باستى قاتىرعان باسپانا

جاڭادان پايدالانۋعا بەرىلگەن نەمەسە قايتالاما نارىقتاعى تۇرعىن ءۇيدىڭ باعاسى بارعان سايىن اسپانداپ بارادى. ماسەلەن, 2019 جىلى باستاپقى نارىقتاعى باسپانانىڭ شارشى مەترى ورتاشا ەسەپپەن 293,5 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. ال بيىل مامىردا باعا 486 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلىپ, 65,6%-عا سەكىردى. قايتالاما نارىقتا 2019 جىلدىڭ سوڭىندا تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇنى ءبىر شارشى مەترگە ورتا ەسەپپەن 200,4 مىڭ تەڭگەدەن كەلسە, بيىل مامىردا 2,5 ەسەگە ءوسىپ, 505,7 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى.

تۇرعىنداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ باسپانا ساتىپ الۋعا شاماسى جەتپەيتىنىن جىلجىمايتىن م ۇلىك سالاسىنداعى ساراپشىلار دا راستايدى. سايكەسىنشە, باستاپقى جانە قايتالاما تۇرعىن ءۇي نارىعىندا سۇرانىس ازايىپ كەتتى. باستاپقى نا­رىق­تا قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ بان­كروتقا ۇشىراۋ تاۋەكەلى, قولدا بار جوبالاردىڭ توقتاتىلۋ قاۋپى جوعارى. ءىرى قۇرىلىس سالۋشىلار ساتى­لىمنىڭ تومەندەۋىن الەۋمەتتىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق نىساندار قۇرىلىسىنا كوشۋ ەسەبىنەن وتەۋگە تىرىسسا, شاعىن نىسان سالۋشىلار جەكە تۇرعىن ءۇي كەشەنىن جاعالاپ, ارلەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ كۇن كورىپ جاتىر. جازعى مەزگىلدە سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ كۇرت تومەندەۋىنە بايلانىس­تى باعا اعىمداعى دەڭگەيدە ساقتالسا, كۇزگە قاراي قايتادان شارىقتايدى. قازىردە تۇرعىن ءۇي نەگىزىنەن يپوتەكاعا ساتىلۋدا. قازاقستاننىڭ قۇرىلىس سالۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزي­دەنتى ۆيكتور ميكريۋكوۆتىڭ ايتۋىن­شا, استانادا باستاپقى تۇرعىن ءۇي جىل باسىنان بەرى 0,9 پايىزعا, الماتىدا 0,3 پايىزعا قىمباتتاعان. قۇرىلىس نارىعىنا كوپتەگەن فاكتور, سونىڭ ىشىندە قۇرىلىس ماتەريالدارى باعاسى­نىڭ ءوسۋى, ينفلياتسيالىق ۇدەرىستەر, نەسيەلەر بويىنشا مولشەرلەمەلەردىڭ جوعارى دەڭگەيى, حالىققا قولجەتىمدى يپوتەكالىق باعدارلامالاردىڭ بولماۋى, ينجەنەرلىك جەلىلەردىڭ رەسپۋب­ليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا دا, وڭىرلەردە دە جاپپاي جەتكىلىكسىزدىگى سياقتى تولىپ جاتقان پروبلەما كەرى اسەر ەتەدى. مۇنىڭ ءبارى قۇرىلىس كولەمىنىڭ قىسقارۋىنا اكەلىپ, ۇسىنىستىڭ ازايۋىنا, ءارى قاراي باعانىڭ وسۋىنە سەبەپ بولادى. سالدارىنان قۇرىلىس يندۋسترياسى دا قوسىمشا تابىستان قاعىلادى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى تۇرالاسا, ارلەۋ ماتەريالدارى, تۇسقاعاز, جيھاز, تۇرمىس­تىق تەحنيكا ساتاتىن دۇكەندەر دە تۇتى­نۋ­­­شىلاردان ايىرىلادى.

جاڭا تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇنى ءبىر جىلدا ورتا ەسەپپەن 6 پايىزعا ءوستى. بۇل رەتتە وڭىرلەر ەڭ جوعارى ديناميكانى كورسەتتى: پاۆلودار (+19,2 پايىز), سەمەي (+17,5 پايىز), اقتاۋ (+17,4 پايىز). استانادا وتكەن جىلعى قارقىندى وسۋدەن كەيىن باعالار ءىس جۇزىندە وزگەرگەن جوق. ادەتتە جايلى ساناتتاعى تۇرعىن ءۇي كەڭ تانىمال. ءبىر, ەكى بولمەلى شاعىن پاتەرلەردى جاس وتباسىلار «وتباسى بانكىنىڭ» يپوتەكالىق باعدارلامالارى ارقىلى الادى. سۇرانىستىڭ باستى ينديكاتورى ‒ ساتىپ الۋ-ساتۋ مامىلەلەرىنىڭ سانى رەسپۋبليكا بويىنشا 2022 جىلعى مامىرمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزدان استام تومەندەدى. ەلدە يپوتەكالىق باعدارلامالاردىڭ جۇمىسى بويىنشا ناقتى ستراتەگيانىڭ بولماۋىنا بايلانىستى سۇرانىس ايتارلىقتاي قىسقارعان. ال اتى دارداي «7-20-25» باعدارلاماسى جىلىنا بەلگىلەنگەن 100 ميلليارد تەڭگە شەكتى ليميتكە بايلانىستى كليەنتتەردىڭ سۇرانىستارىن ءىس جۇزىندە قاناعاتتاندىرمايدى. سالا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى يپوتەكالىق وپەراتورى «وتباسى بانكىندە» تالاپتار وزگەردى. كليەنتتەر ءۇشىن باعالاۋ كورسەتكىشتەرى ايتارلىقتاي ءوستى, يپوتەكا شارتتارى قۇبىلدى. بۇل تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋدى حالىقتىڭ كوپتەگەن توبى ءۇشىن قولجەتىمسىز ەتتى.

استانادا ينجەنەرلىك جەلىلەردى ين­­ف­را­قۇرىلىمدىق دامىتۋ بويىنشا­ ەلەۋلى شەكتەۋلەرگە بايلانىستى جوبا­لار­دىڭ باسىم بولىگى قاتىپ قالعانى بەل­گىلى. سونداي-اق قۇرىلىس ازىرلەۋشى دەۆەلوپەرلەر جاڭا نىسانداردى ىسكە قوسۋ جوس­پارلارىن قايتا قاراۋدا. تەحنيكالىق شارتتاردى الۋ مۇمكىندىگىنىڭ بولماۋى ولاردىڭ قولىن بايلايدى. قازىردە ۇسىنىستىڭ شەكتەلۋىنە بايلانىستى ەلوردادا قۇرىلىس كولەمى ەكى ەسەگە ازايعان. مامانداردىڭ شامالاۋىنشا, جىل سوڭىنا قاراي تۇرعىن ءۇي كەم دەگەندە 15 پايىزعا قىمباتتايدى. جالپى ەلىمىزدە باستاپقى نارىقتاعى قۇن ينفلياتسيا دالىزدەرىندە وسەتىن بولادى.

Finprom ساراپشىلارىنىڭ تالداۋى بويىنشا, بۇگىندە ەۋروپانىڭ, سونداي-اق اقش-تىڭ تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشتەرىمەن سالىستىرعاندا, حالىقتىڭ تۇرعىن ءۇي سانىمەن اراقاتىناسى رەيتينگىندە ءبىز ەڭ تومەنگى ورىندا تۇرمىز. سونداي-اق بۇۇ نورما دەپ بەكىتكەن كورسەتكىش كەم دەگەندە 30 شارشى مەتر بولۋى كەرەگىن قاراستىرسا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى جانۇيالاردىڭ 70%-دان استامى ءبىر ادامعا 20 شارشى مەتردەن اسپايتىن تۇرعىن ۇيدە تۇرادى. سالىستىرار بولساق, بيىل ءبىرىنشى توقساندا رەسپۋبليكامىزداعى ورتاشا ايلىق اتاۋلى جالاقى 340,6 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. ءبىر جاعىنان جالاقى 2019 جىلعى ورتاشا كورسەتكىشتەن (186,8 مىڭ تەڭگە) 82,3%-عا كوبەيدى دەسەك تە, ەكىنشى جاعىنان, بۇل ءوسىم ينفلياتسيانى جاپپايدى. وعان قوسا جالاقىنىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتى ءبىر جىلدا 0,6%-عا تومەندەگەن.

وسىلايشا, جالاقىنىڭ وسۋىنە قاراماستان, حالىقتىڭ باسىم بولىگى كەدەيلەنىپ بارادى. تۇرعىنداردىڭ جالاقىسى بيىل قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا بىلتىرعى ءبىرىنشى توقسانمەن سالىستىرعاندا اقشالاي تۇردە 19,3%-عا­ ءوستى. ارينە, ەاەو-نىڭ باسقا ەلدەرىمەن سالىستىرعاندا, بۇل رەكوردتىق كور­سەت­كىش بولماسا دا, نومينالدى ءوسىم ايتارلىقتاي جوعارى. ەەك سالىستىرمالى دەرەكتەرىنە قاراعاندا, بيىلعى قاڭتار-ناۋرىزدا ەكى ەسە كوپ, ياعني 749 دوللار شاماسىندا بولدى. نومينالدى تابىستىڭ دوللارلىق بالاماسى بويىنشا وداقتا رەسەيدەن (918 دوللار) كەيىنگى ەكىنشى ورىندامىز. وكىنىشكە قاراي, بۇل ءوسىمدى ەل تۇرعىندارىنىڭ باقۋاتتى ءومىرىنىڭ فاكتورى دەپ اتاۋعا بولمايدى. ينفلياتسيا سالدارىنان اقشانىڭ قادىرى قاشىپ, سالماعى جەڭىلدەپ بارادى. ەلىمىز وسى كەزەڭدەگى ناقتى جالاقى يندەكسى 100 پايىزدىق بەلگىدەن تومەن بولعان ەاەو-داعى جالعىز ەل بولدى.

جالاقىنى تۇرعىن ءۇي باعاسىمەن سالىستىرساق, ماسەلە ايقىندالا تۇسەدى. ەگەر ايىنا ەكى ورتاشا اتاۋلى جالاقىنى ەسەپتەي وتىرىپ, ەكى ادام جۇمىس ىستەيتىن قاراپايىم وتباسىن جانە 54 شارشى مەترلىك ستاندارتتى پاتەردى مىسالعا العاندا, مۇنداي وتباسى جالپى تابىسىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن جيناي العان كۇننىڭ وزىندە پاتەر قۇنىنىڭ كەم دەگەندە 20%-ىن (ستاندارتتى باستاپقى جارنا) جيناقتاۋ ءۇشىن جاڭا تۇرعىن ءۇيدىڭ ورتاشا قۇنىنىڭ مولشەرلەمەسىمەن 1,9 جىل قاجەت ەكەن. ال قايتالاما نارىقتاعى تۇرعىن ءۇي جاعدايىندا 2 جىل كەتەدى. جاڭا ءۇي الۋ ءۇشىن تولىق قۇنىنا دەيىن جيناۋ 9,6 جىلدى, ال قايتالاما نارىقتاعى ءۇي ءۇشىن 10 جىلدى قاجەت ەتەدى.

ايتا كەتۋ كەرەك, مۇنداي بولجامنىڭ ءوزى بۇكىل جيناقتاۋ مەرزىمىندە تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇنى وزگەرمەيدى-اۋ دەگەن جارتىكەش ۇمىتكە سۇيەنۋمەن جاسالىپ وتىر. ال شىن مانىندەگى مەرزىم ۇزاعىراق جانە بىرنەشە ەسە كوپ بولۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار ساراپشىلار بۇل تۇستا بيىلعى ءبىرىنشى توقساندا نەبارى 225,7 مىڭ تەڭگەنى (2022 جىلدىڭ اياعىندا 204,1 مىڭ تەڭگە) قۇراعان مەدياندى جالاقىعا (جۇمىسكەرلەر سانىن تۋرا ەكىگە بولەتىن جانە مەدياندىق جالاقىدان كوپ جانە ودان از جالاقى الاتىن ادام سانى بىردەي بولاتىنداي جالاقى كولەمى) نەگىزدەۋ اناعۇرلىم قيسىندى بولسا دا, اتاۋلى ورتاشا ايلىق جالاقى تۋرالى مالىمەتتى قولدانعان. سونداي-اق بۇل رەتتە رەسپۋب­ليكامىزدا بىلتىر بار بولعانى 68,6 مىڭ تەڭگەگە جەتكەن مودالدى جالاقى (جۇمىسكەرلەر ەڭ كوپ الاتىن جالاقى كولەمى) دەڭگەيى دە نەگىزدى.

سول سەكىلدى بۇۇ, ەىدۇ, «Joint Center for Housing Studies» ستاندارتتارىنا سۇيەنە وتىرىپ, «Urban Reform Institute» (اقش) جانە «Frontier Center for Public Policy» (كانادا) تالداۋ ورتالىقتارىنىڭ ماماندارى تۇرعىن ۇيگە قولجەتىمدىلىك بەلگىلەرىن انىقتاعان. ەگەر ورتاشا كولەمدەگى جانە قۇنى ورتاشا پاتەردى ساتىپ الۋ ءۇشىن 3 جىلدان از ۋاقىت جۇمسالسا, ورتاشا قولجەتىمدى پاتەر ءۇشىن 3 جىلدان 4 جىلعا دەيىن, قولجەتىمسىز پاتەر ءۇشىن 5 جىلدان استام ۋاقىت قاجەت بولسا, ەلدەگى باسپانا قولجەتىمدى بولىپ سانالادى. وسىلايشا, مۇنداي ەسەپتەۋلەر نەگىزىندە ەلىمىزدەگى باسپانا مۇلدە قولجەتىمسىز.

وسىدان شىعاتىن قورىتىندى ‒ قازىردە تۇرعىندار قۇرىلىسقا ۇلەسكەر رەتىندە قاتىساتىن ءتاسىل اناعۇرلىم قولايلى بولىپ وتىر. ۇلەسكەرلىك قاتىسۋداعى نىسان پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىنگى پاتەر قۇنىنا قاراعاندا 30%-عا دەيىن تومەن ەكەنىن ەسكەرسەك, ۇلەسكەرلىك قۇرىلىستىڭ سۇرانىسقا يە بولاتىنى تۇسىنىكتى دە. دەگەنمەن بۇل جەردە كەيبىر ماسەلەلەردى ەستە ۇستاۋ كەرەك. بۇگىندە نارىقتىڭ 70 پايىزدان استامى «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى» زاڭدى اينالىپ ءوتىپ جۇمىس ىستەيدى. زاڭنان تىس ارەكەت ەتەتىن دەۆەلوپەرلەردىڭ باسىم بولىگى استانادا شوعىرلانعان. بۇل رەتتە سۇرانىستىڭ تومەندەۋى ولاردىڭ بانكروتقا ۇشىراۋىنا, ءتىپتى نارىقتان كەتۋىنە اكەلۋى مۇمكىن.

رەسپۋبليكامىزدىڭ باسقا قالالا­رىندا دا جاعداي ءماز ەمەس. ماسەلەن, جۋىردا عانا قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى (قتك) اتىراۋداعى تۇرعىن ءۇي كەشەنىنە قاتىستى كەپىلدىك جاعدايىنىڭ باستالعانى تۋرالى حابارلادى. قازىرگى ساتتە نىساننىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى اياقتالماعان جانە پايدالانۋعا بەرۋگە دايىن ەمەس. ءىس جۇزىندە بۇل قۇرىلىس سالۋشىنىڭ دەفولتقا ۇشىراعانىن جانە ۇلەسكەرلەر الدىنداعى مىندەتتەمەلەردى ودان ءارى ورىنداي المايتىنىن كورسەتەدى. قۋانىشقا قاراي نىسان قتك قۇرىلىس اياقتالعاننان كەيىن وزىنە مىندەتتەمە الاتىن كەپىلدىككە يە بولعان. ال ەگەر كەشەن ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى زاڭنامانى اينالىپ ءوتىپ سالىنىپ جاتقان جاعدايدا ۇلەسكەرلەر بىرىگىپ, نىسان قۇرىلىسىن ءوز ەسەبىنەن اياقتاۋعا ءماجبۇر بولادى.

سوڭعى جىلدارى ەلدەگى قۇرىلىس سالۋشىلار جەڭىلدىكتەر مەن سۇرانىستىڭ تومەندەۋىنىڭ ارقاسىندا وزدەرىن شامادان تىس ەركىن سەزىندى. ۇلكەن قالالاردا ۇلەسكەرلەردى قورىقپاي تارتتى. بىراق مەملەكەتتىڭ قولداۋى ازايعاندا ءتۇرلى ماسەلە سۋ بەتىنە قالقىپ شىعا باس­تادى. بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا ۇلەسكەرلەر قاتىساتىن 44 پروبلەمالىق نىسان بار. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى ۇلەستىك قۇرىلىس ماسەلەلەرىن رەتتەۋ ماقساتىندا ىنتالاندىرۋشى جانە قاتاڭداتاتىن تۇزەتۋلەر پاكەتىن دا­يىندادى. قۇرىلىس كومپانيالارىنا قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسىنىڭ كەپىلدىگىن جانە اكىمدىكتەردىڭ رۇقساتىن الۋ ارقىلى ءوز قىزمەتىن زاڭداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن نەگىزگى ىنتالاندىرۋ شارالارى قاراستىرىلدى. قاتاڭداتۋ شارالارى ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋدىڭ اشىق تەتىگىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. ولاردىڭ ىشىندە: سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الۋعا بايلانىستى بارلىق شارتتى حقكو-لاردا تىركەۋ, قۇرىلىستى ودان ءارى توقتاتا وتىرىپ, ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن زاڭسىز تارتقانى ءۇشىن ايىپپۇل سانكتسيالارىن ۇلعايتۋ, ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋعا رۇقساتسىز جارناماعا تىيىم سالۋ بار.

«تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى» زاڭعا سايكەس, قۇرىلىس ساتىسىندا تۇرعىن ءۇيدى ساتۋعا بەكىتىلگەن ۇلگىلىك نىسانداعى ۇلەستىك قاتىسۋ شارتىن (ۇقش) جاساۋ ارقىلى عانا رۇقسات ەتىلەدى. ۇلەستىك شارتتىڭ ۇلگىلىك نىسانى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ 2016 جىلعى 28 شىلدەدەگى №345 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن. شارت جازباشا تۇردە جاسالىپ, قول قويىلعاننان كەيىن جەرگىلىكتى اكىمدىكتە تىركەۋدەن وتۋگە ءتيىس. ۇقش تىركەۋ كەزىندە قوسارلانعان ساتۋ فاكتىسىنە جول بەرمەيتىن جانە تولەم ءۇشىن نەگىز بولاتىن ءتيىستى انىقتاما ۇسىنىلادى.

ەگەر ساتىپ الۋشى قۇرىلىس سالۋشىمەن باسقا شارت جاساسا (الدىن الا برونداۋ شارتى, برونداۋ شارتى, ينۆەستيتسيالىق شارت, تالاپ ەتۋ قۇقىعىن باسقاعا بەرۋ شارتى), ول ۇلەستىك قۇرىلىسقا قاتىسۋشى بولىپ سانالمايدى جانە ماسەلە تۋىنداعاندا, مىسالى, قۇرىلىس سالۋشى ۇزاق ۋاقىت بويى بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردى ورىنداي الماسا, ءبىر پاتەردى بىرنەشە ادامعا ساتۋ جانە باسقا دا جاعدايدا ۇلەسكەر رەتىندە ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مۇمكىن بولمايدى.

ءوز كەزەگىندە قۇرىلىس سالۋشى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ ءتيىستى رۇقساتى نەمەسە «قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى» اق كەپىلدىگى بولعاندا عانا ۇقش قورىتىندىسى جانە زاڭعا سايكەس ۇلەسكەرلەردىڭ قاراجاتىن تارتا الادى. ازىرلەۋشى بۇل قۇجاتتاردى بولاشاق اكتسيونەرگە ۇسىنۋعا مىندەتتى. قتك كەپىلدىگى قۇرىلىس سالۋشىعا سەنىمدىلىك مۇقيات تەكسەرىلگەننەن كەيىن بەرىلەدى: قارجىلىق كورسەتكىشتەر, باعا ساياساتى, قارجىلاندىرۋ كوزدەرى, قۇرىلىس كولەمى مەن قۇنى تالدانادى; رۇقسات بەرەتىن جانە قۇقىق بەلگىلەيتىن قۇجاتتار قارالىپ, سوت نەمەسە سالىقتىق ءىس جۇرگىزۋدىڭ جوقتىعى تەكسەرىلەدى. قۇرىلىس سالۋشى مىندەتتەمەنى ورىنداماعان جاعدايدا قتك نىساننىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جانە ۇلەسكەرگە تيەسىلى تۇرعىن ءۇيدى بەرۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەردى ءوز موينىنا الادى. وسىلايشا, زاڭ تالاپتارىنا سايكەس ۇقش قورىتىندىسى ۇلەسكەردى جوسىقسىز قۇرىلىس سالۋشىلاردان ايتارلىقتاي قورعاي الادى.

الايدا سوعان قاراماستان, بۇگىنگى كۇنى ۇلەستىك قۇرىلىس نىساندارىن ءتيىستى رۇقساتسىز جانە زاڭ تالاپتارىن بۇزا وتىرىپ ساتۋ دەرەكتەرى ءالى تىيىلار ەمەس. سوندىقتان ۇلەسكەرلىك جولمەن پاتەر ساتىپ الماس بۇرىن قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ قۇجاتتارىن مۇقيات تەكسەرىپ, ۇلەسكەر رەتىندەگى قۇقىقتى ءبىلۋ وتە ماڭىزدى. وسى رەتتە تۇرعىنداردى ۇلەستىك قۇرىلىس نىساندارى تۋرالى سەنىمدى جانە تولىق اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قتك www.khc.kz رەسمي سايتىندا, «جەكە تۇلعالار» بولىمىندە جانە «ۇلەسكەرلەر» بولىمشەسىندە, سالىنىپ جاتقان وبەكتىلەرگە كەپىلدىكتەر بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدەر جانە تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىس بارىسى تۋرالى اقپارات ورنالاستىرىلۋدا.

سونداي-اق ۇلەستىك قۇرىلىستىڭ زاڭدى نىساندارىنىڭ تىزىمىمەن www.homeportal.kz «تۇرعىن ءۇي پورتالى» اقپاراتتىق جۇيەسىندە تانىسۋعا بولادى. تۇرعىن ءۇي پورتالىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ مالىمەتتەرى بو­يىنشا ۇلەسكەرلەردەن قاراجات تارتۋعا ءتيىستى رۇقساتى نەمەسە كەپىلدىگى جوق قۇرىلىس سالۋشىلار تۋرالى اقپارات تا جاريالانادى.