سونداي-اق تالانتتى تۇلعانىڭ «بەكەت», «اقان سەرى – اقتوقتى» وپەراسى, «عاسىرلار ءۇنى» وراتورياسى, «داۋىل» سيمفونياسى جانە تاعى باسقا دا ورنەگى وزگەشە ورىلگەن تۋىندىلارى ۇلتتىق مۋزىكانىڭ مەرەيىن اسىردى. «الدار كوسە», «بوتاكوز», «رابيعا», «ساۋلە» اتتى قويىلىمدار مەن «انا مەن بالا», ء«بىز جەتىسۋدانبىز», «پارتيزان قىزى» كينوفيلمدەرىنە جازعان مۋزىكاسى دا شىنايىلىعىمەن, مازمۇندىلىعىمەن كورەرمەن كوڭىلىنەن شىقتى.
اسىرەسە ونىڭ 1952 جىلى جازعان «قۋانىش وتانى» اتتى سيمفونيالىق پوەماسى جاستار مەن ستۋدەنتتەردىڭ بۋحارەستتە وتكەن دۇنيەجۇزىلىك فەستيۆالىندە ورىندالىپ, كومپوزيتور ەسىمى ەلىمىزگە عانا ەمەس, شەت مەملەكەتتەرگە دە تانىلدى.
جالپى, مۋزىكاتانۋشىلار مۇحامەدجانوۆ شىعارماشىلىعىنا ۆوكالدى جانر جاقىن ەكەنىن ايتادى. ماسەلەن, 1958 جىلى ماسكەۋدە وتكەن قازاق ونەرىنىڭ ونكۇندىگىندە ايتۋلى كومپوزيتوردىڭ وركەسترگە ارنالعان كونتسەرتى ونىڭ اۋەندىك ءستيلىنىڭ ءار قىرىن ەرەكشە كورسەتىپ, تىڭدارماندارىن ءتانتى ەتتى.
كومپوزيتوردىڭ 1964 جىلى جازعان «ايسۇلۋ» اتتى كومەديالىق وپەراسى سول كەزدە تۋعان قازاق مۋزىكاسىنىڭ شوقتىعى بيىك شىعارماسى اتالدى. بۇل تۋىندىنىڭ ساحنالانۋى ۇلتتىق وپەرا ونەرىندەگى ماڭىزدى وقيعا سانالدى. سىدىق مۇحامەدجانوۆ «ايسۇلۋ» وپەراسىن تالانتتى وپەرا ءانشىسى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ايسۇلۋ بايقاداموۆاعا ارناپ جازعان. ايسۇلۋدىڭ ءوزى وسى وپەرادا «ايسۇلۋ» پارتياسىن ورىنداپ, جۇرتشىلىقتىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولعان.
كورنەكتى كومپوزيتور وپەرا ارناعان ايسۇلۋ بايقاداموۆا كىم؟ قازىر بۇل ءانشىنىڭ ەسىمىن ەرەسەك ادامدار بولماسا, كەيىنگى جاستار بىلە قويمايدى. اتى دا كوپ ايتىلمايدى. ومىردەن وتكەنىنە دە وتىز جىلدان اسا ۋاقىت بولعان. الايدا تالانتتى ءانشىنىڭ ونەردەگى ءىزى ۇلتتىق وپەرا تاريحىندا ماڭگى قالدى.
ءانشىنىڭ وسكەن ورتاسى دا ءان مەن كۇيگە كەنەلگەن ولكە. تۋعان اعاسى باقىتجان بايقاداموۆ – اتاقتى كومپوزيتور. اپاسى كۇنىمجان بايقاداموۆا ءوز ەستەلىگىندە ونىڭ بالا كۇنىنەن ونەرگە جاقىن بولعانىن جازىپتى:
«ايسۇلۋ – الماتىداعى قازىرگى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى №12 قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ تابالدىرىعىن اتتادى. بۇل كەڭەس كەزەڭىندە قالاداعى جالعىز قازاق ءبىلىم ۇياسى بولدى. باقىتجان اعامىز جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەننەن كەيىن قالاداعى №38 مەكتەپكە مۇعالىم بولىپ ورنالاسىپ, ايسۇلۋدى سوعان اۋىستىرىپ الدى. اعام وسى مەكتەپتەن كوركەمونەر ۇيىرمەسىن ۇيىمداستىردى. نۇرعيسا تىلەنديەۆ, ناريمان قاراجىگىتوۆ, ايسۇلۋ بايقاداموۆا سەكىلدى بەلگىلى تۇلعالار ونەردەگى قادامىن وسى ۇيىرمەدەن باستادى. ول وسى ۇيىرمەگە قاتىسىپ ءجۇرىپ, قازاق ساحناسىنىڭ بۇلب ۇلى كۇلاش بايسەيىتوۆامەن تانىستى. كۇلاش اپا ونىڭ داۋىسىنا ءتانتى بولىپ, وعان «قىز جىبەك» رولىندە ويناعاندا كيگەن تاقياسىن سىيلادى».
ايتپاقشى, وسى ۇيىرمە مۇشەلەرى «قىز جىبەك» قويىلىمىن ساحنالاعاندا جىبەكتى – ايسۇلۋ, بەكەجاندى – نۇرعيسا تىلەنديەۆ ويناعان ەكەن.
دارىندى ءانشى ماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىندا ءبىلىم العاننان كەيىن قازاق وپەرا جانە بالەت تەاترىنا ورنالاسىپ, ونىڭ ۇلكەن ساحناسىندا ونەر جولىن باستادى. ءاپ دەگەننەن كوزگە ءتۇسىپ, جۇلدىزى جاندى. كۇردەلى پارتيالاردى ورىندادى. ەلگە تالانتىمەن تانىلدى.
جالپى, نازىك جاندى انشىلەردىڭ ەڭ جوعارى داۋىسى ۆوكال تىلىندە سوپرانو دەپ اتالادى. قازاق انشىلەرى اراسىندا كۇلاش بايسەيىتوۆا مەن ايسۇلۋ بايقاداموۆانىڭ داۋىستارى تەمبرلىك بوياۋ سازىنا قاراي سيرەك كەزدەسەتىن ليريكالىق سوپرانوعا جاتادى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى كەڭەس باقتاەۆ ونىڭ داۋىسى سونداي تازا, اشىق, دياپازونى كەڭ بولعانىن ايتادى.
«ايسۇلۋ اپايمەن «قىز جىبەك» وپەراسىندا ساحناعا بىرگە شىقتىم. ول جىبەكتى, ناريمان قاراجىگىتوۆ – تولەگەندى, مەن – شەگەنى بەينەلەدىم. داۋىسى وتە كەرەمەت. قۇلاعىمنان ءالى كۇنگە دەيىن كەتپەيدى. بيىك نوتالاردى دا ەركىن الادى. ول كىسى تەاتردا كۇلاش بايسەيىتوۆادان كەيىنگى ءانشى بولدى», دەپ ەسكە الىپتى.
ايسۇلۋ بايقاداموۆا – وپەرا جانە بالەت تەاترى ساحناسىندا جانى نازىك ليريكاعا بەيىم كەيىپكەرلەردىڭ قايتالانباس وبرازدارىن سومدادى. ول ورىنداعان ە.برۋسيلوۆسكيدىڭ «قىز جىبەگىندەگى» – جىبەك, ا.جۇبانوۆ پەن ل.ءحاميديدىڭ «ابايىنداعى» – اجار, م.تولەباەۆتىڭ ء«بىرجان-ساراسىنداعى» – سارا, ە.راحماديەۆتىڭ «قامار سۇلۋىنداعى» – قامار, ن.ريمسكي كورساكوۆتىڭ «پاتشا قالىڭدىعىنداعى» – مارفا, ك.دەليبتىڭ «لاكمەسىندەگى» – لاكمە, م.گلينكانىڭ «رۋسلان مەن ليۋدميلاسىنداعى» – ليۋدميلا, دج.ءپۋچچينيدىڭ «چيو-چيو-Cانىنداعى» – چيو-چيو-سان پارتيالارى ۇلتتىق وپەرا ونەرىنىڭ ءىنجۋ-مارجانىنا اينالدى.
