مەشىت العاشىندا وكرۋگتە يسلام ءدىنىن ۋاعىزداپ, بالالاردىڭ ءارىپ تانىپ, ءدىني ساۋاتىنىڭ اشىلۋىنا ايتارلىقتاي ىقپال ەتتى. ءتىپتى قيلى كەزەڭدەردە مەشىت جويىلىپ تا كەتە جازداعان. ەسىگى جابىلىپ, شاڭ باسىپ قالعان تۇستا اۋدان جۇرتشىلىعىنىڭ سۇراۋىمەن قازاقتىڭ مادەني-تاريحي ەسكەرتكىشتەرىن قورعاۋ جانە قايتا جابدىقتاۋ كونسترۋكتورلىق جوبالاۋ ينستيتۋتى ماماندارى كەلىپ, 1991 جىلى مەشىتتى باستاپقى قالپىنا قايتا كەلتىرەدى.
ءسويتىپ, 15 جىلعا جۋىق ۋاقىتتان سوڭ قۇنانباي قاجى مەشىتى بيىل قايتا جاڭارادى.
«قۇنانباي قاجى مەشىتىنە بيىل جاڭعىرتۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. 2009 جىلى كۇردەلى جوندەۋدەن بەرى ارادا ءبىراز جىل ءوتتى. ماڭايىنداعى تاستوسەمنىڭ توزىعى ابدەن جەتكەن. سونىمەن قاتار جىلۋ جۇيەسىن تولىق جوندەۋ قاجەت. مەشىتتىڭ توبەسى, كۇمبەزى سىرلانىپ, قورشاۋىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى اتقارىلادى. وسى ماقساتتا وبلىستان 70 ملن تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىندى. كونكۋرستىق جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. الداعى ءبىر جارىم اي كولەمىندە جوندەۋدى باستايمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. قارقارالىعا ساپار بارىسىندا بىرقاتار تاريحي ەسكەرتكىشتەردىڭ جوندەۋدى قاجەت ەتەتىنىن كورىپ قايتتىق, – دەيدى وبلىستىق تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى تۇلكىباي تولەۋوۆ. – بۇل قاتاردا شەرتپە كۇيدىڭ شەبەرى – تاتتىمبەتتىڭ ەسكەرتكىشى دە بار. ەگىندىبۇلاقتىڭ باسىنداعى قازداۋىستى قازىبەك ءبيدىڭ ەسكەرتكىشى ماڭايىن دا قالپىنا كەلتىرۋ قاجەت. بۇل جۇمىستاردى كەلەر جىلدىڭ ەنشىسىنە قالدىردىق».
قۇنانباي قاجى مەشىتى – «قازاقستاننىڭ 100 كيەلى ورنى» تىزىمىنە ەنگەن, مەملەكەت قورعاۋىنداعى تاريحي ورىن.
قاسىمحان عالىم,
«Egemen Qazaqstan»
