2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل كومپانيالار قازىناعا 13,5 ترلن تەڭگە سالىق اۋدارىمدارىن جاسادى. بۇرىنعىشا تولەم بولىنىسىندە تاۋ-كەن ونەركاسىبى كاسىپورىندارىنىڭ ۇلەس سالماعى باسىم. تەك وسى سەكتوردا سالىق جارنالارى بىلتىر 9,5 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. ودان كەيىنگى ورىندى بيۋدجەتتىڭ قازانىن 1,5 ترلن تەڭگەگە تولىقتىرعان وڭدەۋ ونەركاسىبى الادى. ەلدەگى ەڭ ءىرى 10 سالىق تولەۋشىنىڭ 8-ءى شيكى مۇناي مەن ىلەسپە گاز وندىرۋمەن اينالىسادى. العاشقى ۇشتىكتى 835,5 ملرد تەڭگە ءتۇسىمدى قامتاماسىز ەتۋمەن ساۋدا سەكتورى تۇيىندەگەن. ءتىزىمدى ءارى قاراي قارجى جانە ساقتاندىرۋ قىزمەتى (452,5 ملرد تەڭگە) مەن كولىك جانە قويمالاۋ (365,1 ملرد تەڭگە) جالعاستىرادى.
50 ۇزدىك كومپانيا ەنگەن سالىق تولەۋشىلەر تىزىمىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى, ەكى بانك, بانك دۇكەنى, ۇلتتىق اۆياتاسىمالداۋشى, ۇيالى بايلانىس وپەراتورى جانە ەلەكترونيكا تاۋارلارىن ساتاتىن كومپانيا بار. ەڭ ءىرى 10 سالىق تولەۋشىنىڭ قاتارىنا «تەڭىزشەۆرويل» (4,6 ترلن تەڭگە), «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب. ۆ.» (1,4 ترلن تەڭگە), «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» (434,9 ملرد تەڭگە), «وزەنمۇنايگاز» (269,7 ملرد تەڭگە), «نورت كاسپيان وپەرەيتينگ كومپاني ن. ۆ.» (239,1 ملرد تەڭگە), «قاراجانباسمۇناي» (205,9 ملرد تەڭگە) «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» (190,2 ملرد تەڭگە), «ازيا گاز قۇبىرى» (166,5 ملرد تەڭگە), «فيليپ مورريس قازاقستان» (161,8 ملرد تەڭگە), «ەمبىمۇنايگاز» (159,3 ملرد تەڭگە) جاتادى.
سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى بايلانىس وپەراتورلارىنان دا بيۋدجەتكە سالىقتار تۇرىندە قوماقتى سوما كەلىپ تۇسەدى. تەلەكوممۋنيكاتسيا سالاسىنداعى جەتى كومپانيا ءىرى سالىق تولەۋشىلەر بولىپ سانالادى, ولاردىڭ اراسىندا ءۇش ۇيالى بايلانىس وپەراتورى بار. سالىقتىق اۋدارىمدار بويىنشا كوشباسشى ‒ Beeline ۇيالى بايلانىس وپەراتورى. 2022 جىلى كومپانيا ەل بيۋدجەتىنە 49,5 ملرد تەڭگە قۇيدى. وپەراتور سەكتورداعى كومپانيالاردى عانا ەمەس, باسقا سالالارداعى ءىرى ۇيىمداردى دا باسىپ وزىپ, ەڭ ءىرى 45 سالىق تولەۋشىنىڭ قاتارىنا كىردى. Tele2/Altel ۇيالى بايلانىس وپەراتورى 35,5 ملرد تەڭگە, Kcell 34 ملرد تەڭگە سالىق تولەدى. سونىمەن قاتار نارىقتىڭ قالعان قاتىسۋشىلارى ‒ «قازاقتەلەكوم» 33,8 ملرد تەڭگە, «ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» 4,5 ملرد تەڭگە, «قازاقستان» رەسپۋبليكالىق تەلەراديوكورپوراتسياسى 3,4 ملرد تەڭگە, «ترانستەلەكوم» 3 ملرد تەڭگە سالىق اۋدارىمدارىن جۇزەگە اسىردى.
بايلانىس نارىعىنا قاتىسۋشىلاردىڭ بيۋدجەت قاراجاتىن قامداۋعا ارەكەتتەستىك ەتۋمەن قاتار, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار قىزمەتتەردى ۇسىنىپ, ەلدەگى تەلەكوم-سەكتوردى دامىتۋعا وڭ ەكونوميكالىق اسەر بەرەتىن ينۆەستيتسيالاردى تارتىپ جاتقانىن دا اتاپ وتكەن ءجون. باسىم سەكتور ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس بولىگىن دامىتۋعا جانە شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋعا ىقپال ەتەدى. مىسالى, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقپارات جانە بايلانىس سەكتورىنداعى ينۆەستيتسيالار 178,9 ملرد تەڭگەگە جەتتى, جىلدىق ءوسىم – 39,1%. ال وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا Beeline موبيلدىك وپەراتورىنىڭ ينۆەستيتسيالارى 18,8 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 24,2%-عا جوعارى بولدى. ال تۇتاستاي العاندا, 2020 جىلدىڭ باسىنان بيىلعى شىلدەگە دەيىن كومپانيانىڭ كۇردەلى شىعىندارىنىڭ جالپى كولەمى 339,4 ملرد تەڭگەگە اتقارىلدى. سول سەكىلدى Kcell-ءدىڭ كۇردەلى شىعىندارى كوروناۆيرۋس پاندەمياسى باستالعان ۋاقىتتان بەرى جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 30%-عا وسكەن. Tele2/Altel-دە دە كۇردەلى شىعىنداردىڭ تۇراقتى ءوسىمى بايقالادى: جەلىگە تارتىلعان ينۆەستيتسيالار 2020 جىلدان باستاپ 206 ملرد تەڭگەدەن استى. بۇل رەتتە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردان باسقا, پايدالانۋعا بەرىلگەن ءاربىر بازالىق ستانسا جۇمىسىن قولداۋعا كولەمدى قارجى باعىتتالادى. جالداۋ اقىسىن, بەرىلىس قورابىن, ەلەكتر قۋاتى مەن جوندەۋ جۇمىستارىن قوسقاندا, جەلىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وپەراتورلار جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 70 ملرد تەڭگەدەن اسا قاراجات جۇمسايدى.
