پىكىر • 02 شىلدە, 2023

وتاندىق ديپلوماتيا كوكجيەگى

780 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىرگى كەزدە حالىقارالىق قوعامداستىق كەلەڭسىز دۇربەلەڭنەن ارىلا الماي كەلەدى. الەمدىك ءتارتىپتىڭ رەتى ورەسكەل بۇزىلۋى سالدارىنان الىس-جاقىن بىرقاتار ەلدە ساياسي, اسكەري داعدارىس بولىپ جاتىر. سونىڭ كەسىرىنەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قيىندىق, گۋمانيتارلىق اپات بەلگىلەرى انىق بايقالادى.

وتاندىق ديپلوماتيا  كوكجيەگى

حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ ىرگەلى, بەلسەندى قاتىسۋشىسى رەتىندە مەملەكەتىمىز شارتاراپتاعى ۇدەرىستەن تىس قالا المايتىنى تۇسىنىكتى. ءبىرىنشى كەزەكتە, سىرتقى ساياسات سالاسىنىڭ, ۇلتتىق مۇددەنى قورعاۋ جولىندا الەم­نىڭ ءار تۇكپىرىندە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ديپلوماتيالىق مايدان وكىلدەرىنىڭ موينىنا جۇكتەلەر جۇكتىڭ سالماعى دا ەسەلەي ارتا تۇسپەك. بارشامىزدىڭ الدىمىزدا مەملەكەتىمىزدى ىمىراشىل, سىندارلى, بەيبىت جانە وركەنيەت جولىمەن ورلەۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ابىرويلى پارىزى تۇرعانى ايان.

ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيس­تر­­لىگى وتىز جىلدىق بەلەستەن ءوتىپ, مەم­لەكەتتىلىگىمىزدى نىعايتۋ جولىندا جەمىستى قىزمەت ەتىپ كەلەدى. وتكەن كەزەڭ ارالىعىندا بىرنەشە بۋىن الماسۋى تابيعي تۇردە جۇزەگە استى. مۇلدە جاڭا مەكەمەنىڭ ىرگەسىن قالاپ, ونىڭ قىزمەتىن حالىقارالىق قالىپقا تۇسىرۋدە ولشەۋسىز ەڭبەك سىڭىرگەن ءىزاشار اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ ەسىمدەرىن ءاردايىم قۇرمەتپەن ەسكە الامىز.

بۇگىندە توپشىسى بەكىپ, قاناتى قاتايعان وتاندىق ديپلوماتيانىڭ كاسىبي ءھام زيالىلىق كەلبەتىنىڭ ورنىعىپ نىعايۋى كەزىندە وسى سالانى ەكى مارتە باسقارعان قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىس­تى. قالامى قارىمدى ديپلوماتتىڭ قولىنان شىققان كۇردەلى دە قىزىقتى ەڭبەكتەرى ءىزباسار ماماندار ءۇشىن حالىقارالىق قاتىناستار سالاسىنىڭ تەرەڭ يىرىمدەرىنە بويلاۋعا مول مۇمكىندىك بەرەتىنى ءسوزسىز. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسات سالاسىن باسقارۋ اتالعان سالانى ىشتەن بىلەتىن, ديپلوماتيالىق مەكتەپتىڭ قىر-سىرىن جان-جاقتى مەڭگەرگەن كاسىبي ديپلومات مۇرات نۇرتىلەۋگە سەنىپ تاپسىرىلۋى ارىپتەستەرى اراسىندا ۇلكەن ءۇمىت پەن سەنىم ۇيالا­تادى.

الاشتىڭ ارداقتى پەرزەنتى مۇس­تافا شوقاي «جامان حالىق دەگەن جوق, جامان ادامدار بار; ادامگەرشىلىگى مول مەملەكەت دەگەن بولمايدى, ادام­گەرشىلىگى مول ادامدار بولادى» دەپ ايتقانداي, ديپلوماتيانىڭ ءوزى وزگە مەملەكەتتەردەگى نيەتتەس ارىپتەستەردى تاني ءبىلىپ, ولارمەن ءتىل تابىسۋ امالدارىن مەڭگەرۋدە بولسا كەرەك. قادىر اقىن وسيەت ەتكەندەي, ء«وز ءتىلىڭدى قۇرمەتتەي وتىرىپ, وزگە ءتىلدىڭ ءبارىن ءبىلۋىڭ», ەندەشە, عۇمىر بويى وقۋ مەن ىزدەنۋىڭ لازىم, ارينە! انىعىندا, جوعارى وقۋ ورىندارىنان تەوريالىق بىلىممەن كەلگەن جاس مامانداردىڭ ناعىز ءومىر مەكتەبى, بىلىكتىلىككە توسە­لۋى كۇندەلىكتى قىزمەت بارىسىن­دا, ۇجىم­داعى, اينالاسىنداعى ارىپتەس­تەرى­مەن قارىم-قاتىناس كەزىندە شىڭ­دا­لا­تىنى تاعى تۇسىنىكتى.

ەگەمەندىكتىڭ العاشقى ساتتەرىنەن باستاپ قازاقستاننىڭ شەت ەلدەردەگى ديپلوماتيالىق مەكەمەلەرىن بىرنەشە قۇرىلىقتا ونداعان جىل ۇزدىكسىز باس­قارىپ, وراسان تاجىريبە جيناقتاعان ايتۋلى تۇلعالار بۇگىندە كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلىگى دەڭگەيىنە جەتكەنى حاق. وسىناۋ الەۋە­تى اسا زور, بىلىكتىلىگى مەن قابىلەتى جان-جاقتى ءبىر شوعىر ارىپتەسىمىز قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە ەلگە ورالىپ, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق, ءتىپتى مادەني-عىلىمي ماڭىزدى سالالاردا مەملەكەت باسشىسى ۇسىنىپ وتىرعان كەشەندى رەفورمالاردى جۇزە­گە اسىرۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ كەلەدى.

مەملەكەت باسشىسى جاقىندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا سويلەگەن سوزىندە ءاربىر ازاماتتىڭ سانا-سەزىمى جاڭعىرىپ, نيەتى, پيعىلى وزگەرمەسە, جاسالىپ جاتقان رەفورمانىڭ ءبارى بەكەر ەكەنىن تايعا تاڭبا باسقانداي ايقىنداپ بەرگەنى ءمالىم. ۇلتتىڭ رۋحىن جاڭعىرتۋ جولىندا جۇرگەن ۇرپاقتى, ازاماتتاردى قولداۋ تۇبىندە قازاقتىڭ رەنەسسانس داۋىرىنە, ياعني تۇبەگەيلى وزگەرىستەر زامانىنا اكەلەدى. ادىلەتتى قازاقستاندى وتانشىلدىق, ادامگەرشىلىك قاسيەتى جوعارى, كاسىبي مامان, ەل مەن جەرگە جاناشىرلىق سياقتى اسىل قاسيەتتەردى بويىنا سىڭىرگەن ادال ازاماتتار قۇراتىنى, ولاي بولماعاندا, دامۋ كوشىنىڭ سوڭىندا قالىپ, اقىرىندا قۇردىمعا كەتۋىمىز قاۋپىن دە اشىق مالىمدەدى پرەزيدەنت.

ۇلت مۇددەسى جولىنا باستارىن بايگەگە تىككەن الاش قايراتكەرلەرىنىڭ قاسيەتتى ءىسىن ديپلوماتيالىق باعىتتا جالعاستىرىپ, ەلدىگىمىزدىڭ تۇعىرىن نىعايتۋعا ۇلەس قوسقان ايتۋلى تۇلعا­لار از ەمەس. سىرتقى ساياسات سالاسىن­داعى قايىسپاس قارا نارلار شىداس بەرەتىن سالماقتى جۇكتى ابىرويمەن كوتەرىسىپ كەلە جاتقان ارىپتەستەرىم ەريك سۇگىربەكوۆ, ىرىسقالي داۋرەن­بەك, تاۋبولدى ۇمبەتباەۆ, ارداق ماديەۆ, بەرىك سادىقوۆ, ءالمۇرات تۇر­عان­بەكوۆ, دانيار بايتۋرين, گۇلمي­را ءسۇلتانالى, سونداي-اق ارابتانۋشى بابىر داۋرەنبەك, پارسى الەمىنىڭ بىلگىرى وڭتالاپ وڭالباەۆ, المانيانى اقتارعان ساكەن حاميدۋللين, قىتاي­تا­ن­ۋشى جوشىحان قىراۋباەۆ, وزگە دە بىلىكتى ديپلوماتتار قازاق ەلى­نىڭ سىرتقى ساياساتتاعى بەدەلىن اسقاق­تاتۋ­عا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.

كەيدە عاسىردان دا ۇزاق كورىنەتىن­دەي قىسقا مەرزىمدە ەلىمىزدىڭ ىرگەسى بەكىپ, دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ قابىرعالى مۇشەسىنە اينالىپ, ەڭسەسى بيىكتەپ, ابىرويى ارتا ءتۇسۋىنىڭ ال­قالى ىسىنە قوماقتى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ بارشا ۇجىمىنىڭ جاۋاپتى دا ابىرويلى قىزمەتىنىڭ كەمەل ناتيجەسىندە وتاندىق ديپلوماتيانىڭ كوكجيەكتەرى ۋاقىت وتكەن سايىن كەڭەيىپ كەلە جات­قا­نى قۋانتادى.

 

مۇحتار كارىباي,

ديپلومات

سوڭعى جاڭالىقتار