قۇددى تۇرىمتايدان ءزابىر كورگەن بوزتورعايداي شىرىلداعان كاسىپكەرلەر سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ اتىراۋ وبلىستىق دەپارتامەنتىنە ءجيى شاعىمدانادى. ويتكەنى كاسىپ اشقاندارعا قولداۋ كورسەتۋگە ءتيىس مەملەكەتتىك, وزگە دە ورگاندار ادىمىن اشتىرماي وتىر. وڭىرلىك دەپارتامەنت باسشىسى ەرۇلان سەرىكقاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, جىل باسىنان بەرى «بيزنەسكە جول» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
– بۇل جوبا اتىراۋ وبلىسىنىڭ وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرگە قولعا الىندى. اتالعان جوبا كاسىپكەرلەرگە قۇجاتتاردى رەسىمدەۋ كەزىندە ءارتۇرلى اكىمشىلىك كەدەرگىلەرگە كەزىكپەۋگە كومەكتەسەدى. بيىل جوبانى ىسكە اسىرۋ باستالعاننان بەرى 386 كاسىپكەردىڭ قۇقىعى قورعالدى. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىستى – 152, مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن باقىلاۋ بويىنشا – 2, تابيعي مونوپولياعا بايلانىستى 49 ءوتىنىش قارالدى. دەپارتامەنتتىڭ ۇسىنىسىمەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, كەدەندىك جانە سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ سالاسىنداعى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور مەن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ سۋبەكتىلەرىنەن 153 كاسىپكەرگە 992 ملن تەڭگە مولشەرىندە بەرەشەك تولەندى, – دەيدى ەرۇلان سەرىكقاليەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, كاسىپكەرلەردەن تۇسكەن وتىنىشتە بىرنەشە ماسەلە قامتىلعان. دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرىنەن كومەك سۇراعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس يەلەرى مەملەكەتتىك قولداۋعا, سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋگە, جۇك تاسىمالداۋعا, جەر قاتىناسى مەن كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋگە بايلانىستى كەدەرگىگە تاپ بولعانىن العا تارتىپ وتىر.
– شەنەۋنىكتەر ءارتۇرلى كەدەرگىنى وزدەرى قولدان جاسايدى. كاسىپكەرلەر مۇنداي كەزدە ءوزىنىڭ قۇقىعىن قورعاي ءبىلۋى كەرەك. دەگەنمەن ءبىزدىڭ دەپارتامەنتتىڭ قىزمەتكەرلەرى كاسىپكەرلەرگە كومەكتەسۋگە ارقاشان دايىن, – دەپ ءمالىم ەتتى ە.سەرىكقاليەۆ.
اتالعان دەپارتامەنت ۇسىنعان دەرەكتەرگە جۇگىنسەك, كاسىپكەرلەرگە قارسى جاسالعان كەدەرگىنىڭ سان ءتۇرىن كەزىكتىرۋگە بولادى. ماسەلەن, جەرگىلىكتى كاسىپكەر بيىلعى اقپاندا قىتايدان كەدەندىك دەكلاراتسيالاۋ راسىمىنەن وتكەن تاۋاردى ساتىپ العان. الايدا سالىق ورگانىنىڭ قىزمەتكەرلەرى تاۋاردىڭ قۇنى مەن بارلىق قۇجاتتى ودان ءارى تەكسەرۋ ءۇشىن 5 ملن 802 مىڭ 717 تەڭگە مولشەرىندە دەپوزيت ەنگىزۋ تۋرالى تالاپ قويعان. بۇل قارجىنىڭ 357 423,42 تەڭگەسى بيۋدجەتكە اۋدارىلعان.
«دەپوزيت ەنگىزىلگەننەن كەيىن مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى باسقا قۇن بويىنشا باج جانە قوسىمشا قۇن سالىعىن قوسىمشا تولەۋ قاجەتتىگى تۋرالى شەشىم شىعارعان. كاسىپكەر بۇل شەشىممەن كەلىسىپ, قارىز سوماسىن تولەگەن. سودان سوڭ دەپوزيتتىڭ قالعان سوماسىن قايتارۋ تۋرالى ءوتىنىش جولداعان. الايدا 2 اپتادان استام ۋاقىت ىشىندە 5,4 ملن تەڭگە دەپوزيتىن قايتارا الماعان. سونىڭ سالدارىنان كاسىپكەر كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن اقشا قاراجاتىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنە بايلانىستى تولەي الماي ءجۇر. بۇل ءوز كەزەگىندە ءوسىمپۇلدىڭ پايدا بولۋىنا, تولەمنىڭ كەشىكتىرىلۋىنە اكەلىپ سوقتىرۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى كاسىپكەر وبلىستىق مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىندەگى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ 5,4 ملن تەڭگە دەپوزيتىن قايتارۋدان باس تارتۋىنا قاتىستى جۇگىندى», دەپ حابارلادى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
دەپارتامەنتكە سەرىكتەستىك باسشىسى اتىراۋ قالاسى مەملەكەتتىك كىرىستەر باسقارماسى تاراپىنان جاسالعان زاڭسىزدىق ارەكەتىنە شاعىم تۇسىرگەن. ويتكەنى باسقارما قىزمەتكەرلەرى ونىڭ ەسەپشوتىنان باسقا كاسىپورىن الدىنداعى دەبيتورلىق بەرەشەكتى وتەۋ ءۇشىن 41,8 ملن تەڭگەنى نەگىزسىز ءوندىرىپ العان. ال ءىس جۇزىندە ەشقانداي دەبيتورلىق بەرەشەك بولماي شىققان. شەنەۋنىكتەردىڭ زاڭسىز ارەكەتىنىڭ سالدارىنان كاسىپكەر 42 قىزمەتكەرگە جالاقى, سالىق تولەي الماعان. كەلىسىمشارتتاعى مىندەتتەمەلەرىن ورىنداي الماعانى انىقتالعان.
كاسىپكەرلەرگە اق حالاتتى ابزال جاندار جۇمىس ىستەيتىن اۋرۋحانالار باسشىلارى تاراپىنان قىساستىق بايقالادى. وسىنداي ەكى اۋرۋحانا باسشىلارىنىڭ كاسىپكەرلەرگە 900 ملن تەڭگەدەن استام قارجىنى تولەمەگەنى انىقتالىپتى. كاسىپ يەلەرىنە قارىز بولعان ەمدەۋ ورنىنىڭ ءبىرى – مۇنايلى شاھارداعى №2 وبلىستىق اۋرۋحانا. ەكىنشىسى – قۇرمانعازى اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسى.
ء«بىزدىڭ دەپارتامەنتتىڭ قىزمەتكەرلەرى №2 وبلىستىق اۋرۋحاناسى مەن قۇرمانعازى اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىنىڭ جۇمىسىنا مونيتورينگ جۇرگىزدى. مونيتورينگ قورىتىندىسىمەن 64 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا كورسەتىلگەن قىزمەتتەر مەن تاۋارلاردى جەتكىزگەنى ءۇشىن 900 ملن تەڭگەدەن استام اقشالاي قاراجاتتى تولەمەۋ دەرەگى انىقتالدى. وسىعان بايلانىستى ءمان-جايدى انىقتاۋ ماقساتىندا اتالعان مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە ءتيىستى حات جولداندى», دەپ حابارلادى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
تاعى ءبىر كاسىپكەردىڭ شاعىمىندا وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسى قىزمەتكەرىنىڭ 25 مىڭ تەڭگە تالاپ ەتكەنى ايتىلعان. وسىعان بايلانىستى انتيكور تاراپىنان الگى قىزمەتكەردىڭ جۇمىسىنا تالداۋ جاسالعان. ول 2021 جىلدان بەرى 427 بيزنەس سۋبەكتىسى ءۇشىن بيزنەس-جوسپار ازىرلەگەن. «الايدا شاعىمدانعان كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا, پالاتا قىزمەتكەرى بيزنەس-جوسپاردى ازىرلەگەنى ءۇشىن شارۋا قوجالىعىنان 25 مىڭ تەڭگە تالاپ ەتكەن. بۇل بيزنەستى مەملەكەتتىك قولداۋ شاراسى رەتىندە ىسكە اسىرىلۋى كەرەك. ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىنا سايكەس بيزنەس-جوسپاردى ازىرلەۋ وتەۋسىز نەگىزدە جۇرگىزىلەدى», دەپ ناقتىلادى ءباسپاسوز قىزمەتى.
كاسىپ يەلەرىنىڭ ءىسىن تەجەۋگە مونوپوليستەر ق ۇلىقتى سەكىلدى كورىنەدى. دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرىنىڭ تالداۋىندا «اتىراۋ وبلىسى سۋ ارناسى» كمك تاراپىنان سۋ بۇرۋ جانە سۋمەن جابدىقتاۋ بويىنشا ءبىر قىزمەتتىڭ نەگىزسىز 4 دەربەس بولىككە بولىنگەنىن انىقتادى. بۇل كاسىپورىن اتالعان قىزمەت كورسەتۋ ءتۇرىن جەرگىلىكتى اكتىلەرمەن رەگلامەنتتەي وتىرىپ, ونىڭ مەرزىمىن وزگەرتكەن. ءسويتىپ, 28 كۇننىڭ ورنىنا قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمى بىرنەشە ايعا, ال كەيبىر جاعدايدا ءبىر جىلعا دەيىن ۇزارتىلعان. ماسەلەن, 2020-2022 جىلدارى 1 600-دەن استام كاسىپكەر ءدال وسىنداي كەدەرگى تاپ بولعان. سول سەبەپتەن, مونوپوليست كاسىپورىنعا بىرقاتار ۇسىنىس بەرىلىپ, تاجىريبە توقتاتىلدى. قىزمەت كورسەتۋ ءتارتىبى زاڭناماعا سايكەستەندىرىلدى.
مۇنداي كەدەرگى «قازترانسگازايماق» اق اتىراۋ وندىرىستىك فيليالىنىڭ تاراپىنان بايقالادى. وڭىرلىك دەپارتامەنتكە جەرگىلىكتى كاسىپكەر اتالعان فيليالدىڭ ارەكەتسىزدىگى مەن اكىمشىلىك كەدەرگى جاساعانى تۋرالى شاعىم تۇسىرگەن. كاسىپكەر مۇنداي شاعىممەن وڭىردەگى كاسىپكەرلىك پالاتاسىنا دا جۇگىنگەن.
«كاسىپكەر وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنان بەرى وندىرىستىك فيليالعا جۇمىستاردى قابىلداۋ جونىندەگى كوميسسيانى ءبولۋ, ەسەپكە الۋ تورابىن پايدالانۋعا قابىلداۋ اكتىسىنە قول قويۋ تۋرالى بىرنەشە رەت تالپىنعان. الايدا «قازترانسگازايماق» اق-نىڭ اتىراۋ وندىرىستىك فيليالى جۋرنالداردى, تەحنيكالىق شارتتاردى تەكسەرۋ قاجەتتىلىگىنە بايلانىستى جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتقان. بۇل ساتۋ ءبولىمىنىڭ وكىلەتتىگى مەن فۋنكتسياسىنا قايشى كەلەدى. ويتكەنى اتالعان ءبولىم ەسەپتەگىش قۋاتىنىڭ گاز جابدىقتارىنا سايكەستىگىن تەكسەرەدى. وسىنداي ارەكەتسىزدىكتەن كاسىپكەر تاپسىرىس بەرۋشى الدىنداعى مىندەتتەردى ورىنداۋ مەرزىمىنىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى شىعىنعا ۇشىراعان». بۇل دا – وڭىرلىك دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ۇسىنعان اقپارات.
شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ يەلەرىن شىرىلداتىپ, ءىسىن تەجەيتىن كەدەرگىلەردىڭ جويىلماۋىنا نە سەبەپ؟ ازىرگە كاسىپكەرلەردىڭ كوكەيكەستى ماسەلەسىنە اينالىپ وتىرعان بۇل ساۋالدىڭ جاۋابى جوق.
