اجەسىنىڭ تاربيەسىن كورگەن, ۇلكەندەردىڭ جانىندا ءجۇرىپ, ولاردىڭ ونەگەلى اڭگىمەسىن تىڭداپ وسكەن ءدامىر ءوز اۋىلىنداعى №23-مەكتەپتە وقىدى. بۇل مەكتەپ اۋدانداعى بارلىق مەكتەپتەردىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلكەن ءۇش تىلدە وقىتىلاتىن (قازاق, وزبەك, ورىس) مەكتەبى ەدى. ءدامىر قازاق سىنىبىندا وقىدى. الدىمەن اجەسىنىڭ ايتۋىمەن, كەيىننەن ءوزىنىڭ قىزىعۋشىلىعىمەن ادەبي-كوركەم شىعارمالاردى, حالىق ەرتەگىلەرىن, اڭىز-اڭگىمەلەردى, باتىرلار جىرىن كوپ وقيتىن. اجەسىنىڭ تاماشا اڭگىمەلەرى مەن قىزىق ەرتەگىلەرى ءدامىردىڭ جان دۇنيەسىن بايىتتى. ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى, ۇلتجاندىلىقتى, وتان سۇيگىشتىك قاسيەتتەردى ساناسىنا ءسىڭدىرىپ ءوستى. ونىمەن قوسا ءدامىر ەڭبەكسۇيگىشتىگىمەن دە وزگە قاتارلاس دوستارىنان ەرەكشەلەندى. ون ەكى جاسىنان باستاپ سول كەزدە بايلانىس بولىمىندە ىستەيتىن شەشەسىنە كومەكشى بولىپ, گازەت-جۋرنال تاراتتى. اۋىلعا كەلەتىن بار گازەت-جۋرنال ونىڭ كوز الدىنان وتەتىن. ول كەزدە ەل ىشىندە باسپاسوزگە دەگەن قىزىعۋشىلىق وتە كۇشتى بولدى. سول كەزدەگى ايگىلى باسىلىمدار – «بالدىرعان», «مادەنيەت جانە تۇرمىس», «ارا» جۋرنالدارىن, ء«بىلىم جانە ەڭبەك», «قازاق ادەبيەتى», «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «Egemen Qazaqstan») گازەتتەرىن ءبىر-بىرلەپ وقىپ شىعاتىن.
كەيىننەن ءدامىردىڭ وسى قىزىعۋشىلىعى ءوز جەمىسىن بەردى. الدىمەن اۋداندىق «سۋرات-قارقىن» گازەتىنە قاراپايىم ەڭبەك ادامى, ونىڭ كۇندەلىكتى ءومىرى جايلى, ال رەسپۋبليكالىق «دوستىق تۋى», كەيىننەن «نۇرلى جول» گازەتتەرىنە ەلدى ىنتىماق-بىرلىككە شاقىراتىن, ءتۇرلى مادەني شارالارعا, ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىنا ارنالعان ماقالالار جازاتىن بولدى.
1970 جىلى ورتا مەكتەپتى اياقتاعان سوڭ ءدامىر ارمان قۋىپ الماتىعا مال-دارىگەرلىك ينستيتۋتىنا قۇجاتىن تاپسىرىپ, وقۋعا تۇسە المادى, بىراق ەكى جىل وتكەن سوڭ ءوز ءبىلىمىن كۇن-ءتۇن شىڭداپ, قازمۋ–دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسەدى. ءبىرىنشى سەمەستىردى اياقتاپ, ۇيىنە دەمالىسقا كەلەدى, 82 جاسقا كەلگەن اجەسىن, ونىڭ قارتايىپ «اق ۇرپەك انا» بولىپ سىر بەرە باستاعانىن كورىپ, اجەسىن تاستاپ الماتىعا قايتىپ كەتۋگە كوزى قيمادى. وقۋدى تاستاپ اجەسىنە قامقورشى بولاتىن كەلىن اكەلەدى. وسىلايشا تەشا انانىڭ قىزى گۇلسىممەن تابىسىپ, وتباسى قۇرادى. ال الماتىداعى وقۋ ارمان بولىپ قالا بەردى.
ال گۇلسىم اپاي 15 جىل بويى قىزدىعوي اجەنىڭ العىسىنا بولەنىپ ءجۇردى. بۇگىنگى تاڭدا 50 جىلدان بەرى ءدامىر قالدىباەۆتار اۋلەتىندە «اقبۇرىم اجە» اتانىپ, 15 نەمەرە ورتاسىندا كەلىنگە باس بولىپ «باقىتقا شومىلىپ» جۇرگەن جايى بار.
جاڭا وتباسى قۇرعان ءدامىر ءوزىنىڭ ەڭبەك جولىن 1972 جىلى تاشكەنت ۋالياتىنداعى «اۋىلدىق ترانسپورت ارنايى قۇرىلىسى» ترەستىندە قاراپايىم جۇمىسشى بولىپ باستايدى. وسى جەردە 15 جىل جۇمىس ىستەگەن سوڭ, 1989 جىلى تاشكەنت قالاسىندا اشىلعان قازاق مادەني ورتالىعىندا رەفەرەنت بولىپ قىزمەت ەتە باستايدى.
«اققا قارا جوق, قاراعا شارا جوق» دەمەكشى ءدامىر 34 جىل ىشىندە مادەني ورتالىقتىڭ جۇمىسىن ويداعىداي الىپ بارۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن, ءبىلىمىن, ومىرلىك تاجىريبەسىن ايانباي كەلەدى. ءتۇرلى قاراما-قايشىلىقتاردى ءوزىنىڭ سابىرلىعى مەن توزىمدىلىگىنىڭ ارقاسىندا جەڭە ءبىلدى. قازىرگى ءبىزدىڭ ءدامىر تۋرالى جوعارىدا ايتقاندارىمىز ونىڭ ورىنداپ جاتقان جۇمىستارىنىڭ ءبىر پاراعى عانا. ءار تۇلعاعا كەمىندە ءۇش رەت بارىپ كەلگەن بولسا ءۇش ءجۇز رەت جولدا جۇرگەن بولادى. اللا ءناسىپ ەتسە, ءدامىردىڭ الدىندا ءوزى جوسپارلاپ قويعان تالاي جۇمىستارى بار, ەل بولىپ, جۇرت بولىپ سونىڭ بارلىعىن ورىنداۋ ءناسىپ ەتسىن دەيمىز.
گرەك فيلوسوفى ەپيكۋر «جاستاردى ەمەس, بالكىم ءومىرىن جاقسى جاساپ جاتقان قارت ادامداردى باقىتتى ساناۋ قاجەت» دەمەكشى ءوز ءومىرىن جاقسى جاساپ قارتتار قاتارىنا كىرمەكشى بولىپ جاتقان ءدامىر ەرگەش ۇلى باقىتتى دەگىمىز كەلەدى.
قاي جەردە جۇمىس ىستەمەسىن ول ەشقاشان «مەن جاقسىمىن, مەن مىناداي جۇمىس اتقاردىم» دەپ مىندەتسىنبەدى. ول ۇيىمداستىرۋشىلىعى مەن ۇلتجاندىلىعىنان تانبادى. انا تىلىمىزدە شىعاتىن «نۇرلى جولعا» جازىلۋدى ۇگىت-ناسيحاتتاۋدان جالىقپادى, ءوزى دە كو ماقالا جازعان جاننىڭ ءبىرى. ول «مەكتەبىم» ولەڭىن, «اباي ەسىمى ارداقتى», ء«مىن تاعىسپايىق, ءتىل تابىسايىق», «كوسەگەمىز قايتسەك كوگەرەدى؟», «اۋىل پريگلاشاەت گوستەي» دەگەن ماقالالارى رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا جارىق كورگەن. ءبىز تەك مىسالعا عانا بىرەن سارانىن اتادىق.
ءدامىردىڭ تاعى ءبىر جاقسى قاسيەتى - ۇقىپتىلىعى. ونىڭ جەكە ارحيۆىنەن ورتالىقتىڭ قۇرىلۋىنا, تاريحىنا ءتيىستى كەز-كەلگەن قۇجاتتىوپ-وڭاي تابا الاسىز. گازەتا-جۋرنالداردا جارىق كورگەن ماتەريالداردىڭ ءتۇپ نۇسقاسى دا, كوشىرمەسى دە رەتىمەن جيناقتالعان, ءتىپتڭ ىزدەسەڭىز دە تاپتىرمايتىن فوتوسۋرەتتەردى, ديسكتەردى, قىسقاسى ءاربىر سۇراعىڭىزعا تولىق جاۋاپ الاسىز.
«الماس تاستىڭ قىرى كوپ» دەمەكشى ءدامىردىڭ دە قىرى مەن سىرى كوپ. ونىڭ اكەلىك قامقورلىعى ءبىر توبە, ۇلدارى – جاقسىلىق, قۋانىش, جاندوس, ايدوس. بۇگىندە ءبىر-ءبىر ۇلگىلى جانۇيانىڭ باسشىسى. ءۇش ۇلى جوعارى ءبىلىمدى, كەنجەسى ەسترادا كوللەدجىن بىتىرگەن, بۇگىندە انسامبلدە ونەر كورسەتىپ ءجۇر. سول ۇلدارىنان وربىگەن نەمەرەلەرىنىڭ قىزىعىن گۇلسىم تەشا قىزىمەن كورىپ وتىر.
2019 جىل 30 نويابردە تاشكەنت ءۋالياتى قازاق ۇلتتىق مادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى بولىپ سايلانعان ءدامىر ەرگەش ۇلى قالدىباەۆ بۇگىنگى تاڭعا دەيىن وسى جۇمىستى رەسپۋبليكا ءۋالاياتتتارى اراسىنداعى كارىس, تاجىك, ورىس, قىرعىز, ازەربايجان, ۇيعىر ۇلتتارى مادەني ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن جوعارى رەيتينگكە كوتەردى دەسەك ءدال ايتقان بولامىز.
وزبەك پەن قازاق حالقىنىڭ اراسىنداعى دوستىققا دانەكەر, جاقسىلىققا سەبەپكەر بولىپ كەلە جاتقان ءدامىر ەرگەش ۇلى بيىل 20-شى مامىردا 70-ءشى كوكتەمىن قارسى الىپ وتىر. فيزيكا زاڭى بويىنشا ادام جاسايتىن ءۇيدىڭ ىسىلتۋ جەلىسىندە ىستىق سۋ مەن سۋىق سۋدىڭ كەزدەسۋى جانە ولارعا وتتىڭ جانىپ تۇرۋى سۋلاردىڭ ارەكەت جاساپ, قوزعالىپ تۇرۋى سياقتى ادامزاتتا ار-نامىستىسى مەن نامىسسىزىنىڭ كەزدەسۋى ارەكەت جاساۋعا اكەلىپ سوعادى. ءدامىردىڭ ەشقاشان الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگى توقتاماسىن, وزىندىك ۇستانىمى بار ءدامىر ەرگەش ۇلى سياقتى تۇلعالاردىڭ ءومىر جولىمەن تانىسىپ, وزىمىزگە ۇلگى بولارلىق ونەگە الساق ارزيدى.
