سپورت • 11 تامىز, 2023

بوريس سوبكين: قازاقستاندا تالانتتى تەننيسشىلەر ءوسىپ كەلەدى

190 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋىردا ەلورداداعى ۇلتتىق تەننيس ورتالىعىندا تەننيس­تەن پرەزيدەنت كۋبوگى اياسىندا «ATP Challenger Tour» جانە «ITF World Tennis Tour» تۋرنيرلەرى اياقتالدى. 2007 جىلدان بەرى حالىقارالىق جارىس مارتەبەسىنە يە بولعان ەلىمىزدەگى تۋرنيرگە ءار جىلدارى تەننيس الەمىنىڭ ۇزدىكتەرى قاتىسىپ, جارىس جەڭىمپازى اتانعان. بيىلعى بايراقتى دودادا بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن جاس سپورتشىلار باق سىنادى. سول جاس ورەندەردىڭ ونەرىن تاماشالاۋعا قازاقستان قۇراماسىنىڭ جاتتىقتىرۋشى-كەڭەسشىسى, ATر تۋرنيرلەرىندە 10 مارتە جەڭىسكە جەتىپ, الەمنىڭ ەكس-سەگىزىنشى راكەتكاسى اتانعان ميحايل يۋجنىيدىڭ جەكە باپكەرى بوريس سوبكين دە كەلگەن بولاتىن. قازاقستان تەننيس فەدەراتسياسىنىڭ كومەگىمەن جارىس اياسىندا بىلىكتى باپكەرمەن ەلىمىزدەگى جاس تەننيسشىلەردىڭ بولاشاعى, جاتتىق­تىرۋشىلاردىڭ دەڭگەيى تۋرالى از-كەم تىلدەسكەن ەدىك.

بوريس سوبكين: قازاقستاندا تالانتتى تەننيسشىلەر ءوسىپ كەلەدى

– بوريس لۆوۆيچ, ءبىز ءسىزدى استانادا كورگەنىمىزگە قۋا­نىش­تىمىز. كوپتى كورگەن باپ­كەر رەتىندە ايتىڭىزشى, ەلىمىز­دەگى تەننيس جاتتىقتى­رۋشىلارىنىڭ ءبىلىم دەڭ­گەيىن, دايىندىعىن قالاي با­عالايسىز؟ جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن نە ىستەۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيسىز؟

– كوپ راحمەت. بيىل ءساۋىر ايىنىڭ سوڭى مەن مامىر ايى­نىڭ باسىندا شىمكەنت قا­لا­سىندا جاسوسپىرىمدەر ارا­سىنداعى «دەۆيس كۋبوگى» مەن «بيللي دجين كينگ كۋبوگى» ءتۋرنيرى الدىندا وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى ءوتتى. قازاقستان تەننيس فەدەراتسياسىنىڭ ات­قارۋشى ديرەكتورى دەيۆ ءماي­­­ليدىڭ ءوتىنىشى بويىن­شا قا­زاقستاندىق جاتتىق­تىرۋ­شى­لاردىڭ جۇمىسى تۋرالى تالدامالىق حات جازدىم. ەكى بولىمنەن تۇراتىن حاتتا ويىن­شىلاردىڭ تەحنيكالىق جانە تاكتيكالىق كەمشىلىكتەرى, جات­تىقتىرۋشىلاردىڭ جۇمى­سىندا قانداي قاتەلىكتەر بار ەكەنىنە كەڭىرەك توقتال­دىم. قازاقستانداعى ارىپتەستە­رىم­­مەن 6-7 جىلدان بەرى تا­نىس­­­پىن. ارينە, سول كەزبەن سالىس­تىرعاندا قازىر باپكەر­لەردىڭ دەڭگەيى وسكەن, بىراق العا جىلجۋ ءۇشىن ءالى دە جەتىل­دىرەتىن تۇستار بار. كەز كەلگەن سالادا ءبىلىم الۋدان بولەك, سول ءبى­لىمدى ءىس جۇزىندە دە قول­دا­نا ءبىلۋ ماڭىزدى. مە­نىڭ ويىم­شا, قازاقستاننىڭ باپ­كەر­لەرى ءدال وسى ەكى باعىت بويىن­­شا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. جات­تىقتىرۋشىلار ارقا­شان تەحنيكادا, تاكتيكادا, دە­نە شى­نىقتىرۋدا, پسيحولو­گيا­­دا وي-ءورىسىن ۇنەمى كەڭەي­تىپ وتىر­عانى دۇرىس. اعىل­شىن ءتىلىن بىلمەي, بۇلار­دىڭ بىردە-ءبىرىن ىستەي المايمىز. جات­­تىق­­­تىرۋشىلىق – شى­عارما­­شى­­­لىق جۇمىس. بۇل سالا تەك كوڭىل ءبولۋ مەن شىدام­دى­لىق­­تى عانا تالاپ ەتىپ قوي­ماي, ناقتى ءبىلىمنىڭ بولۋىن, سون­داي-اق كەيدە قيىن شەشىم­دەر قابىلداۋدى دا قاجەت ەتەتىن جۇمىس.

– جەتى جىل بۇرىنعى ءبىر سۇح­باتىڭىزدا «قازاقستان قۇ­راماسى قاشان «دەۆيس كۋ­بو­گى» مەن «بيللي دجين كين كۋ­بوگىندە» ءوز ەلدەرىنىڭ تار­بيە­لەنۋشىلەرىمەن وينايدى, سول كەزدە مىقتى قۇراماعا اي­­نالادى» دەپ ەدىڭىز. قازىر ءبىز­دىڭ قۇراما تۋرالى قانداي پىكىردەسىز؟

– قازىرگى ۋاقىتتا تيموفەي سكاتوۆ, دەنيس ەۆسەەۆ, بەيبىت جۇقاەۆ سياقتى تەننيسشىلەردىڭ دەڭگەيى ايتارلىقتاي ءوسىپ, حالىقارالىق جارىستاردا ءتاۋىر ويناپ ءجۇر. ولار وسى جىلى كومانداعا كومەكتەسە الادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. سونىمەن قاتار 14, 15, 16 جاستاعى جاقسى تەننيسشىلەرىڭىز بار. بىراق ولاردىڭ قازىر وتپەلى كەزەڭدە ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. ءدال وسى كەزەڭدە بالالاردى جوعالتىپ الماۋ ماڭىزدى. ماسەلەن, قازىر جاسوسپىرىمدەر اراسىندا ەشكىمگە دەس بەرمەي, ءار جارىستا توپ جارىپ جۇرگەن تەننيسشى وتپەلى كەزەڭدە ءوزىن جوعالتىپ السا, ەرتەڭ ونى ەرە­سەكتەر اراسىنداعى دودا­لاردان تاپپاي قالۋىڭىز مۇمكىن. تەننيس تاريحىندا مۇنداي جاع­داي وتە ءجيى كەزدەسەدى. سون­دىقتان وتپەلى كەزەڭدە بالا­لارعا ەرەكشە نازار اۋدارعان ءجون. قازىر سىزدەردىڭ ەلىڭىزدە تەننيستى دامىتۋعا العاشقى قادام جاسالعان. ياعني قازاق­ستاندا ءتاپ-ءتاۋىر وينايتىن ءجاس­وسپىرىم تەننيسشىلەر پاي­دا بولدى. ءيا, ولاردىڭ سا­نى از شىعار, بىراق ساپا جاعى­نان جاقسى باعا بەرۋگە بولادى. ءامىر ومارحانوۆ, زاڭعار نۇرلان ۇلى, دامير جالعاسباي – وتە تالانتتى بالالار. 17-19 جاس ارالىعىنداعى تەننيس­شىلەردىڭ دە بولاشاعى جارقىن, بىراق ولار جاتتىقتىرۋشىسىز ەشقانداي تابىسقا جەتە المايتىنىن, جاياۋدىڭ شاڭى شىقپايتىنىن ءتۇسىنۋى كەرەك.

– ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, تەن­نيسشى تەك ءبىر عانا باپكەرمەن جاتتىعۋى كەرەك پە, الدە روتاتسيا جاساپ, ءارتۇرلى باپكەرمەن جۇمىس ىستەگەنى دۇرىس پا؟ 

– بۇل سۇراق تەننيس الەمىندە ۇنەمى تالقىلانىپ, مەنەن دە وتە ءجيى سۇراپ تۇرادى. بۇل جەر­دە بارلىعى جەكە بولعانى دۇ­رىس. ياعني مۇمكىندىگىنشە ءبىر باپكەردىڭ قولاستىندا جاتتىققان ءجون. مىسالى, مەن ميحايل يۋجنىيمەن ءساتتى جۇمىس ىستەدىم دەپ ويلايمىن. ەگەر ءبىر تەننيسشى كارەراسىندا 20 جاتتىقتىرۋشىمەن جۇمىس ىستەگەن بولسا, وندا بۇل جاقسى ەمەس. ايتسە دە, كەيبىر ساتتەردە روتاتسيا جاساعانى دا تەننيسشىنىڭ ويىنىنا وڭ وزگەرىس اكەلۋى مۇمكىن.

– وندا بىلاي سۇرايىن­-
شى. كاسىبي شىڭدالعان تەن­نيس­شى جات­تىقتىرۋشى­سىز-اق جو­عا­رى جەتىستىكتەرگە جە­تىپ, سپورت­­شى رەتىندە دامي الا ما؟

– جوق! بۇل مۇمكىن ەمەس! ارينە, تاجىريبەلى تەننيسشى جاتتىقتىرۋشىسىز ءبىراز ۋاقىت دەڭگەيىن ۇستاپ تۇرۋى مۇمكىن, بىراق قازىر الەمدىك رەيتينگتە توپ-200 تەننيسشىنىڭ قا­تارىندا تۇرعان بارلىق ويىنشىنى الىپ قاراساڭىز, ءبارىنىڭ جەكە باپكەرى بار. جە­كە جاتتىقتىرۋشى بولعانى ار­قا­شان پايدالى, دەي تۇر­عان­­مەن كەيدە وزىڭە سىرت كوز­بەن قاراپ, مامانداردىڭ كەڭە­سىن الىپ تۇرعان دا ارتىق ەت­پەي­دى. بۇل جەردە مەن جاتتىق­تىرۋ­شىلاردىڭ قۇنىن ارتتى­رىپ تۇرعانىم جوق, تەك وبەك­تيۆتى پىكىرىمدى ايتىپ وتىرمىن.

– قازىر وزدەرىن جاتتىق­تى­رۋشى سانايتىندار كو­بەيىپ كەتتى. دەسە دە شا­كىر­تىن مىقتى تەننيسشى ەتىپ تار­بيە­لەپ, حالىقارالىق جارىس­تاردا ۇزدىك شىعۋى­نا كومەكتەسەتىن جاتتىقتى­رۋشى بولۋ ءۇشىن نە قاجەت, نە ىستەۋ كەرەك؟

– ەڭ الدىمەن, تەننيس تۋرالى, ودان دا بولەك بىلىمگە يە بولعانى ءجون, ايتپەسە, ون­سىز جۇمىس ونبەيدى, ەش نا­تي­جە شىعارا المايمىز. ەكىن­شىدەن, جاقسى ويىنشىلارمەن جۇمىس ىستەي ءبىلۋ دە ماڭىزدى. جالپى, كاسىبي مامان بولۋ ءۇشىن مىنا ەكى كومپونەنت قاجەت: جاقسى «ماتەريال» (تالانتتى جاس ويىنشى) جانە جاقسى جاتتىقتىرۋشى. كەيدە, كەرىسىنشە, وتە تالانت­تى ويىنشى ناشار جاتتىقتىرۋشىنىڭ قولىنا ءتۇسىپ قالادى دا, ەش­نار­سەگە قول جەتكىزە الماي, سول كۇيى كارەراسىن اياق­تاي­دى. كەيدە وتە جاقسى جاتتىقتىرۋشى نا­شار «ماتەريالمەن» كوپ ۋاقىتىن بوسقا وتكىزىپ الادى. وكىنىشكە قاراي, شەبەر تاس­تان اسىل تاس جاساي المايدى. بىراق المازدىڭ گاۋھارعا اينالۋى ءۇشىن جاقسى ۇستا قاجەت. تاعى دا ايتا كەتەيىن, جاقسى جاتتىقتىرۋشى بولۋ ءۇشىن ءبىلىمىڭدى ءىس جۇزىندە قولدانا ءبىلۋ اسا ماڭىزدى.

– ال جاقسى جاتتىقتىرۋ­شى­نىڭ فورمۋلاسى بار ما؟

– ول ءوز ءىسىن جانكۇيەر رە­تىندە ءسۇيىپ, تاۋلىك بويى جۇ­مىس ىستەۋى كەرەك. جاقسى جات­تىقتىرۋشى – بۇل دياگ­نوز! ەگەر ءسىز ءبىر ىسكە تابىس تابۋ ءۇشىن كەلگەن بولساڭىز, وندا ءسىزدىڭ باي بولىپ كەتۋىڭىز ەكىتالاي. ويتكەنى جەتىستىككە تەك ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى, ناعىز جانكۇيەرلەرى عانا قول جەتكىزە الادى.

– اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت.

سوڭعى جاڭالىقتار