سۋرەتتى تۇسىرگەن جانگەلدى ابدىعالىم
وبلىستىڭ ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەربول تولەۋوۆ وسىلاي دەيدى. بيىل جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق بارىسىندا وبلىس اكىمدىگىندە ارنايى شتاب ۇيىمداستىرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كوممۋنالدىق قىزمەت كورسەتەتىن كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرى كىرگەن. اتقارىلۋعا ءتيىس ءىس-شارالار كەستەمەن جۇرگىزىلىپ, قاتاڭ قاداعالاۋعا الىنعان. ەندى, كەستەدەن كەشىككەندەردىڭ قيقاڭىن ەشكىم كوتەرمەيدى. سەبەبى الدا ارقادا التى اي جاتار قىس كەلە جاتىر.
– بيىلعى جىلىتۋ ماۋسىمىنا 96 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بۇل قاراجاتقا جىلۋ-ەلەكتر ورتالىقتارى, جىلۋ كوزدەرى مەن جۇيەلەرىنە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. بولىنگەن قارجى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 24 ملرد تەڭگەگە ارتىق ەكەنىن ايتۋ كەرەك. قارجىلاندىرۋ كوزدەرى ءارتۇرلى. ءبىرىنشى رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءبولىندى. ەكىنشىدەن, جىلۋ-ەلەكتر ورتالىقتارىن ۇستاپ وتىرعان مونوپوليستەردىڭ ءوز قارجىلارى دا بار, – دەيدى ەربول ءۋالي ۇلى.
بولىنگەن قارجىنىڭ ءبىراز بولىگى جىلۋ جەلىلەرىن الماستىرۋعا جىبەرىلەدى. ول ءۇشىن 34 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ال 96 ملرد تەڭگەنىڭ 13 ملرد-سى جىلۋ-ەلەكتر ورتالىقتارىنىڭ وزىندەگى جۇمىستارعا جۇمسالادى.
جالپى, وبلىستا جەتى جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعى بار. قاراعاندى – 17 وبلىس پەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 3 قالانىڭ ىشىندەگى ەڭ كوپ جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعى بار جالعىز ءوڭىر. ونىمەن قوسا 660 اۆتونومدى جىلىتۋ جۇيەسى بار. ولار الەۋمەتتىك ماڭىزى بار نىسانداردى, اتاپ ايتقاندا, مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردى, اۋرۋحانالاردى, سپورت جانە مادەني نىسانداردى جىلىتادى. باسقارما باسشىسى بيىل وسى نىساندارعا دا قاراجات بولىنگەنىن ايتادى. «وبلىستاعى 660 اۆتونومدى جىلۋ جۇيەلەرىنە 1 ملرد 600 ملن تەڭگە ءبولىندى», دەيدى ول.
جالپى, بيىلعى بولىنگەن قارجى كولەمى قانشالىقتى قوماقتى بولسا, اتقارىلاتىن جۇمىستا سوعان ساي, ءتىپتى ودان دا كوپ ەكەنىن جەتكىزدى. اقشانى بارىنشا توزىپ تۇرعان بولىككە ءبولىپ, وڭتايلى جۇمساپ, از شىعىنمەن شىعۋ تاعى بار. ماسەلەن, ەربول ءۋالي ۇلى 96 ملرد تەڭگەنىڭ 34 ملرد-سى جىلۋ قۋاتىن تاسىمالداۋعا بولىنەتىنىن ايتادى. ەلەكتر جۇيەسىن تاسىمالداۋ ءۇشىن 16 ملرد قاراستىرىلعان.
– جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جۇمىستارى ءارتۇرلى. وعان كۇردەلى جانە اعىمدىق جۇمىستار كىرەدى. ودان بولەك, سۋ جانە كارىز قۇبىرلارىن جوندەۋگە دە 21 ملرد تەڭگە ءبولىندى. گازداندىرۋ دا تىس قالعان جوق. ماسەلەن, جالپى بولىنگەن 96 ملرد تەڭگەنىڭ 6,37 ملرد-سى – وسى سالادا, – دەيدى ە.ءۋالي ۇلى.
قاراعاندى وبلىسىندا 5 743 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي بار. كۇن سۋىتقانعا دەيىن ونىڭ ءبارىن ساقاداي ساي ەتۋ كەرەك. سايكەسىنشە, باسقارما باسشىسى دايىندىق جۇمىستارىن بىرلەسە اتقارىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, قالا اكىمدىكتەرىنىڭ قۇزىرىنا كىرەتىنى – دايىندىق جۇمىستارى, جىلۋدى تاسىمالداۋ. ءارى قارايعى شارۋا – تۇرعىنداردىڭ مىندەتى. اتاپ ايتقاندا, پيك-تەر مەن ميب-تەردىڭ جۇمىسى باستالادى. ولار وزدەرىنە قاراستى ۇيلەردەگى جۇيەنى قىسقا دايىندايدى.
– بىرىگىپ جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. كەستە بويىنشا جۇمىستاردىڭ 79 پايىزى ورىندالدى. جىلىتۋ ماۋسىمىنا دەيىن ءالى 1,5 اي بار. وعان دەيىن جۇمىستاردى تولىق ورىنداپ بىتىرەمىز, – دەيدى ە.تولەۋوۆ.
ايتپاقشى, جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىققا كومىر ءتۇسىرۋ دە كىرەتىنىن ەسكەرە كەتۋ كەرەك. قازىر وبلىستاعى جەتى جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعى كومىرمەن جابدىقتاۋمەن قىزۋ اينالىسىپ جاتىر. سەبەبى كۇزدەن كوكتەمگە دەيىن ورتالىقتار 6 ملن 500 مىڭ توننا كومىر جاعادى. قازىر بارى – 1 ملن 100 مىڭ توننا. ء«ار ستانسادا 20 كۇندىك كومىر قالدىعىنىڭ قورى بولۋى كەرەك», دەيدى باسقارما باسشىسى.
دايىندىق قىزۋ ءجۇرىپ جاتقانىمەن, مىنانداي دا ماسەلە بار: تەمىرتاۋداعى جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىنا يە بولىپ وتىرعان «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» اق-نىڭ كەجەگەسى كەيىن تارتىپ, تاعى دا جۇمىس كەستەسىن بۇزىپ وتىر.
– وتكەن جىلعى قىستى قانداي دايىندىقپەن قارسى العانىمىزدى بىلەمىز. سوعان بايلانىستى بۇل باعىتتا دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرمىز. تەمىرتاۋ قىستى التى قازاندىقپەن باستاۋ كەرەك دەگەن ماقسات قويدىق. سوندىقتان جىلىتۋ ماۋسىمى باستالعانعا دەيىن بارلىق جۇمىستى كەستە بويىنشا جۇرگىزەمىز. جۇمىستار – وبلىس اكىمىنىڭ جەكە باقىلاۋىندا, – دەيدى ە.ءۋالي ۇلى.
جاسىراتىنى جوق, تەمىرتاۋلىق تۇرعىندار وتىز جىل بويى قۇبىرلاردىڭ اۋىستىرىلماعانىنا نارازى. باسقارما باسشىسى جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىنا «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» اق يە بولسا, جىلۋدى تاسىمالدايتىن جالعىز مونوپوليست «وقجەتپەس» جشس ەكەنىن ايتادى.
– 2017 جىلى عانا كاسىپورىن قالا اكىمدىگىنىڭ بالانسىنا ءوتتى. سول كەزدەن بۇگىنگە دەيىن جوبالار قاراستىرىلىپ كەلەدى. الدىمەن, ەكونوميكالىق نەگىزدەمە جۇرگىزىلدى. جۇمىستىڭ بۇل كەزەڭىندە جوبانىڭ ورىندىلىعى مەن تيىمدىلىگى قاراستىرىلىپ, تەحنيكالىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق شەشىمدەر, ەسەپ ايىرىسۋ-سمەتالىق, باعالاۋ جانە باسقا دا كورسەتكىشتەردى قامتيتىن ەسەپ ايىرىسۋ-تالداۋ قۇجاتتارى قارالدى. سودان سوڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالادى. وعان كەمى 1,5 جىل كەرەك. بۇگىندە تەمىرتاۋدا 6 ۇلكەن جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە جىلۋ جەلىلەرىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەمىز. ءبارى بىردەن بولا قالمايدى. جۇمىستار جىل سايىن جۇرگىزىلەدى. بيىل 5 ملرد تەڭگەگە 11 شاقىرىم ماگيسترالدىق جىلۋ جەلىلەرى اۋىستىرىلادى, – دەدى ە.تولەۋوۆ.
قاراعاندى وبلىسى
