وقىعاندا, ەلباسىنىڭ ەنتسيكلوپەديالىق مول بىلىمىنە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, وسىنىڭ ءبارىن ىستىق قايرات, سالقىن اقىل ارقى­لى ەلەپ-ەكشەپ ەل كادەسىنە جاراتىپ وتىرعان بىلىكتىلىگىنە دە ريزا بولاسىڭ. حاكىم ابايدىڭ: سەنبە جۇرتقا, تۇرسا دا قانشا ماقتاپ, اۋرە ەتەدى ىشىنە قۋلىق ساقتاپ. وزىڭە سەن, ءوزىڭدى الىپ شىعار, ەڭبەگىڭ مەن اقىلىڭ ەكى جاقتاپ. ءوزىڭدى سەنگىشتىكپەن اۋرە ەتپە, قۇمارپاز بوپ ماقتاندى قۋىپ كەتپە. جۇرتپەن بىرگە ءوزىڭدى قوسا الداسىپ, سالپىلداپ ساعىم قۋعان بويىڭا ەپ پە؟ قايعى كەلسە قارسى تۇر, قۇلاي بەرمە, قىزىق كەلسە, قىزىقپا, وڭعاققا ەرمە. جۇرەگىڭە سۇڭگى دە, ءتۇبىن كوزدە, سونان تاپقان – شىن اسىل, تاستاي كورمە, – دەگەن ولەڭىنىڭ شىن دانالىق ەكەنىنە قول قوياسىڭ. “حالىق ايتسا, قالت ايتپايدى”. ەلباسى ەلىنىڭ جۇرەگىندەگى قۇرمەتتى وسى ساليقالى, سالماقتى قادامى­مەن-اق ورنىقتىردى. ەندەشە, ەلباسىنىڭ قورعانى دا, قامالى دا – ەڭ الدىمەن قالىڭ ەلى – قازاعى مەن وسى ەلدەگى ون-سان ۇلتتىڭ وكىلدەرى ەكەنىن ۇمىتپايىق, اعايىن! ساعىمبەك اقشالوۆ, جامبىل وبلىسىنىڭ  قۇرمەتتى ازاماتى. جامبىل وبلىسى.