الماتىدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى 23-پلەنارلىق وتىرىسى بولىپ ءوتتى. پلەنارلىق ءماجىلىس جۇمىسىنا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە قويىلعان “قازاقستان ەكونوميكاسىن بىلىكتى ەڭبەك رەسۋرستارىمەن ءتيىمدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى” تۋرالى جيىنعا قاتىسۋشى شەتەلدىك قوناقتار, سونداي-اق قازاقستاندىق سالا جەتەكشىلەرى ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
– ءبىز بۇگىنگى كۇنى ەكونوميكامىزدى ەڭبەك رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ماڭىزدى ماسەلەنى تالقىلاپ وتىرمىز. بۇل ماسەلە 2006 جىلى قاراستىرىلعان ەدى, سودان بەرى كوپتەگەن وزگەرىستەر بولدى جانە ەڭ باستىسى, العا ىلگەرىلەۋ بار. ماسەلەن, سوڭعى ءۇش جىلدا شەتەل ينۆەستورلارى كادرلاردى دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋعا, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋعا, سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن جاڭارتۋعا 160 ميلليون دوللارعا جۋىق قاراجات ءبولدى. بۇگىن ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋعا بايلانىستى كوپتەگەن جوبالار اتالدى, ينۆەستورلاردىڭ ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋعا بايلانىستى ايتىلعان كوپتەگەن جوبالارى كوڭىلگە قونادى. مەنىڭ ءوزىم بارشالارىڭىزعا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرە وتىرىپ, جۇمىستىڭ كەلەشەكتە ودان ءارى جالعاساتىنىنا سەنىم بىلدىرەمىن,– دەپ باستادى ءوز ءسوزىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
پرەزيدەنت جانىنداعى شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى 23-پلەنارلىق وتىرىسى نەگىزىنەن قازاقستان ەكونوميكاسىن بىلىكتى ەڭبەك رەسۋرستارىمەن ءتيىمدى قامتاماسىز ەتۋگە شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ قاتىسۋى تۋرالى ماسەلەنى تالقىلاۋعا ارنالىپ وتىرعاندىعىن كوپشىلىككە حاباردار ەتكەن ەلباسى بۇل باعىتتا الدا تۇرعان كەلەلى ءمىندەتتەرگە دە كەڭىنەن توقتالدى.
الەمدىك قارجى داعدارىسىنا قارسى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا قازاقستان ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە جەتكەندىگى جونىندە جيىندا شەتەل ينۆەستورلارى دا اتاپ ايتتى. شىندىعىندا دا, داعدارىسقا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ ناتيجەسىندە 100 مىڭعا جۋىق مامان دايىندالدى جانە قايتا دايىندىقتان ءوتتى. اتاپ ايتارلىعى, كوپتەگەن قازاقستاندىقتار, مىنە, وسى جاڭا ماماندىقتى الۋدىڭ ناتيجەسىندە عانا ءوز جۇمىس ورنىن ساقتاپ قالدى. “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” باعدارلاماسى اياسىندا 2011 جىلدان باستاپ ءۇش ىرگەلى ماسەلە – كادرلار دايارلاۋ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە جاستار تاجىريبەسى ءجۇزەگە اسىرىلاتىندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن ەلباسى مۇنىڭ ماڭىزىنا دا توقتالدى. ول ەلدى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن كادرلارمەن قامتاماسىزداندىرۋعا ءىس جۇزىندە كومەكتەسپەك. انىعىراق ايتقاندا, تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا بوس تۇرعان ورىنداردى تولىقتىرىپ, شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن قازاقستاندىقتارمەن الماستىرماق.
– سىزدەر بىلەسىزدەر مە,– دەدى ءوز ءسوزىن ودان ءارى جالعاستىرعان مەملەكەت باسشىسى,– تارتىلعان جۇمىس كۇشى ساپاسىن جاقسارتۋ جانە قازاقستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋ باعىتىنداعى جۇمىستىڭ جۇرگىزىلۋى ءبىرىنشى جىل ەمەس جانە مۇندا جەتىستىكتەر بار. ماسەلەن, بىلىكتىلىگى جوعارى مامانداردى اكەلۋدە جاعداي جاقساردى, ولاردىڭ ۇلەسى 68 پايىزعا جەتتى. دەگەنمەن, بىزدەر, ءبىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيامىزدىڭ نەگىزگى وزەگى – وتاندىق ادام كاپيتالىن دامىتۋعا باسا كوڭىل ءبولۋىمىز قاجەت. ەلىمىز الدىن-الا قابىلدانعان ىقپالدى ءىس-شارالارى مەن رەزەرۆىنە وراي, داعدارىسقا رەتسەسسياسىز تويتارىس بەردى, وتاندىق قارجى جۇيەسىنىڭ جۇمىسى تولىقتاي قالپىنا كەلتىرىلدى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ 23-پلەنارلىق وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جۇيەسىندەگى كەيبىر كۇردەلىلىكتەر جونىندە دە اشىپ ايتتى. وتاندىق وقۋ ورىندارىنداعى وقىتۋ ساپاسى نەگىزگى پروبلەماعا اينالعاندىعى جاسىرىن ەمەس, ياعني مۇنىڭ ءوزى, ەڭ الدىمەن حالىقارالىق ستاندارتقا, نە بولماسا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالابىنا ءسايكەس كەلمەيدى. ورتا جانە جوعارى ءبىلىم سالاسىندا باعدارلامانى ورىنداۋ ءۇشىن ەتالوندىق وقۋ ورىندارى قۇرىلۋدا. استاناداعى حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەت الەمدىك دەڭگەيدەگى بەلگىلى شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بىرلەسىپ, ينجەنەر, مەديتسينا جانە بيزنەس بويىنشا ماماندار دايىندايدى. ءبىر قۇپتارلىعى, بۇل وقۋ ورنىندا ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەردى بىتىرگەن ەڭ دارىندى بالالار ءبىلىم الادى.
قازاقستاندا وزىق تاجىريبەنى كەڭىنەن قولدانۋدا جانە كەلەشەگى زور ماماندىقتاردى يگەرۋدە ءبىرشاما جۇمىستار جاسالۋدا. الايدا, يننوۆاتسيالىق ەكونوميكانى سوعان ساي كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسى ءالى الدا ەكەندىگىن ەسكەرتكەن ن.نازارباەۆ بۇل باعىتتا اتقارىلاتىن ناقتى مىندەتتەردىڭ شەشىمىن دە سارالاپ بەردى. مۇنىڭ ءوزى كەڭەستىڭ جانە ءاربىر ينۆەستوردىڭ نازارىن اۋداراتىن ماسەلە ەكەندىگىن دە ەسكەرتىپ ءوتتى.
– ەڭ الدىمەن جۇمىس ورىندارىنىڭ ايتارلىقتاي ۇلعايتىلۋى تالاپ ەتىلەدى. بۇل ورايدا, قازاقستاندىق ورتا بۋىن مەنەدجەرلەرمەن, بىلىكتى جۇمىسشىلارمەن ەڭبەك كەلىسىمىنە قول قويعاندا شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋدا تەپە-تەڭدىك ارا-قاتىناس توقسان پايىزدان كەم بولماۋى ءتيىس. ەكىنشىدەن, ەكونوميكا تالابىنا وراي كادرلاردى دايارلاۋ جانە قايتا دايىنداۋ جونىندە وزىق ايماقارالىق ورتالىقتار قۇرىلۋى ءتيىس. ماماندار بىلىكتىلىگىن سەرتيفيكاتتاۋدىڭ سالالىق جۇيەسىن ەنگىزگەن ءجون. سونداي-اق بارلىق سالالارداعى سيرەك ماماندىقتاردى يگەرۋگە گرانتتىق ستيپەنديالار ءتىزىمىن ۇلعايتۋدىڭ بەرەرى مول. تاعى ءبىر اتاپ ايتاتىن ءجايت, جوعارى جانە كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورىندارىندا مامان دايىنداۋداعى وقۋ باعدارلاماسىن وزگەرتۋ قاجەت, ءويتكەنى, ولارعا حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگىزەتىن ۋاقىت جەتتى,– دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاندىق جوعارى جانە ورتا وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىمىنىڭ الەمدىك ستاندارتىنا قادام باسۋىنا شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ ىقپالداستىق تانىتۋىنا مۇمكىندىگى بار ەكەندىگىنە سەنىم ءبىلدىردى. ء“بىزدىڭ كاسىپورىندارداعى مەنەدجەرلەر مەن مامانداردىڭ تەحنولوگيالىق جاعىنان ۇزدىك شەتەلدىك ءىرى كومپانيالاردا ەڭبەك ءتاجىريبەسىنەن وتكەنىن قالار ەدىم. ال قازاقستاننىڭ ەڭبەك رىنوگىندا قازىرگى جانە كەلەشەكتەگى مامان قاجەتتىلىگىنىڭ تۇراقتى مونيتورينگى جۇيەسىن قۇراتىن ۋاقىت جەتكەلى قاشان”, – دەدى ەلباسى. مەملەكەت باسشىسى, سونىمەن بىرگە, ۇكىمەتكە قىسقا مەرزىمدە قازاقستانداعى بارلىق ءىرى جانە اۋقىمدى كاسىپورىنداردىڭ نەگىزگى وندىرىستىك قورلارىن جاڭارتۋدىڭ تيىمدىلىگىنە تولىق اۋديت جۇرگىزۋدى تاپسىردى. سونىڭ ناتيجەسىندە ناقتى ءىس-شارالار قابىلدانباق.
كوپشىلىككە بەلگىلى, بۇگىنگى تاڭدا الەمدى دۇرلىكتىرگەن قارجى داعدارىسىنان بۇرىن, قاۋىپسىزدىك قازىرگى تاڭدا ومىرلىك ەڭ ماڭىزدى ءارى ەڭ باستى, وزەكتى ماسەلەگە اينالعاندىعى ءسوزسىز. كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردان مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستانعا تاسىمالداناتىن قۇرال-جابدىقتاردىڭ ءجىتى ءارى قاتاڭ باقىلاۋدان ءوتۋىن تالاپ ەتۋىنىڭ ءبىر سەبەبى دە وسىندا بولسا كەرەك.
– جاقىندا عانا مەكسيكا شىعاناعىندا بولعان اپات جونىندە ايتساق تا بولادى. الەم كاتاستروفالىق, ورنى تولماس شىعىننىڭ نەگىزگى سەبەبى – پايدالانىلۋداعى جابدىقتارداعى اقاۋدىڭ كەسىرىنەن كەتكەنىن ءبىلدى. سوندا “بيپي” كومپانياسىنىڭ بۇدان بۇرىن جاريالاعان, ماقتانارلىق ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگى قايدا قالعان؟! ال مۇندايعا بىزدەر جابىق تەڭىز جاعدايىندا جول بەرە المايمىز. سوندىقتان دا, مەملەكەت تاراپىنان كاسپيدە جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالارعا قويىلاتىن تالاپتار كەلەشەكتە قاتاڭداتىلادى, – دەپ تۇيىندەدى ءوز ءسوزىن.
شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ 23-پلەنارلىق وتىرىسىندا سونداي-اق قر ۇكىمەتى مۇشەلەرى, قارجى ۇيىمدارى جەتەكشىلەرى جانە شەتەلدىك ينۆەستورلار ءوز پىكىرلەرىمەن جانە ويدا جۇرگەن ورنىقتى ۇسىنىستارىمەن ءبولىستى. ولاردىڭ اراسىندا “شەۆرون” كورپوراتسياسىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دجوردج كيركلاند, لۋكويل وۆەرسيز حولدينگى پرەزيدەنتى اندرەي كۋزياەۆ, “ارسەلور ميتتال” كومپانياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى لاكشمي ميتتال, “ەكسون موبيل” كورپوراتسياسىنىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى مارك البەرس جانە باسقالار بار. لاكشمي ميتتال ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىقتارعا ارناعان بيىلعى جولداۋىڭىزدا, ءسىز, العا قاراي قارىشتى قادام جاساۋدى جانە ەكونوميكانى ودان ءارى مودەرنيزاتسيالاۋدا جوبالاردى ەنگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ ايتقان بولاتىنسىز دەي كەلىپ, سوعان وراي, قازاقستانداعى ەڭبەك رەسۋرستارى باسەكەگە قابىلەتتى جانە ساپا, قىزمەت پەن جۇمىستىڭ ورىندالۋى جونىنەن حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەس كەلۋى قاجەتتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن, قازاقستان ەكونوميكاسىن بىلىكتى ەڭبەك رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى باستى ماقساتتىڭ ءتۇيىنى كادرلار دايارلاۋداعى جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتە, بىلىكتىلىك پەن ىسكەرلىكتە بولسا كەرەك.
باقىت بالعارينا.
– ءبىز بۇگىنگى كۇنى ەكونوميكامىزدى ەڭبەك رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ماڭىزدى ماسەلەنى تالقىلاپ وتىرمىز. بۇل ماسەلە 2006 جىلى قاراستىرىلعان ەدى, سودان بەرى كوپتەگەن وزگەرىستەر بولدى جانە ەڭ باستىسى, العا ىلگەرىلەۋ بار. ماسەلەن, سوڭعى ءۇش جىلدا شەتەل ينۆەستورلارى كادرلاردى دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋعا, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋعا, سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن جاڭارتۋعا 160 ميلليون دوللارعا جۋىق قاراجات ءبولدى. بۇگىن ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋعا بايلانىستى كوپتەگەن جوبالار اتالدى, ينۆەستورلاردىڭ ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋعا بايلانىستى ايتىلعان كوپتەگەن جوبالارى كوڭىلگە قونادى. مەنىڭ ءوزىم بارشالارىڭىزعا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرە وتىرىپ, جۇمىستىڭ كەلەشەكتە ودان ءارى جالعاساتىنىنا سەنىم بىلدىرەمىن,– دەپ باستادى ءوز ءسوزىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
پرەزيدەنت جانىنداعى شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى 23-پلەنارلىق وتىرىسى نەگىزىنەن قازاقستان ەكونوميكاسىن بىلىكتى ەڭبەك رەسۋرستارىمەن ءتيىمدى قامتاماسىز ەتۋگە شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ قاتىسۋى تۋرالى ماسەلەنى تالقىلاۋعا ارنالىپ وتىرعاندىعىن كوپشىلىككە حاباردار ەتكەن ەلباسى بۇل باعىتتا الدا تۇرعان كەلەلى ءمىندەتتەرگە دە كەڭىنەن توقتالدى.
الەمدىك قارجى داعدارىسىنا قارسى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا قازاقستان ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە جەتكەندىگى جونىندە جيىندا شەتەل ينۆەستورلارى دا اتاپ ايتتى. شىندىعىندا دا, داعدارىسقا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ ناتيجەسىندە 100 مىڭعا جۋىق مامان دايىندالدى جانە قايتا دايىندىقتان ءوتتى. اتاپ ايتارلىعى, كوپتەگەن قازاقستاندىقتار, مىنە, وسى جاڭا ماماندىقتى الۋدىڭ ناتيجەسىندە عانا ءوز جۇمىس ورنىن ساقتاپ قالدى. “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” باعدارلاماسى اياسىندا 2011 جىلدان باستاپ ءۇش ىرگەلى ماسەلە – كادرلار دايارلاۋ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە جاستار تاجىريبەسى ءجۇزەگە اسىرىلاتىندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن ەلباسى مۇنىڭ ماڭىزىنا دا توقتالدى. ول ەلدى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن كادرلارمەن قامتاماسىزداندىرۋعا ءىس جۇزىندە كومەكتەسپەك. انىعىراق ايتقاندا, تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا بوس تۇرعان ورىنداردى تولىقتىرىپ, شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن قازاقستاندىقتارمەن الماستىرماق.
– سىزدەر بىلەسىزدەر مە,– دەدى ءوز ءسوزىن ودان ءارى جالعاستىرعان مەملەكەت باسشىسى,– تارتىلعان جۇمىس كۇشى ساپاسىن جاقسارتۋ جانە قازاقستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋ باعىتىنداعى جۇمىستىڭ جۇرگىزىلۋى ءبىرىنشى جىل ەمەس جانە مۇندا جەتىستىكتەر بار. ماسەلەن, بىلىكتىلىگى جوعارى مامانداردى اكەلۋدە جاعداي جاقساردى, ولاردىڭ ۇلەسى 68 پايىزعا جەتتى. دەگەنمەن, بىزدەر, ءبىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيامىزدىڭ نەگىزگى وزەگى – وتاندىق ادام كاپيتالىن دامىتۋعا باسا كوڭىل ءبولۋىمىز قاجەت. ەلىمىز الدىن-الا قابىلدانعان ىقپالدى ءىس-شارالارى مەن رەزەرۆىنە وراي, داعدارىسقا رەتسەسسياسىز تويتارىس بەردى, وتاندىق قارجى جۇيەسىنىڭ جۇمىسى تولىقتاي قالپىنا كەلتىرىلدى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ 23-پلەنارلىق وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جۇيەسىندەگى كەيبىر كۇردەلىلىكتەر جونىندە دە اشىپ ايتتى. وتاندىق وقۋ ورىندارىنداعى وقىتۋ ساپاسى نەگىزگى پروبلەماعا اينالعاندىعى جاسىرىن ەمەس, ياعني مۇنىڭ ءوزى, ەڭ الدىمەن حالىقارالىق ستاندارتقا, نە بولماسا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالابىنا ءسايكەس كەلمەيدى. ورتا جانە جوعارى ءبىلىم سالاسىندا باعدارلامانى ورىنداۋ ءۇشىن ەتالوندىق وقۋ ورىندارى قۇرىلۋدا. استاناداعى حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەت الەمدىك دەڭگەيدەگى بەلگىلى شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بىرلەسىپ, ينجەنەر, مەديتسينا جانە بيزنەس بويىنشا ماماندار دايىندايدى. ءبىر قۇپتارلىعى, بۇل وقۋ ورنىندا ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەردى بىتىرگەن ەڭ دارىندى بالالار ءبىلىم الادى.
قازاقستاندا وزىق تاجىريبەنى كەڭىنەن قولدانۋدا جانە كەلەشەگى زور ماماندىقتاردى يگەرۋدە ءبىرشاما جۇمىستار جاسالۋدا. الايدا, يننوۆاتسيالىق ەكونوميكانى سوعان ساي كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسى ءالى الدا ەكەندىگىن ەسكەرتكەن ن.نازارباەۆ بۇل باعىتتا اتقارىلاتىن ناقتى مىندەتتەردىڭ شەشىمىن دە سارالاپ بەردى. مۇنىڭ ءوزى كەڭەستىڭ جانە ءاربىر ينۆەستوردىڭ نازارىن اۋداراتىن ماسەلە ەكەندىگىن دە ەسكەرتىپ ءوتتى.
– ەڭ الدىمەن جۇمىس ورىندارىنىڭ ايتارلىقتاي ۇلعايتىلۋى تالاپ ەتىلەدى. بۇل ورايدا, قازاقستاندىق ورتا بۋىن مەنەدجەرلەرمەن, بىلىكتى جۇمىسشىلارمەن ەڭبەك كەلىسىمىنە قول قويعاندا شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋدا تەپە-تەڭدىك ارا-قاتىناس توقسان پايىزدان كەم بولماۋى ءتيىس. ەكىنشىدەن, ەكونوميكا تالابىنا وراي كادرلاردى دايارلاۋ جانە قايتا دايىنداۋ جونىندە وزىق ايماقارالىق ورتالىقتار قۇرىلۋى ءتيىس. ماماندار بىلىكتىلىگىن سەرتيفيكاتتاۋدىڭ سالالىق جۇيەسىن ەنگىزگەن ءجون. سونداي-اق بارلىق سالالارداعى سيرەك ماماندىقتاردى يگەرۋگە گرانتتىق ستيپەنديالار ءتىزىمىن ۇلعايتۋدىڭ بەرەرى مول. تاعى ءبىر اتاپ ايتاتىن ءجايت, جوعارى جانە كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورىندارىندا مامان دايىنداۋداعى وقۋ باعدارلاماسىن وزگەرتۋ قاجەت, ءويتكەنى, ولارعا حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگىزەتىن ۋاقىت جەتتى,– دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاندىق جوعارى جانە ورتا وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىمىنىڭ الەمدىك ستاندارتىنا قادام باسۋىنا شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ ىقپالداستىق تانىتۋىنا مۇمكىندىگى بار ەكەندىگىنە سەنىم ءبىلدىردى. ء“بىزدىڭ كاسىپورىندارداعى مەنەدجەرلەر مەن مامانداردىڭ تەحنولوگيالىق جاعىنان ۇزدىك شەتەلدىك ءىرى كومپانيالاردا ەڭبەك ءتاجىريبەسىنەن وتكەنىن قالار ەدىم. ال قازاقستاننىڭ ەڭبەك رىنوگىندا قازىرگى جانە كەلەشەكتەگى مامان قاجەتتىلىگىنىڭ تۇراقتى مونيتورينگى جۇيەسىن قۇراتىن ۋاقىت جەتكەلى قاشان”, – دەدى ەلباسى. مەملەكەت باسشىسى, سونىمەن بىرگە, ۇكىمەتكە قىسقا مەرزىمدە قازاقستانداعى بارلىق ءىرى جانە اۋقىمدى كاسىپورىنداردىڭ نەگىزگى وندىرىستىك قورلارىن جاڭارتۋدىڭ تيىمدىلىگىنە تولىق اۋديت جۇرگىزۋدى تاپسىردى. سونىڭ ناتيجەسىندە ناقتى ءىس-شارالار قابىلدانباق.
كوپشىلىككە بەلگىلى, بۇگىنگى تاڭدا الەمدى دۇرلىكتىرگەن قارجى داعدارىسىنان بۇرىن, قاۋىپسىزدىك قازىرگى تاڭدا ومىرلىك ەڭ ماڭىزدى ءارى ەڭ باستى, وزەكتى ماسەلەگە اينالعاندىعى ءسوزسىز. كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردان مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستانعا تاسىمالداناتىن قۇرال-جابدىقتاردىڭ ءجىتى ءارى قاتاڭ باقىلاۋدان ءوتۋىن تالاپ ەتۋىنىڭ ءبىر سەبەبى دە وسىندا بولسا كەرەك.
– جاقىندا عانا مەكسيكا شىعاناعىندا بولعان اپات جونىندە ايتساق تا بولادى. الەم كاتاستروفالىق, ورنى تولماس شىعىننىڭ نەگىزگى سەبەبى – پايدالانىلۋداعى جابدىقتارداعى اقاۋدىڭ كەسىرىنەن كەتكەنىن ءبىلدى. سوندا “بيپي” كومپانياسىنىڭ بۇدان بۇرىن جاريالاعان, ماقتانارلىق ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگى قايدا قالعان؟! ال مۇندايعا بىزدەر جابىق تەڭىز جاعدايىندا جول بەرە المايمىز. سوندىقتان دا, مەملەكەت تاراپىنان كاسپيدە جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالارعا قويىلاتىن تالاپتار كەلەشەكتە قاتاڭداتىلادى, – دەپ تۇيىندەدى ءوز ءسوزىن.
شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ 23-پلەنارلىق وتىرىسىندا سونداي-اق قر ۇكىمەتى مۇشەلەرى, قارجى ۇيىمدارى جەتەكشىلەرى جانە شەتەلدىك ينۆەستورلار ءوز پىكىرلەرىمەن جانە ويدا جۇرگەن ورنىقتى ۇسىنىستارىمەن ءبولىستى. ولاردىڭ اراسىندا “شەۆرون” كورپوراتسياسىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دجوردج كيركلاند, لۋكويل وۆەرسيز حولدينگى پرەزيدەنتى اندرەي كۋزياەۆ, “ارسەلور ميتتال” كومپانياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى لاكشمي ميتتال, “ەكسون موبيل” كورپوراتسياسىنىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى مارك البەرس جانە باسقالار بار. لاكشمي ميتتال ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىقتارعا ارناعان بيىلعى جولداۋىڭىزدا, ءسىز, العا قاراي قارىشتى قادام جاساۋدى جانە ەكونوميكانى ودان ءارى مودەرنيزاتسيالاۋدا جوبالاردى ەنگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ ايتقان بولاتىنسىز دەي كەلىپ, سوعان وراي, قازاقستانداعى ەڭبەك رەسۋرستارى باسەكەگە قابىلەتتى جانە ساپا, قىزمەت پەن جۇمىستىڭ ورىندالۋى جونىنەن حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەس كەلۋى قاجەتتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن, قازاقستان ەكونوميكاسىن بىلىكتى ەڭبەك رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى باستى ماقساتتىڭ ءتۇيىنى كادرلار دايارلاۋداعى جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتە, بىلىكتىلىك پەن ىسكەرلىكتە بولسا كەرەك.
باقىت بالعارينا.
