بار جاقسىلىق – بالالارعا

لاگەر مەڭگەرۋشىسى بەكزادا جاڭعىلى­شەۆانىڭ ايتۋىنشا, بالالاردىڭ جازعى دەمالىس ورنى 2010 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى. قازىر مۇندا بالالاردىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي قاراستىرىلعان. ون كۇن دەمالۋعا كەلگەن بالالار تاڭەرتەڭگى ساعات 7.00-دە ويانادى. تاڭعى اسقا دەيىن جاتتىعۋ جاسايدى. سودان كەيىن توپ-توپقا ءبولىنىپ, ۇيىرمەلەرگە بارادى. «ۇلدار بولەك, قىزدار بولەك جاتادى. ءبىر بولمەدە 20 بالادان. ولاردىڭ بولمەسىندە ءبىر تاربيەشى قونادى. اجەتحانا سىرتتا ورنالاسقاندىقتان, تۇندە بالالاردى دالاعا شىعارۋعا تۋرا كەلەدى», دەيدى ول.

ەركىن ەلدىڭ ەركە ۇلاندارىنىڭ دەمالىسىن ءساتتى وتكىزۋىنە ىقپال ەتۋ ماقساتىندا 10 ءتۇرلى ۇيىرمە اشىلعان. اسىرەسە سپورتتىق ۇيىرمەلەرگە قاتىسۋعا ىنتا تانىتقان بالالاردىڭ قاتارى كوپ. ماسەلەن, ۇستەل تەننيسى مەن شاحمات-دويبى ۇيىرمەسىنىڭ ارقايسىسىنا 10 بالادان قاتىسىپ جاتىر. ال 30 بالا سامايدان اققان تەرىن سۇق ساۋساعىمەن سىلكىپ تاستاپ, ۆولەيبول ويناپ ءجۇر. سپورتتىق ويىندار ۇيىرمەسىنە 28 ورەن جازىلىپتى. ءبارى دە ۇيىرمەگە باراتىن ۋاقىتتى اسىعا كۇتەدى.

بۇدان بولەك, بولاشاعىن ونەرمەن بايلانىستىرۋدى قالاعان بالالار ءۇشىن بىرنەشە ۇيىرمە جۇمىس ىستەيدى. ءان سالۋدىڭ قىر-سىرىنا قانىققىسى كەلگەن 20 بالانىڭ ۆوكال مەن ءداستۇرلى ءان ۇيىرمەسىنەن ۇيرەنەرى كوپ. تابيعاتتىڭ سۇلۋ كورىنىسىن, وزگە قۇبىلىستاردى قالت جىبەرمەي, قىلقالامىنا ارقاۋ ەتۋدى كوزدەگەن 12 بالا سۋرەت ۇيىرمەسىنە قاتىسىپ ءجۇر. مۇندا كىتاپقۇمار 12 ورەن بار. ولار قوسىمشا ءبىلىمدى كىتاپتان ىزدەپ, كوركەم شىعارمالارعا ارقاۋ بولعان وقيعالاردى جادىنا تۇيۋگە بەكىنگەن.

ماسەلەن, اعايىندى بايان مەن اقجۇرەك وتەمىستەردىڭ قالاۋى وزگەشە. بالا بولسا دا, بايسالدىلىقتى بويىنا سىڭىرگەن بايان ءان ايتۋعا, اقجۇرەك كوركەمسوز وقۋعا ماشىقتانا باستاپتى. ەندى 5-سىنىپقا باراتىن اقجۇرەك ءوزى ءبىلىم الاتىن مەكتەپكە اتى بەرىلگەن زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ شىعارمالارىن, ەلىنىڭ ازاتتىعىن اڭساعان ماحامبەت باباسىنىڭ ولەڭدەرىن مانەرلەپ وقىعاندى ۇناتادى. ونى كوركەمسوز وقۋعا اتىراۋداعى ن.تىلەنديەۆ اتىنداعى كىشى ونەر اكادەمياسىنىڭ 9-سىنىبىندا وقيتىن اعاسى ايبىن باۋليدى ەكەن.

«بيىل لاگەرگە العاش رەت كەلدىم. كوپ دوستار تاپتىم. قىزىقتى ساتتەر وتە كوپ», دەيدى شۇعىلا نىسانالىقىزى.

لاگەر تاربيەشىلەرىنىڭ اراسىندا جىگىتتەر دە بار. جىگىتتەر دەگەنىمىزبەن, ولار – مەكتەپتىڭ مۇعالىمدەرى. ماسەلەن, ەراسىل سايفوللا م.سيرانوۆ اتىنداعى العاشقى اسكەري دايىندىق پانىنەن ءدارىس بەرەدى. ال قايىربەك كەنجاليەۆ ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى مەكتەپتىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ, المات مامبەتقاليەۆ ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. قازىر لاگەرگە كەلگەن بالالارعا تاربيەشى بولىپ ءجۇر. «بالانىڭ اتى – بالا. ۇيىنەن الىسقا ۇزاپ شىقپاعان سوڭ اتا-اناسىن ساعىنىپ, جىلاپ جۇرەتىندەرى بار. سونداي كەزدە جىلاعان بالاقايدى قۇشاقتايمىز, باۋىرىمىزعا باسامىز. بەتىنەن سۇيەمىز, ۇلعا اكەسىندەي, قىزبەن اناسىنداي سويلەسىپ, جۇباتۋعا تىرىسامىز», دەيدى المات مامبەتقاليەۆ.

«جاس وركەن» لاگەرىنىڭ اۋلاسى بالالار­دىڭ كۇلكىسىنەن ءبىر تىنبايدى. بىراق اراسىندا اتا-اناسىن ساعىنىپ, كوز جاسىنا ەرىك بەرەتىندەر بار. مۇنىڭ سىرىن لاگەر مەدبيكەسى اراي دۇيسەنوۆا بىلايشا ءتۇسىندىردى. «مۇندا كۇنىنە بەس مەزگىل بەرىلەتىن تاماقتىڭ ساپاسى مۇقيات تەكسەرىلەدى. بالالار اراسىندا تاماقتان ۇشىنۋ دەرەگى تىركەلگەن جوق. بىراق ء«ىشىم, باسىم اۋىردى» دەيتىن بالالار كەزدەستى. بۇل – قۇسالىقتان بولاتىن اۋرۋ. بالالار ءۇيىن, باۋىرلارىن, اتا-اناسىن ساعىنعاندىقتان, قۇسالىققا سالىنادى», دەيدى ول.

يندەر اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى ءشاربانۋ سابىروۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, الداعى ۋاقىتتا لاگەردى جىل بويى جۇمىس ىستەيتىن تاسىلگە كوشىرۋ جوسپارلانعان. سوعان بايلانىستى لاگەر اۋماعىندا كوپبەيىندى سپورت الاڭدارىن سالۋ, امفيتەاترعا جوندەۋ جۇرگىزۋ, الاڭدى قورشاۋ سەكىلدى جۇمىستاردى اتقارۋدىڭ سمەتالىق قۇجاتى جاساقتالىپ جاتىر. ەسكى جيھازداردى اۋىستىرۋ جوسپارلانعان.

ال ماحامبەت اۋدانىنداعى «اراي» لاگەرىندەگى احۋال ءسال وزگەرەك. لاگەرگە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەن. مۇندا ءار بولمەدە ءۇش بالادان جاتادى. جاتار ورىن مەن اسحانانىڭ اراسى الشاقتاۋ. بالالارعا ارنالعان كورپۋستا دارەتحانا مەن دۋش بار.

وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ەلميرا تۇڭعاتاروۆانىڭ مالىمەتىنشە, بيىل جازعى دەمالىسپەن 70 مىڭنان اسا بالانى قامتۋ جوسپارلانعان. بۇل ماقساتقا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 760 ملن تەڭگە بولىنگەن. «وبلىستا 149 مەكتەپتىڭ جانىنداعى تاماقپەن قامتيتىن جانە شيپاجاي ۇلگىسىندەگى لاگەرلەردە 8 466 بالانىڭ دەمالىسى ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جەلەزنوۆودسك قالاسى ماڭىنداعى «قازاقستان گەولوگى» لاگەرىندە 2 988, يندەر اۋدانىنداعى «جاس وركەن» لاگەرىندە 1 008,  ماحامبەت اۋدانىندا ورنالاسقان «اراي» لاگەرىندە  480 بالا دەمالادى. «جازعى ساۋىقتىرۋ جولداماسى» الەۋمەتتىك جوباسى اياسىندا 1000 وقۋشى ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى Ainaline Camp ورتالىعىنا جىبەرىلدى», دەپ ءمالىم ەتتى ە.تۇڭعاتاروۆا.

اتىراۋ وبلىسى