مەملەكەتتىك ءمانى زور ماسەلەلەر

الەۋمەتتىك كەڭەس وتباسىلاردى قولداۋعا باعىتتالعان   ساياسات جايىن تالقىلادى “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ فراكتسياسى جانىنداعى الەۋ­مەتتىك كەڭەس پەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتى بىرلەسىپ, ەلدە قالىپتاسقان دەموگرافيالىق ۇردىستەردى, تۇرعىنداردىڭ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعى مەن رەپرودۋكتيۆتى ۇستانىمدارىن, تۋدى كوبەيتۋ ماقساتىندا وتباسىلاردى قولداۋعا باعىت­تالعان مەملەكەتتىك ساياساتتى تالقىلاعان وتىرىس وتكىزدى. ونىڭ جۇمىسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى, دەپ حابارلادى ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. وتىرىستى الەۋمەتتىك كەڭەس­تىڭ ءتورايىمى ايتكۇل ساماقوۆا بەتاشار سوزبەن باستاپ, “نۇر وتان” حدپ حات­شىسى سەرگەي  گروموۆ العىسوز سويلەدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى, قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەن­تىنىڭ جانىنداعى ايەلدەر ءىسى جانە وتباسىلىق-دەموگرا­فيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا ءتورايىمى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا “ەلدەگى دەموگ­رافيالىق وزگەرىستەر تۇرعى­سىندا وتباسىلاردى قولداۋ جونىندەگى شارالاردى جەتىلدىرۋ تۋرالى” دەگەن تاقىرىپتا بايان­داما جاسادى. “ورداعا كەرەك وتاۋعا دا كەرەك” دەپ حالىق دانالىعىمەن باستاعان مينيستر  حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن, انا, بالا, وتباسىن الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن جوعارىلاتۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن قاجەتتى قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتۋ, ايلىقتاردى, زەينەتاقى­لاردى كوبەيتۋ, ارنايى مەملە­كەتتىك جاردەماقىنى جوعارى­لاتۋ وتباسى جانە بالاعا بايلا­نىستى مەملەكەتىمىزدىڭ ساياساتى­نىڭ باستى ماسەلەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەلدەگى دەموگرافيالىق وزگەرىستەرگە تومەندەگى جاعداي­لار ۇستەمە بولۋدا: بىرىنشىدەن, ءداستۇرلى قازاقستاندىق قوعامدا ايەلدەر سانى ءالى دە ەركەكتەردەن باسىمدىق تانىتىپ تۇر. گەن­دەرلىك تەڭسىزدىك سالدارىنان ەرلەردىڭ ءولىمى كوبەيىپ بارادى. بۇگىنگى وتىز جاستاعى ون ازا­مات­تىڭ تورتەۋى الپىسقا تولماي قايتىس بولىپ كەتىپ جاتىر. (38,7%). سونىڭ كە­سى­رى­نەن جە­سىر­لەر مەن جەتىم بالالار كوبەيۋدە. سودان وتباسىنا كىرىس كەمىپ, بالالارعا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك ازايىپ, ءتىپتى جۇمىس­سىزدىقتىڭ وسۋىنە الىپ كەلۋدە. ەكىنشىدەن, حالىقتا ءولىم-ءجىتىم ءالى دە بار­شىلىق. ونىڭ باستى سەبەبى – جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋ­لارى, جاراقات الۋ مەن ۋلانىپ قالۋ, ت.ب. بولىپ تۇر. ەكولوگيالىق حال-احۋال دا حالىققا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. ۇشىنشىدەن, ازاماتتىق نەكەدەن تۋعان نەكەسىز بالالار كوبەيە تۇسۋدە. بيىلعى جىلعى ەل­باسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دا ءار ادامنىڭ, ءاربىر وتباسىنىڭ, بۇكىل حالىق­تىڭ ءال-اۋقاتىن ودان ءارى كوتەرۋگە باعىتتالعان يگى ىستەر بەلگىلەنگەن. سون­دىق­تان دا وتىرىستا تالقىلانىپ جاتقان ماسەلە ورىندى جانە ول ەلىمىزدە اتقارىلىپ جاتقان يگى ىستەرگە ءوز ىقپالىن تيگىزەدى  دەپ سەنىم ءبىلدىردى مينيستر. ەلباسىمىز بيىلعى جول­داۋىندا: “الدا تۇرعان ونجىل­دىقتىڭ اسا ماڭىزدى مىندەتى – قازاقستاننىڭ بارلىق ازامات­تارىنىڭ ءومىر ساپاسى مەن دەڭگەيىن جاقسارتۋ, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق پەن قورعالۋدى نىعايتۋ. ەل حالقى سانىنىڭ 2020 جىلى 10%-عا ءوسۋى ءۇشىن مەملەكەت بارلىق قاجەتتى جاع­دايلاردى جاسايتىن بولادى”,  دەپ اتاپ كورسەتىلگەن بولاتىن.  ولاي بولسا, قازاقستان دامۋىن­داعى باسىم باعىتتىڭ ءبىرى – قوعامداعى وتباسىلىق ساياساتتىڭ دامۋى, ءاربىر ادام ءۇشىن وتباسى ماحابباتتىڭ سار­قىلماس قاينار كوزى, ءبىر-ءبىرىن قولداۋ, وتباسىن­داعى سالامات­تىلىق, ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ادالدىق”, – دەدى ءوز سوزىندە ءماجىلىستىڭ الەۋ­مەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى دينار نوكەتاەۆا.  وتباسى — قوعامنىڭ نەگىزگى ۇياسى, ول – كىشىگىرىم مەملەكەت. سوندىقتان, مەملەكەت وتباسىنا ەرەكشە قامقورلىقپەن قارايدى, مۇمكىندىگىنشە وعان كومەك كورسەتەدى, كىمنىڭ دە بولسىن وتباسىنىڭ ىشكى ماسەلەلەرىنە زاڭسىز ارالاسۋىنا جول بەرمەيدى. سونىمەن قاتار, باسقوسۋدا باسقا ءسوز العاندار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى وتباسى تۋرالى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, ەركەكتەر مەن ايەلدەردىڭ رەپرو­دۋكتيۆتى دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ, ەكونوميكالىق قامتاماسىز ەتۋ, وتباسىلىق قۇندىلىقتار مەن داستۇرلەر جانە ولاردى قازىرگى زامانعى ومىرگە ەنگىزۋ, وتباسى­نى قولداۋ مەن دەموگرافيالىق پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ حا­لىقارالىق تاجىريبەسى, سونداي-اق “اكەلەر مەن بالالار” زەرت­تەۋىنىڭ ناتيجەلەرى: اكەلەردىڭ وتباسىنداعى بالالار تاربيەسىنە اسەرى  جانە ت.ب. ماسەلەلەرگە توقتالدى. وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وتباسىلاردىڭ جاع­دايىن, ولاردىڭ مارتەبەسىن نىعايتۋ, ەل پرەزيدەنتىنىڭ حالىق سانىن كوبەيتۋ تۋرالى جۇكتەگەن مىندەتىنە سايكەس دە­موگرافيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ماقساتىنداعى ۇسىنىستار قابىلدانادى.