ءوزارا ىنتىماقتاستىق كورىنىسى
ەجەلدەن بىرلىگى جاراسقان قازاق-قىرعىز حالىقتارىنىڭ قارىم-قاتىناسى حالىق اراسىندا «توسكەيدە مالى, توسەكتە باسى قوسىلعان», «قازاق-قىرعىز ءبىر تۋعان» دەپ ەرەكشە اسپەتتەلەدى. اتالعان ءسوز تىركەستەرىنىڭ اقيقاتى اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس جاتقان كورشى قازاق پەن قىرعىزدىڭ قىز الىسىپ, قىز بەرىسۋىنەن دە ايقىن كورىنەدى.
بيىل 27-30 ماۋسىم كۇندەرى بىشكەكتە ج.بالاساعۇن اتىنداعى قىرعىز ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريح جانە ايماقتانۋ ينستيتۋتى مەن ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ بىرلەسىپ ۇيىمداستىرۋىمەن «قىرعىز-قازاق حالىقتارىنىڭ تاعدىرلاس تاريحى جانە بولاشاعى» اتتى حالىقارالىق كونگرەسس ءوتتى. ونىڭ پلەنارلىق وتىرىسىن قىرعىزستان جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى جاناربەك اقاەۆ اشىپ بەردى. القالى جيىندا ءسوز العان ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى پروفەسسور زيابەك قابىلدينوۆ «قازاقستان تاريحى» اكادەميالىق 7 تومدىعىنىڭ جازىلۋ بارىسى, قازاق-قىرعىز تاريحىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تۋرالى بايانداپ, ينستيتۋت عىلىمي كەڭەسىنىڭ تالقىلاۋىنان شىققان عىلىمي ەڭبەكتەردى تارتۋ ەتتى. سونداي-اق ول ج.بالاساعۇن اتىنداعى قىرعىز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇزدىك ستۋدەنتىنە ستيپەنديا تاعايىندادى.
كونگرەسس اياسىندا «قازاق-قىرعىز تاريحىنىڭ جىلناماسى» دەپ اتالاتىن, ەكى ەل عالىمدارىنىڭ ىرگەلى ماقالالارى ەنگەن جيناق پەن ءجۇسىپ بالاساعۇن اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كابينەتتىڭ تۇساۋكەسەرى جاسالدى. سونداي-اق قىرعىز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, قىرعىزستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى پروفەسسور تولوبەك ابدىراحمانوۆ قازاق-قىرعىز قارىم-قاتىناستارىنىڭ دامۋىنا شىن جۇرەكتەن تىلەكتەس ەكەندىگىن بىلدىرە كەلىپ, كونگرەسس جۇمىسىنا تابىس تىلەدى جانە ءسوزىنىڭ سوڭىندا ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى ينستيتۋتتىڭ ديرەكتورى زيابەك قابىلدينوۆكە قىرعىز ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى اتاعى بەرىلگەنىن ايتتى.
عىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ەكى ەلدىڭ مادەني بايلانىستارىن ودان ءارى بەكەمدەي تۇسەتىنى ءسوزسىز.
نۇرلىبەك دوسىمبەتوۆ,
ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا
ينستيتۋتىنىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى
الماتى
قاھارمان مەن باتىر – بولەك ۇعىمدار
ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس بارىسىندا قازاقستاندا جاساقتالعان ديۆيزيا ءوزىنىڭ قورعانىس شەبى اۋماعىندا ماسكەۋگە ءتونىپ كەلگەن نەمىس-فاشيست باسقىنشىلارىنىڭ الدىنا كەسە-كولدەنەڭ تۇرىپ, بىردە-ءبىر نەمىس سولداتىن ءارى قاراي وتكىزگەن جوق. گەنەرال يۆان پانفيلوۆ قولباسشىلىق ەتكەن اسكەري قۇرامنىڭ ساپىنداعى باۋىرجان مومىش ۇلى ماسكەۋ تۇبىندەگى كەسكىلەسكەن ۇرىستاردا ءوزىن ەرجۇرەك جاۋىنگەر عانا ەمەس, تاكتيك جانە ستراتەگ كوماندير رەتىندە دە كورسەتە ءبىلدى.
وكىنىشكە قاراي, سول كەزدە باۋكەڭنىڭ كوماندير رەتىندەگى تاپقىرلىعى مەن باتىرلىعى لايىقتى دەڭگەيدە باعالانعان جوق. وعان اتامىزدىڭ بىربەتكەي, بەت-جۇزگە قارامايتىن تىك مىنەزى مەن تەگىنىڭ تازا قازاقشا رەڭكتە ەرەكشەلەنىپ تۇرۋى سەبەپ رەتىندە كولدەنەڭ تارتىلىپ ءجۇر جانە مۇنىڭ شىندىقتان اسا الشاق پايىم ەمەس ەكەنى دە انىق. ويتكەنى وزدەرىن وزگەلەردەن تىم جوعارى قوياتىن كەيبىر توپتارعا «مەن – قازاقپىن» دەپ ەرەكشەلەنىپ تۇرۋ اسا ۇناي قويماعانى ايدان انىق.
ەندى ايتايىن دەگەن نەگىزگى ماسەلەمە كوشسەم, بۇگىندە باۋكەڭە تەلەديداردا, راديوحابارلاردا «حالىق قاھارمانى» دەپ ايدار تاعاتىن ساتتەر كەزدەسىپ قالىپ ءجۇر. وعان ءوزىم بىرنەشە مارتە كۋا بولدىم. ول كىسى قايتىس بولعاننان كەيىن كەش تە بولسا ادىلەتتىلىك سالتانات قۇرىپ, كسرو ىدىراردان ءبىر-ەكى جىل بۇرىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلگەنى بەلگىلى. ال «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرىلگەن جوق. بۇل ءسوزىمىزدى ءوزىنىڭ ءبىر اڭگىمەسىندە كەلىنى زەينەپ احمەتوۆانىڭ: «اتامنىڭ ونداي اتاعى جوق, بولسا ماراپاتى ۇيدە تۇرماي ما؟» دەپ راستاعانى دالەل. بۇل جەردە ءبىز اتالعان اتاقتى اتامىزعا ارتىق كورىپ وتىرعان جوقپىز. بىزدىكى ءار نارسە تۋرا ءوزىنىڭ اتىمەن اتالسىن دەگەن وڭ نيەت قانا.
ەرعازى نۇرجانوۆ
اقمولا وبلىسى,
جارقايىڭ اۋدانى
ماقساتىمىز – بالالارعا قىزمەت ەتۋ
بيىل جىتىقارا بالالار شىعارماشىلىق ءۇيى ءوزىنىڭ 55 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتەدى. بۇل ءۇي كوپتەگەن ادامنىڭ ءومىر جولىنا دۇرىس باعىت-باعدار بەرە الدى جانە ءالى دە بەرە بەرمەك. بۇگىندە ءبشۇ-دەگى التى باعىت بويىنشا ءتالىم-تاربيە بەرەتىن ۇيىرمەلەرگە 7 جاستان 18 جاسقا دەيىنگى 830 وقۋشى قاتىسىپ ءجۇر. بۇل – ساندىك-قولدانبالى, كوركەم-ەستەتيكالىق, تەحنيكالىق, الەۋمەتتىك-پەداگوگيكالىق, تۋريستىك جانە سپورتتىق باعىتتار بولىپ بولىنەدى.
ءبشۇ قۇرىلعالى مۇندا «اۆيامودەلدەۋ» ستۋدياسى جەمىستى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ تۇراقتى جەتەكشىسى – ۆيكتور لوي. ساندىك-قولدانبالى شىعارماشىلىقپەن اينالىساتىن بالالار سانى دا ايتارلىقتاي كوپ. بۇل ۇيىرمەنىڭ جەتەكشىسى – ناتاليا ۆالل. ۇلبوسىن قايىرلاپ, تاتيانا گولۋبەۆا, ەلەنا باجال, ۆيكتوريا جيگايلوۆا, تاتيانا چيچەرينا جەتەكشىلىك ەتەتىن ستۋديالاردىڭ قىزمەتى دە بالالاردىڭ تابيعي بەيىمدىلىگىن انىقتاۋ مەن شىعارماشىلىق الەۋەتىن دامىتۋدا ۇلكەن ءرول اتقارىپ كەلەدى. جىل سايىن وقۋشىلار پەداگوگتەرمەن بىرگە وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى كونكۋرستار مەن كورمەلەرگە قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولىپ ءجۇر.
جاڭادان قۇرىلعان «ەتيۋد» شىعارماشىلىق ۇجىمى ءتۇرلى جانرداعى قويىلىمدار – ەرتەگىلەر, تراگيكومەديالار, استارلى اڭگىمەلەر, ميۋزيكلدەر دايىندايدى. كوركەم جانە ەستەتيكالىق باعىتتاعى ستۋديالاردا وقيتىن بالالار ەڭبەك ۇدەرىسىندە تۋىندايتىن ماسەلەلەردى شەشۋگە, ىسكە شىعارماشىلىقپەن قاراۋعا ۇيرەنەدى. «دارىن» دومبىراشىلار ستۋدياسى قاتىسۋشىلاردىڭ بويىنا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ ءدانىن سەۋىپ قانا قويماي, ءار بالانىڭ ساحنادا ءوز تالانتىن اشىپ كورسەتۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر. ءبشۇ سونداي-اق ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنا, اتا-انالاردى وقۋ-تاربيە ۇدەرىستەرىنە تارتۋعا ەرەكشە ءمان بەرەدى. ويتكەنى وتباسى بالانى دامىتۋ مەن تاربيەلەۋدىڭ نەگىزى سانالادى.
قورىتا ايتقاندا, بالالار شىعارماشىلىق ءۇيىنىڭ جەرگىلىكتى وقۋشىلار ومىرىندە الاتىن ورنى ايتارلىقتاي جوعارى.
ەلەنا كوليادينا,
بالالار شىعارماشىلىق ءۇيىنىڭ ديرەكتورى
قوستاناي وبلىسى,
جىتىقارا اۋدانى
