قازاقستاننىڭ رۋحاني قازىناسىنىڭ جاقۇت-جاۋھارىنا اينالعان ەڭبەكتەرگە بەرىلەدى
بۇل جونىندە كەشە قر پرەزيدەنتىنىڭ الماتىداعى رەزيدەنتسياسىندا ادەبيەت پەن ونەر سالاسىنداعى 2010 جىلعا ارنالعان مەملەكەتتىك سىيلىقتار بەرۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ العاشقى وتىرىسىندا مەملەكەتتىك حاتشى — سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, اتالمىش كوميسسيا توراعاسى قانات ساۋداباەۆ ەكپىن تۇسىرە ايتتى.
جالپى, بيىلعى جىلى مەملەكەتتىك سىيلىققا 3 اتالىم بويىنشا 35 ۇمىتكەردىڭ تۋىندىسى قابىلدانعان. ونىڭ 17-ءسى ادەبيەت, 10 تۋىندى مۋزىكا, تەاتر جانە كينو سالاسىنان, 8 شىعارما بەينەلەۋ جانە ساۋلەت ونەرى بويىنشا. ۇسىنىلعان شىعارمالاردىڭ اۆتورلارى – ەڭبەكتەرى قازاقستاننىڭ جالپى جۇرتشىلىعىنا, قوعامعا كەڭىنەن تانىمال, ەلىمىزدىڭ ادەبيەتى مەن ونەرى سالاسىنىڭ بەلگىلى تۇلعالارى. ولاردىڭ قاتارىندا مۇحتار ماعاۋين (“جارماق” رومانى), قىتايداعى قانداس جازۋشى قاجىعۇمار شابدان ۇلى (“قىلمىس” رومانى), ءسابيت دوسانوۆ (“نامىس نايزاعايى” رومانى), سماعۇل ەلۋباەۆ (“اق بوز ءۇي” تريلوگياسى), جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ (“مەنىڭ قازاقستانىم”), نەسىپبەك ايت ۇلىنىڭ (“ەرلىككە ەسكەرتكىش”) ولەڭدەر جيناعى, ت.ب. بار. ال كينو, تەاتر, مۋزىكا سالاسى بويىنشا ءشامشى قالداياقوۆ, كەڭەس دۇيسەكەەۆ, تالعات تەمەنوۆ, سەكەن تۇرىسبەك, مارات بەيسەنعاليەۆ, الىبەك دىنىشەۆ, بەينەلەۋ مەن ساۋلەت سالاسىنداعى ءۇمىتكەرلەر قاتارىندا ەركىن مەرگەنوۆ, ءالىباي مەن ساۋلە باپانوۆتار, اماندوس اقاناەۆ سىندى تانىمال تۇلعالار بار.
– بيىلعى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولاتىن شىعارمالار – حالقىمىزدىڭ رۋحاني وركەندەۋىنىڭ شىنايى كورىنىسى بولۋى شارت. سوندىقتان ۇسىنىلعان شىعارمالارعا دەگەن تالاپ كۇشەيتىلىپ, كوميسسيا مۇشەلەرىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىك ارتادى, – دەدى كىرىسپە سوزىندە قانات ساۋداباەۆ.
وتىرىستا مادەنيەت ءمينيسترى, كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد بيىلعى جىلى 3 اتالىم بويىنشا ۇسىنىلعان شىعارمالار بۇعانعا دەيىن دە جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنداعى تانىمال ەڭبەكتەر ەكەنىنە, سىيلىقتىڭ ەرەجەلەرى مەن شارتتارىنا توقتالا كەلە, كەيبىر دۇنيەلەرگە قوسىمشا تۇسىنىكتەمە بەرە كەتتى. ماسەلەن, ۇسىنىلعان شىعارمالار كەيىنگى بەس جىل ىشىندە جاريالانۋى, ءبىر اۆتور قاتارىنان ەكى, ءۇش رەت سىيلىققا شىعارماسىن ۇسىنا الاتىندىعى, زاڭدا, ەرەجەدە ەشقانداي شەكتەۋ بولماعاندىقتان, شەتتە تۇراتىن ازاماتتارىمىز دا ءوز ەڭبەكتەرىن بايگەگە قوسۋعا مۇمكىندىگى بارلىعىن جەتكىزدى.
– بۇرىنعى كوميسسيانىڭ شارتى بويىنشا مەملەكەتتىك سىيلىقتى ءبىر رەت العان ادام, ەكىنشى قايتا ۇسىنىلۋعا حاقىسى جوق بولاتىن. بىراق, 2007 جىلى بۇل ەرەجەگە ءتيىستى وزگەرىس ەنگىزىلىپ, كەي جاعدايدا, ياعني, جاڭا شىعارما جازعان جاعدايدا قايتادان ۇسىنۋعا ءمۇمكىندىگى بار. سونداي-اق ءوزى دۇنيەدەن ءوتىپ كەتسە دە بۇرىن جاريالانباعان شىعارمالارى بولسا, مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسىنىلادى, – دەدى مينيستر.
بايگەنىڭ اتى – بايگە. جىل سايىن وتەتىن وسى ءبىر شىعارماشىلىق دوداعا الۋان ءتۇرلى جۇيرىك قوسىلىپ, وندا تەك وزا شاپقان جۇيرىك قانا ولجالى بولىپ, بىرەۋ قۋانىپ, بىرەۋ رەنجىپ جاتۋى زاڭدى نارسە. بيىل دا سولاي. بىراق, ءبىر ەرەكشەلىگى, وزدەرى بولماسا دا كوزدەرىندەي, ارتىندا تىرىلەرمەن قاتار وزا شابار دۇنيەلەر قالدىرعان ەكى كلاسسيك اعامىزدى بولە-جارا ايتقىمىز كەلەدى.
ۇزىلىستە كوميسسيا مۇشەسى, كورنەكتى جازۋشى-دراماتۋرگ دۋلات يسابەكوۆكە جولىعىپ, بيىلعى بايگە تۋرالى ويىن بىلگەن ەدىك. “بيىل ءوزى حانتالاپاي بولايىن دەپ تۇر. ادەبيەت سالاسىنا ۇسىنىلعان 17 شىعارمانىڭ 4-ءى پوەزيا, قالعاندارى پروزا. ولاردىڭ ىشىندە ادەبيەتتىڭ دەڭگەيىن كوتەرەتىن شىعارمالار بار, ءبىر قۋانىشتىسى, وتكەن جىلعا قاراعاندا جاقسى دۇنيەلەر كوپ. ءتىپتى, قىتايدا 40 جىل تۇرمەدە وتىرعان قانداسىمىزدىڭ دا ەڭبەگى بار. ياعني, لايىقتى شىعارما كوپ, ال سىيلىق بىرەۋ-اق. بۇگىنگى وتىرىستا ءىشىم قان جىلاپ, سولاردىڭ ون ەكىسىن سىزۋعا تۋرا كەلەدى. بىراق, بايگەنىڭ شارتى سول – ودان ءبىر ات قانا وزا شاۋىپ كەلۋى جانە ول – قۇلاگەر بولۋى كەرەك” دەسە, بەلگىلى ونەر قايراتكەرى, تالانتتى اكتەر تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ: “مەن ويلايمىن, وسى مارەگە كەتكەن شىعارمالاردىڭ ءبارى جۇيرىك. بارىنە ءبىردەي جالپاقشەشەي بولا المايسىڭ. تۇپتەپ كەلگەندە, كوپشىلىك داۋىس وبەكتيۆتى شىندىقتى شىعارادى. بيىلعى ونەردەگى ۇسىنىلعان شىعارمالاردىڭ دەنى جوعارى دەڭگەيدە. ءتىپتى, اتى-ءجونى قازاقستاندى قويىپ, تمد-عا, شەتەلگە تانىلعان ۇلكەن شىعارماشىلىق زامانداس باۋىر-ىنىلەرىمىز دە بار. سوندىقتان دا كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ قينالاتىنىنداي بار”, دەدى.
وتىرىس بارىسىندا كەلەسى كەزەڭگە ءوتۋ ءۇشىن ادەبيەت سالاسى بويىنشا – بەس, قالعان ەكى سالا بويىنشا التى شىعارمادان تاڭداپ الۋ ۇسىنىلدى. بۇلار جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى انىقتالدى. كوميسسيانىڭ كەلەسى وتىرىسىندا وسى تاڭداپ الىنعان تۋىندىلاردىڭ ىشىنەن ءار اتالىم بويىنشا ءبىر-ءبىر شىعارمادان مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولادى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى.
بۇل جونىندە كەشە قر پرەزيدەنتىنىڭ الماتىداعى رەزيدەنتسياسىندا ادەبيەت پەن ونەر سالاسىنداعى 2010 جىلعا ارنالعان مەملەكەتتىك سىيلىقتار بەرۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ العاشقى وتىرىسىندا مەملەكەتتىك حاتشى — سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, اتالمىش كوميسسيا توراعاسى قانات ساۋداباەۆ ەكپىن تۇسىرە ايتتى.
جالپى, بيىلعى جىلى مەملەكەتتىك سىيلىققا 3 اتالىم بويىنشا 35 ۇمىتكەردىڭ تۋىندىسى قابىلدانعان. ونىڭ 17-ءسى ادەبيەت, 10 تۋىندى مۋزىكا, تەاتر جانە كينو سالاسىنان, 8 شىعارما بەينەلەۋ جانە ساۋلەت ونەرى بويىنشا. ۇسىنىلعان شىعارمالاردىڭ اۆتورلارى – ەڭبەكتەرى قازاقستاننىڭ جالپى جۇرتشىلىعىنا, قوعامعا كەڭىنەن تانىمال, ەلىمىزدىڭ ادەبيەتى مەن ونەرى سالاسىنىڭ بەلگىلى تۇلعالارى. ولاردىڭ قاتارىندا مۇحتار ماعاۋين (“جارماق” رومانى), قىتايداعى قانداس جازۋشى قاجىعۇمار شابدان ۇلى (“قىلمىس” رومانى), ءسابيت دوسانوۆ (“نامىس نايزاعايى” رومانى), سماعۇل ەلۋباەۆ (“اق بوز ءۇي” تريلوگياسى), جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ (“مەنىڭ قازاقستانىم”), نەسىپبەك ايت ۇلىنىڭ (“ەرلىككە ەسكەرتكىش”) ولەڭدەر جيناعى, ت.ب. بار. ال كينو, تەاتر, مۋزىكا سالاسى بويىنشا ءشامشى قالداياقوۆ, كەڭەس دۇيسەكەەۆ, تالعات تەمەنوۆ, سەكەن تۇرىسبەك, مارات بەيسەنعاليەۆ, الىبەك دىنىشەۆ, بەينەلەۋ مەن ساۋلەت سالاسىنداعى ءۇمىتكەرلەر قاتارىندا ەركىن مەرگەنوۆ, ءالىباي مەن ساۋلە باپانوۆتار, اماندوس اقاناەۆ سىندى تانىمال تۇلعالار بار.
– بيىلعى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولاتىن شىعارمالار – حالقىمىزدىڭ رۋحاني وركەندەۋىنىڭ شىنايى كورىنىسى بولۋى شارت. سوندىقتان ۇسىنىلعان شىعارمالارعا دەگەن تالاپ كۇشەيتىلىپ, كوميسسيا مۇشەلەرىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىك ارتادى, – دەدى كىرىسپە سوزىندە قانات ساۋداباەۆ.
وتىرىستا مادەنيەت ءمينيسترى, كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد بيىلعى جىلى 3 اتالىم بويىنشا ۇسىنىلعان شىعارمالار بۇعانعا دەيىن دە جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنداعى تانىمال ەڭبەكتەر ەكەنىنە, سىيلىقتىڭ ەرەجەلەرى مەن شارتتارىنا توقتالا كەلە, كەيبىر دۇنيەلەرگە قوسىمشا تۇسىنىكتەمە بەرە كەتتى. ماسەلەن, ۇسىنىلعان شىعارمالار كەيىنگى بەس جىل ىشىندە جاريالانۋى, ءبىر اۆتور قاتارىنان ەكى, ءۇش رەت سىيلىققا شىعارماسىن ۇسىنا الاتىندىعى, زاڭدا, ەرەجەدە ەشقانداي شەكتەۋ بولماعاندىقتان, شەتتە تۇراتىن ازاماتتارىمىز دا ءوز ەڭبەكتەرىن بايگەگە قوسۋعا مۇمكىندىگى بارلىعىن جەتكىزدى.
– بۇرىنعى كوميسسيانىڭ شارتى بويىنشا مەملەكەتتىك سىيلىقتى ءبىر رەت العان ادام, ەكىنشى قايتا ۇسىنىلۋعا حاقىسى جوق بولاتىن. بىراق, 2007 جىلى بۇل ەرەجەگە ءتيىستى وزگەرىس ەنگىزىلىپ, كەي جاعدايدا, ياعني, جاڭا شىعارما جازعان جاعدايدا قايتادان ۇسىنۋعا ءمۇمكىندىگى بار. سونداي-اق ءوزى دۇنيەدەن ءوتىپ كەتسە دە بۇرىن جاريالانباعان شىعارمالارى بولسا, مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسىنىلادى, – دەدى مينيستر.
بايگەنىڭ اتى – بايگە. جىل سايىن وتەتىن وسى ءبىر شىعارماشىلىق دوداعا الۋان ءتۇرلى جۇيرىك قوسىلىپ, وندا تەك وزا شاپقان جۇيرىك قانا ولجالى بولىپ, بىرەۋ قۋانىپ, بىرەۋ رەنجىپ جاتۋى زاڭدى نارسە. بيىل دا سولاي. بىراق, ءبىر ەرەكشەلىگى, وزدەرى بولماسا دا كوزدەرىندەي, ارتىندا تىرىلەرمەن قاتار وزا شابار دۇنيەلەر قالدىرعان ەكى كلاسسيك اعامىزدى بولە-جارا ايتقىمىز كەلەدى.
ۇزىلىستە كوميسسيا مۇشەسى, كورنەكتى جازۋشى-دراماتۋرگ دۋلات يسابەكوۆكە جولىعىپ, بيىلعى بايگە تۋرالى ويىن بىلگەن ەدىك. “بيىل ءوزى حانتالاپاي بولايىن دەپ تۇر. ادەبيەت سالاسىنا ۇسىنىلعان 17 شىعارمانىڭ 4-ءى پوەزيا, قالعاندارى پروزا. ولاردىڭ ىشىندە ادەبيەتتىڭ دەڭگەيىن كوتەرەتىن شىعارمالار بار, ءبىر قۋانىشتىسى, وتكەن جىلعا قاراعاندا جاقسى دۇنيەلەر كوپ. ءتىپتى, قىتايدا 40 جىل تۇرمەدە وتىرعان قانداسىمىزدىڭ دا ەڭبەگى بار. ياعني, لايىقتى شىعارما كوپ, ال سىيلىق بىرەۋ-اق. بۇگىنگى وتىرىستا ءىشىم قان جىلاپ, سولاردىڭ ون ەكىسىن سىزۋعا تۋرا كەلەدى. بىراق, بايگەنىڭ شارتى سول – ودان ءبىر ات قانا وزا شاۋىپ كەلۋى جانە ول – قۇلاگەر بولۋى كەرەك” دەسە, بەلگىلى ونەر قايراتكەرى, تالانتتى اكتەر تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ: “مەن ويلايمىن, وسى مارەگە كەتكەن شىعارمالاردىڭ ءبارى جۇيرىك. بارىنە ءبىردەي جالپاقشەشەي بولا المايسىڭ. تۇپتەپ كەلگەندە, كوپشىلىك داۋىس وبەكتيۆتى شىندىقتى شىعارادى. بيىلعى ونەردەگى ۇسىنىلعان شىعارمالاردىڭ دەنى جوعارى دەڭگەيدە. ءتىپتى, اتى-ءجونى قازاقستاندى قويىپ, تمد-عا, شەتەلگە تانىلعان ۇلكەن شىعارماشىلىق زامانداس باۋىر-ىنىلەرىمىز دە بار. سوندىقتان دا كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ قينالاتىنىنداي بار”, دەدى.
وتىرىس بارىسىندا كەلەسى كەزەڭگە ءوتۋ ءۇشىن ادەبيەت سالاسى بويىنشا – بەس, قالعان ەكى سالا بويىنشا التى شىعارمادان تاڭداپ الۋ ۇسىنىلدى. بۇلار جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى انىقتالدى. كوميسسيانىڭ كەلەسى وتىرىسىندا وسى تاڭداپ الىنعان تۋىندىلاردىڭ ىشىنەن ءار اتالىم بويىنشا ءبىر-ءبىر شىعارمادان مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولادى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى.
