جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا وسى ماسەلە تالقىلاندى. قازاقستان فەرمەرلەر وداعىنىڭ توراعاسى يگور جابياك: «ەگەر وڭىردەگى وسى شارۋاعا شيراقتىق تانىتپاساق, وندا ءسۇت ونىمدەرىن وندىرەتىن فيرما اينالىمىنىڭ تومەندەۋىنە جول بەرىپ الامىز», دەيدى. مۇنىڭ سالدارى بەلگىلى, ءسۇت وڭدەۋشى كاسىپورىنداردىڭ جابىلىپ قالۋى كادىك. توراعا ءبىزدىڭ وڭىردە عانا ەمەس, ەل بويىنشا ءسۇت تاپشىلىعىنىڭ بارىن ايتادى.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءانۋار تولەۋبەكوۆ ايماقتا اسىل تۇقىمدى, ءسۇتتى باعىتتاعى 13 سۋبەكتى بارىن ايتىپ وتىر.
– وبلىستا سيىر سانى – 646 مىڭ. ونىڭ 260 مىڭى – ءسۇتتى سيىر. جىلدىڭ باسىنداعى ستاتيستيكالىق دەرەك بويىنشا وڭىردە 1 496 مىڭ باس اسىل تۇقىمدى, ءسۇتتى سيىر بار. 1 شىلدەدەگى ءسۇت ءوندىرىسى 216 مىڭ تونناعا جەتىپ, سالىستىرمالى تۇردە بىلتىرعى كورسەتكىشتەن 1,6 پايىزعا وسكەن. ال شىلدەدەن باستاپ قۋاڭشىلىق سالدارىنان سيىرلاردا ءسۇت ازايىپ وتىر, – دەدى رەسمي وكىل ءا.تولەۋبەكوۆ.
ءسۇت وندىرەتىن فەرمالارعا بوشكەلەپ اق وتكىزەتىن اۋىلداعى شارۋالارعا دا سۇراۋ سالدىق. ول كىسىلەردىڭ دە ايتارى وسى: قۋاڭشىلىق سيىرعا دا سوققى بولىپ تۇر. قۇنارلى ءشوپ جەمەسە, قايدان شەلەكتەپ ءسۇت بەرسىن؟
– ءسۇتتىڭ مولشەرى كەيىنگى ەكى ايدا اجەپتاۋىر تومەندەپ كەتتى. قولداعى 11 سيىردى تاڭەرتەڭ جانە كەشكە ساۋامىن. ماۋسىم ايىندا ەكى مەزگىل ساۋعاندا 120 ليتر ءسۇت السام, شىلدەدە – سونىڭ جارتىسى عانا. ۇزدىكسىز جەم بەرگەننىڭ وزىندە الاتىن ءونىم مولشەرى – وسى. ءارى مال دا جۇدەپ بارادى. ەندى ءبىر-ەكى جۇمادان كەيىن ساۋدى توقتاتامىن. ءسۇتتىڭ ازايىپ كەتۋى – جايىلىمنىڭ جوقتىعى. كۇن ىستىق, قۇرعاقشىلىق. ءشوپ سارعايىپ, ءسولى كەتىپ قالدى. شوپتە قۇنار بولماعاننان كەيىن ءسۇت تە ازايدى, – دەيدى قارقارالى اۋدانى ماتاق اۋىلىنىڭ تۇرعىنى جانسايا زەينوللاقىزى.
دەمەك, مالدىڭ قوڭ جيناۋىنا كوك ءشوپ كوپ كومەك بەرسە, ءسۇتتىڭ دە مول بولۋىنا جايىلىمنىڭ اسەرى اجەپتەۋىر بولىپ تۇر. ونىڭ ۇستىنە ۇزاققا سوزىلعان اپتاپ ىستىق تا, مال-جان ءۇشىن سور ەمەي نەمەنە؟ كەڭەستەگى اگرونوم ماماندار جايىلىم ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ءتۇرلى جولدارىن ايتادى. ماسەلەن, سۋارمالى جايىلىمدىق جەر قۋاڭشىلىقتىڭ الدىن الۋدا قولايلى. ءارى مال ازىعى تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشەدى دەيدى.
«قۋاڭشىلىق جەم-ءشوبىمىزدى قۇردىمعا جىبەردى-اۋ», دەپ قۇرالاقان وتىرماعان قارقارالىلىق شارۋاگەر سلانبەك قيناياتتىڭ مىنا تىرلىگىنە قاراپ, تاڭداي قاعاسىز. ءوزىنىڭ «اتامەكەن» اتتى ءسۇت وڭدەۋ تسەحىنىڭ جۇمىسىن شاشاۋ شىعارماي وتىرعان شارۋا سوناۋ قىتايدان اگروونەركاسىپ سالاسىندا تەڭدەسى جوق پاۆلوۆنيا اعاشىنىڭ مىڭ ءتۇبىن اكەلىپ, وتىرعىزدى. «ونەركاسىپتىڭ كەز كەلگەن سالاسىندا پايدالاناتىن «عاجاپ اعاش» اتالعان پاۆلوۆنيانىڭ جاپىراقتارى مەن بۇتاقتارى مالعا مول ازىق دەيدى», – ول.
– ءسۇت وڭدەۋمەن كوپ جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلە جاتقاننان كەيىن مول ءونىم الۋ جولدارىن جان-جاقتى قاراستىرامىز. تىڭ جاڭالىقتارعا تاۋەكەل ەتىپ كەلەمىز. ودان ۇتپاساق, ۇتىلعان ەمەسپىز. بيىل پاۆلوۆنيا اعاشىن اكەلىپ وتىرعىزدىم. بۇل اعاشتىڭ مالعا ازىق رەتىندەگى قورەكتىلىگى وتە جوعارى. ءارى بويىندا ءسولى دە كوپ. سونىمەن قاتار جوڭىشقا, كۇنباعىس تا ەگىپ وتىرمىز. ەگىستىك القاپتاردى سۋارۋعا دا دەن قويدىق. ءسۇت مولشەرىنىڭ ازايىپ كەتۋى ءبىزدىڭ شارۋاشىلىقتا دا قاتتى بايقالىپ وتىر. فەرمادا بارلىق جۇمىس اۆتوماتتى تۇردە جۇزەگە اسادى. تاۋلىگىنە ءۇش مەزگىل ساۋعاندا ءبىر سيىردان 40 ليتر ءسۇت الساق, بۇگىندە 25 ليتر بەرەدى. سەبەپ – ازىقتىڭ قۇنارسىزدىعى ءارى ازدىعى. مالعا قورەك تولىق جەتىسپەگەندىكتەن, ءونىم دە ازايادى, – دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسى.
ۇلكەن شارۋا يەسى ارنايى كولىگىمەن قارقارالىداعى ءسۇت وڭدەۋ تسەحىنا كۇنىنە 300-500 ليتر-اق اپارادى. ول جەردەن جەرگىلىكتى تۇرعىندار تازا, تابيعي ءونىم – قۇرت, ىرىمشىك, ماي تۇتىنىپ وتىر.
سونىمەن, ەلىمىزدەگى ەت ەكسپورتىنا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قولداۋ ساۋىن سيىرلاردىڭ كوبەيمەي تۇرعانىنا اكەلىپ وتىر. ياعني شارۋاشىلىقتارعا ءسۇت ەكسپورتىنان گورى ەت ەكسپورتتاعان مەيلىنشە ءتيىمدى. تارازى باسى تەڭەيمەي تۇر دەيدى. بۇل پىكىردى ماماندار اشىق ايتىپ وتىر. قىسقاسى, الاڭ دا الاڭ اعايىن, اق ازايماسا ەكەن دەپ تىلەيدى.
قاسىمحان عالىم,
«Egemen Qazaqstan»
قاراعاندى وبلىسى
