قازبا وتىنمەن كوپ دارەجەدە جۇمىس ىستەيتىن كولىك سەكتورى پارنيكتىك گازداردىڭ كەڭ تارالىپ, اۋانىڭ لاستانۋىنا سەبەپشى بولىپ وتىر. سوندىقتان كومىرتەگى شىعارىندىلارىن ازايتۋ ‒ اتموسفەرانى تازارتىپ, قورشاعان ورتانى ساۋىقتىرۋدىڭ نەگىزگى امالى. ءتۇرلى زەرتتەۋ كورسەتكەندەي, ءوندىرىس, پايدالانىلعان ەنەرگيانىڭ شىعۋ تەگى مەن كادەگە جاراتۋ ەسەپكە الىنعان بۇكىل جۇمىس تسيكلى بارىسىندا ەلەكتروموبيلدەر ءداستۇرلى وتىنمەن جۇرەتىن اۆتوموبيلدەرگە قاراعاندا اناعۇرلىم ءتيىمدى. بۇل ارتىقشىلىق الەمدىك اۆتوكولىك ونەركاسىبىندە ەلەكتروموبيلدەر ءوندىرىسىن پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردىڭ بىرىنە اينالدىردى. قازىردە بالامالى كولىك تۇرلەرىنە كوشۋ قارقىن الدى. ءبىزدىڭ ەلىمىز دە جاھان بەت العان كوشتەن قالماي, ەكولوگيالىق تازا كولىكتى دامىتۋ ۇردىسىنە بىرتىندەپ ىلەسىپ كەلەدى.
الەمدىك نارىققا نازار سالساق, ەڭ تانىمال ەلەكتروكولىك ‒ يلون ماسكتىڭ كومپانياسىنا تيەسىلى امەريكالىق Tesla. Globalproductprices مالىمەتىنشە, وسى جىلدىڭ شىلدەسىندەگى جاعداي بويىنشا بۇل كولىكتىڭ ەڭ جوعارى باعاسى (66,5 مىڭ دوللار) دانيادا تىركەلگەن. يتاليادا, ۆەنگريادا, چەحيادا جانە ۇلىبريتانيادا ءسال ارزانىراق ساتىپ الۋعا بولادى. كولىك قىتايدا (39,2 مىڭ دوللار), اقش-تا جانە پۋەرتو-ريكودا (ارقايسىسىندا 40,4 مىڭ دوللار) ارزان. قازاقستاندىقتارعا ۇسىنىلعان جاڭا Tesla قۇنى 14 ملن تەڭگەدەن باستالعان, بۇل بۇگىندە شامامەن 31,5 مىڭ دوللار. بىراق كورشى قىتايدان كەلگەن كولىك كەدەننەن وتپەگەن.
جالپى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ 2022 جىلعى ناۋرىزدان باستاپ بيىلعى ناۋرىزعا دەيىنگى اي سايىنعى ستاتيستيكاسى ەلدەگى ەلەكتروموبيلدەر سانىنىڭ 631-دەن 1,9 مىڭعا دەيىن ايتارلىقتاي وسكەنىن كورسەتەدى. ەلەكتر قوزعالتقىشى بار تىركەلگەن اۆتوموبيلدەر سانىنىڭ كۇرت ءوسۋى وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنان باستاپ بايقالىپ, «جاسىل» كولىكتەر قاتارىنا ءبىر ايدا بىردەن 521 ماشينا قوسىلعان. جاڭا ەلەكتروكارلاردىڭ ساتىلىمى قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا بەلسەندى جۇرگەن. بۇل – كەيىنگى ون جىلداعى ەلەكتروموبيلدەر سانىنىڭ وسۋىندەگى العاشقى ماڭىزدى وزگەرىس.
سوعان قاراماستان قازاقستاننىڭ جالپى اۆتوپاركىندەگى ەلەكتروموبيلدەردىڭ ۇلەسى 0,1 پايىزعا دا جەتپەيدى. ەلىمىزدە بار بولعانى 3,6 مىڭ كولىك ‒ 135 اۆتوبۋس, 226 جۇك كولىگى جانە 3,2 مىڭ جەڭىل كولىك ەلەكتر قۋاتىمەن جۇمىس ىستەيدى. وڭىرلىك بولىنىستە ەلەكترمەن جۇرەتىن جەڭىل اۆتوكولىكتىڭ باسىم بولىگى ‒ 1,9 مىڭى الماتىدا تىركەلگەن. ءبىر جىل ىشىندە ولاردىڭ سانى بىردەن 48,3 ەسە ءوستى. بۇل نەگىزىنەن شاھاردا قالتالى كاسىپكەرلەردىڭ كوپ شوعىرلانۋىنا بايلانىستى. ايتالىق, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىپ, 1 ملن تەڭگە كولەمىندە جالاقى الاتىنداردىڭ 89%-ى وڭتۇستىك استانادا تۇرادى. ال ەلوردا 325 ەكوكولىكپەن اراداعى ۇلكەن الشاقتىقتى بايقاتتى. العاشقى ۇشتىككە 118 ەلەكتروكولىكپەن الماتى وبلىسى دا كىردى. ەلەكتر قۋاتىمەن جۇرەتىن كولىكتەردىڭ ەڭ ازى اباي, اقمولا جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىندا تىركەلگەن: تيىسىنشە 5, 7 جانە 8 عانا. بيىل ءار وڭىردە كەم دەگەندە ءبىر ەلەكتر قوزعالتقىشى بار جەڭىل كولىك بولدى.
قالالىق قوعامدىق كولىكتى «جاسىلداندىرۋ» نەگىزىنەن استانا مەن الماتىدا بايقالادى, وندا تيىسىنشە 67 جانە 32 ەلەكتر اۆتوبۋسى تىركەلدى. ال ەلوردا اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر قالالىق مارشرۋتتارعا ەلەكتر قوزعالتقىشى بار 115 اۆتوبۋس شىعارىلعان. سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيىن استانانىڭ ەلەكتر اۆتوبۋستار پاركى 300-گە دەيىن ۇلعايتىلاتىنى حابارلانعان. الايدا بىرقاتار اۆتوساراپشىنىڭ پىكىرىنشە, ەلەكتر كولىكتەرىنىڭ سانى بويىنشا رەسمي ستاتيستيكانىڭ دۇرىستىعىنا كۇمان بار, انىعىندا كورسەتكىش وتە تومەن. ماسەلەن, ءىىم اۆتوكولىكتى تىركەۋ كەزىندە يەسىنە وتىن ءتۇرىن كورسەتۋدى مىندەتتەمەيدى. بۇل باعاندى تولتىرماعان جاڭا ەلەكتر ماشينالارىنىڭ كەيبىر يەلەرى جالپى ستاتيستيكاعا ەنبەۋى مۇمكىن. ەلىمىزدە ەلەكتروموبيلدەر سانى بويىنشا دەرەكتەردى جيناۋ جۇيەسىندەگى ولقىلىقتاردى ەسكەرسەك, بۇل پىكىردى ەلەمەۋگە بولمايدى. سونىمەن قاتار قازاقستانداعى ەلەكتروكارلاردىڭ ءبىر بولىگى ‒ بەنزين جانە ەلەكتر قوزعالتقىشى بار بۋداندار. ال ارالاس وتىنمەن جۇرەتىن اۆتوموبيلدەر بويىنشا ءىىم جەكە ستاتيستيكا جۇرگىزەدى. وعان (ساناتتارعا بولىنبەستەن) بەنزين مەن گازبەن جۇرەتىن ەلەكترلىك بۋداندار مەن ماشينالار كىرەدى. بيىل ساۋىردە ارالاس وتىنمەن جۇرەتىن 337,8 مىڭ كولىك تىركەلدى. ولارداعى ەلەكتر گيبريدتەرىنىڭ ۇلەسىن انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس.
ارتتا قالعان ينفراقۇرىلىم ەلدە «جاسىل» كولىكتى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. مىسالى, قوعامدىق زاريادتاۋ ستانسالارى ەل وڭىرلەرىنىڭ بارلىعىندا بىردەي جوق. ال وڭىرارالىق تراسسالاردا ارنايى جانارماي قۇيۋ بەكەتتەرى تۋرالى ايتۋ ءتىپتى ارتىق. وسى كەمشىلىكتەردىڭ ناتيجەسىندە ەلەكتروموبيل تەك قالالىق كولىك قانا بولىپ قالادى. اشىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, رەسپۋبليكامىزدا تەك ەكى مەكەمە ‒ «ەزس وپەراتورى» جشس جانە eDrive.kz كومپانياسى ەلەكتر زاريادتاۋ ستانسالارىن ورناتۋعا جانە پايدالانۋعا ماماندانعان. اتالعان ەكى ستانسا مەنشىگىندە جالپى سانى 183 جەلى بار بولسا, ولاردىڭ باسىم بولىگى الماتىدا (97) جانە استانادا (76) ورنالاسقان. قاراعاندى, تەمىرتاۋ, شىمكەنت, تالدىقورعان, اتىراۋ, ۇشەۋى ششۋچينسك قالالارىندا ءبىر-ەكى ەلەكتر زاريادتاۋ ستانساسى جۇمىس ىستەيدى. دەمەك باسقا ايماقتارداعى ەلەكتروكار يەلەرى كولىكتەرىن ءۇي جاعدايىندا, «روزەتكادان» زاريادتايدى دەگەن ءسوز.
