جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق – ءجىتى نازاردا
ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الماسادام ساتقاليەۆ بيىل جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىندا 10 ەنەرگوبلوك, 49 قازاندىق جانە 54 تۋربينانى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ جوسپارلانعانىن جەتكىزدى. قازىرگى تاڭدا 3 ەنەرگوبلوك, 19 قازاندىق جانە 8 تۋربينادا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن. 3 قازاندىق پەن 8 تۋربينادا جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالىپتى.
«بيىل 25,3 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق ەلەكتر بەرۋ جەلىسىن, 567 قوسالقى ستانسانى, 3,5 مىڭ تاراتۋ پۋنكتىن جانە ترانسفورماتورلىق قوسالقى ستانسالاردى جوندەۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا 2 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق ەلەكتر بەرۋ جەلىلەرى, 69 قوسالقى ستانسا, سونداي-اق 469 تاراتۋ پۋنكتى مەن ترانسفورماتورلاردا جۇمىس تياناقتالدى», دەدى ا.ساتقاليەۆ.
مينيستر جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ بارىسىندا الداعى جىلىتۋ ماۋسىمىندا تاۋەكەل ايماعىنا كىرەتىن ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىندارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, ريددەر جەو-نىڭ بارلىق 6 قازاندىعىن جوندەۋدى باستاۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار قابىلدانىپتى. مۇنداي جۇمىستار ەكىباستۇز, جەزقازعان, كەنتاۋ جانە ت.ب. جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىندا دا جۇرگىزىلىپ جاتقانىن باياندادى.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى مارات قاراباەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇگىندە الەۋمەتتىك نىساندار مەن تۇرعىن ۇيلەر الداعى جىلىتۋ كەزەڭىنە قىزۋ دايىندىق ۇستىندە. 22 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا 2,5 مىڭ ءبىلىم بەرۋ نىسانى مەن 1,7 مىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىندا جانە 7,3 مىڭ تۇرعىن ۇيدە قىسىمدى تەكسەرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپتى.
«سونىمەن قاتار بارلىق وڭىردە جىلۋ جەلىلەرىنە تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا 89 قالانىڭ 30-ىندا جۇمىس اياقتالدى. جالپى, جىل سوڭىنا دەيىن 500 شاقىرىمنان استام جىلۋ جەلىلەرىن جوندەۋدەن وتكىزۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق 1,4 مىڭ شاقىرىم سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىنىڭ 233 شاقىرىمى جوندەلسە, 46 شاقىرىم سۋ بۇرۋ جەلىسى دە جوندەلدى», دەدى م.قاراباەۆ.
ۇكىمەت مۇشەلەرىنەن كەيىن ءسوز الىپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى اسايىن بايحانوۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ, اباي وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان ۇرانحاەۆ بايانداما جاسادى.
پرەمەر-مينيستر الداعى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق ماسەلەسى ماۋسىم ايىندا ادەيى ەرتەرەك قارالىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. الايدا, ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر اكىمدىكتەر مەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىنان بىرقاتار كەمشىلىك بايقالادى.
ماسەلەن, جۇيەلى وپەراتور «KEGOC» كومپانياسى جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنداعى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن بەكىتتى. بىراق بۇل جۇمىستار كوپتەگەن وڭىردە كەشىگىپ جاتىر. ال, ءتىپتى, ەندى بىرەۋلەرى جوندەۋ جۇمىستارىن كەلەسى جىلعا قالدىرىپ وتىر.
«مىسالى, اتىراۋ جىلۋ ورتالىعىندا تۋربينالاردى جوندەۋ جۇمىستارى باستالعان جوق. مەرزىمنىڭ بۇزىلۋى 60 كۇندى قۇراپ وتىر. رۋدنىي جىلۋ ورتالىعىندا دا وسىنداي جاعداي. 45 كۇننەن بەرى جۇمىس توقتاپ تۇر. تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ گرەس-1-دەگى قازاندىقتى جوندەۋ جۇمىستارى جوسپاردان مۇلدەم الىنىپ تاستالعان. ايتا بەرسەك, مۇنداي مىسالدار كوپ. بۇلاي جۇمىس ىستەۋگە بولمايدى. ەنەرگيا وبەكتىلەرى يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ قاجەت. ولاردىڭ الدىنا قاتاڭ تۇردە قارسى مىندەت قويۋ كەرەك», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ول سونداي-اق جىلۋ جەلىلەرىن جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ قارقىنى وتە باياۋ ەكەنىن قاداپ ايتتى. بايىپپەن قاراساق, 47 جوبانىڭ 30-ىندا عانا جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. جەلىلەردى تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇمىستارى دا ءالى بىتپەگەن. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, ۋاكىلەتتى ورگان مەن اكىمدىكتەردىڭ اراسىندا ۇيلەستىرۋدىڭ جوقتىعىنان وسىنداي كەمشىلىكتەر ورىن الىپ وتىر.
«جالپى, جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جۇمىستارىن ناشار دەپ باعالايمىن. ءبىرىنشى باسشىلاردىڭ, اكىمدەر مەن مينيسترلەردىڭ جاۋاپتى ورىنباسارلارى «كابينەتتە وتىرماي», جۇمىستىڭ بەل ورتاسىندا جۇرۋگە ءتيىس. پروبلەمالاردى وبەكتىنىڭ باسىندا شۇعىل شەشۋ قاجەت. ارقانى كەڭگە سالاتىن ۋاقىت جوق, جاز ورتاسى كەلىپ قالدى. تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بىزدە قۇرىلىس ماۋسىمى وتە قىسقا, سوندىقتان تاۋەكەل دە جوعارى. ەگەر جاز بىتكەنشە جاعداي جاقسارمايتىن بولسا, وندا جاۋاپتى ادامدارعا قاتىستى كادرلىق شەشىمدەر قابىلداناتىن بولادى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ءاليحان سمايىلوۆ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ءوڭىر اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ, جىلۋ كوزدەرىنىڭ جوندەۋ مەرزىمدەرىن اۋىستىرماي, جىلىتۋ ماۋسىمىنا تولىق دايىندىقتى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك ەكەنىن ەسكەرتتى. ال يندۋستريا مينيسترلىگىنە ءوڭىر اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ, جىلۋ جەلىلەرىندەگى جوندەۋ جۇمىستارىن تياناقتى اياقتاۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارا قابىلداۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى.
ۇكىمەت باسشىسى سونداي-اق جىلۋ ەنەرگەتيكاسى جونىندەگى زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە بەكىتىلگەن جوندەۋ كەستەسىن بۇزعانى ءۇشىن ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن بەلگىلەۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋى كەرەك ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
ء«تاريفتى بەكىتۋ كەزىندە بەرىلگەن وتىنىشتەردىڭ نەگىزدىلىگىن جانە ستانساداعى ناقتى جاعدايدى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كەشەندى ءتاسىل قاجەت», دەدى ول.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ەكى اپتا ىشىندە وڭىرلىك ەلەكتر جەلىلىك كومپانيالاردىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىنە تالداۋ جۇرگىزىپ, تاۋەكەلدەر كارتاسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. وعان قوسا ول جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جونىندەگى وڭىرلىك شتابتاردىڭ جۇمىسىن تۇگەل قايتا قاراۋدى تالاپ ەتتى.
«جىل سايىن ولاردىڭ جۇمىسىندا ناقتى ىستەر ەمەس, ناۋقانشىلدىق ورىن الىپ وتىر. ولار قاعاز جۇزىندە بار, ال جوندەۋ جۇمىستارىنا قاتىستارى جوق. شتاب وتىرىستارى اكىمدىكتەردە ەمەس, تىكەلەي وبەكتىلەردە ءوتۋى كەرەك», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ءاليحان سمايىلوۆ.
ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
جاڭالىققا تولى جاڭا كودەكس
زەينەتاقى مەن جاردەماقىنى كوبەيتۋ, پرواكتيۆتى تۇردە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ: قازاقستاندا 1 شىلدەدەن باستاپ جاڭا الەۋمەتتىك كودەكس كۇشىنە ەنەدى. بۇل تۋرالى ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ ايتتى.
سونىمەن بيىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ قولدانىسقا ەنەتىن جاڭا الەۋمەتتىك كودەكستىڭ نورمالارىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى وتىرىستا جان-جاقتى تالقىلانىپ, وزىق, وسال تۇستارىنىڭ ءبارى قارالدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا ەندى رەسپۋبليكاداعى الەۋمەتتىك قولداۋ ماسەلەلەرى ءبىر قۇجات – الەۋمەتتىك كودەكسپەن رەتتەلەتىنىن اتاپ ءوتتى. «قۇجات 1 شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى. كودەكس نورمالارىنىڭ ءبىر بولىگى جىل باسىنان قولدانىسقا ەنگەن ەدى», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.
اتاپ ايتقاندا, قۇجات تۋعاننان باستاپ كامەلەتتىك جاسقا جەتكەنگە دەيىن الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى, الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ, قيىن ومىرلىك جاعداي كەزىندە كومەك كورسەتۋ, قارتتاردى قولداۋ جانە ت.ب. ماسەلەلەردى قامتيدى.
انا مەن بالانى الەۋمەتتىك قورعاۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىندا بىرقاتار قوسىمشا شارا قاراستىرىلدى. ماسەلەن, جىل باسىنان بەرى بالا كۇتىمى بويىنشا بەرىلەتىن تولەم مەرزىمى 1,5 جاسقا دەيىن ۇلعايتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا 450 مىڭنان استام وتباسى اتالعان كومەكتى الدى. 1 شىلدەدەن باستاپ «التىن القا», I جانە II دارەجەلى «انا داڭقى» وردەنىمەن ماراپاتتالعان, «باتىر انا» اتاعى بار كوپبالالى انالارعا تولەنەتىن جاردەماقى مولشەرى دە ۇلعايادى. بۇل شارامەن 90 مىڭعا جۋىق ايەل قامتىلماق.
سونداي-اق كودەكستە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا كوپ كوڭىل ءبولىندى. اتاپ ايتقاندا, مۇگەدەكتەرگە, ولاردىڭ قامقورشىلارىنا جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان وتباسىلارعا تولەنەتىن جاردەماقى مولشەرى 14,5 پايىزعا ارتادى. جاردەماقى مولشەرىنىڭ جىل باسىندا 8,5 پايىزعا ۇلعايعانىن ەسكەرە وتىرىپ, تولەمدەر سوماسى جالپى 23 پايىزعا وسپەك.
جالپى, جاڭا الەۋمەتتىك كودەكستىڭ وسى جانە باسقا دا كوپتەگەن نورماسى ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جانە الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان.
وتىرىس بارىسىندا «شانس» مۇگەدەكتەردى وڭالتۋ ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ۆاسيلي شيمانسكي دە ءسوز سويلەدى.
بۇعان قوسا, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ پەن تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك كەنجەحان ۇلى مۇقتاج ازاماتتاردىڭ دەرەكتەرىن وزەكتەندىرۋ جانە وڭىرلەردە پرواكتيۆتى فورماتتا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, جاڭا كودەكستە ۇسىنىلىپ وتىرعان شارالار الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي قايتا رەتكە كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«وسىلايشا, الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسى بويىنشا بارلىق زاڭناما ءبىر جۇيەگە كەلتىرىلدى. الەۋمەتتىك كودەكستە كۇشى جويىلعان 10 زاڭنىڭ نەگىزگى نورمالارى ساقتالدى. سونىمەن قاتار بىرقاتار جاڭا ەرەجە قاراستىرىلعان. ولاردىڭ بارلىعى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, كودەكستىڭ ماڭىزدى جاڭالىعىنىڭ ءبىرى – زەينەتاقىنى كەزەڭ-كەزەڭمەن ارتتىرۋ. ماسەلەن, بيىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ 2027 جىلعا دەيىن بازالىق زەينەتاقى مولشەرى ورتا ەسەپپەن 51 پايىزعا وسەدى. ياعني 2 ملن-نان استام زەينەتكەر وسى قولداۋ شارالارىمەن قامتىلماق. جالپى, قابىلدانىپ جاتقان شارالار 2025 جىلعا قاراي جيىنتىق زەينەتاقىنى ورتا ەسەپپەن 27 پايىزعا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ەندى ازاماتتار وزدەرىنىڭ زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ 50 پايىزىن سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرۋگە قۇقىلى ەكەنىن ايتتى. جيناقتاردىڭ قالعان بولىگى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىندا قالادى.
«1 شىلدەدەن باستاپ مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى تاعى 14,5 پايىزعا ۇلعايادى. جالپى ءوسىم 23 پايىزدى قۇرايدى. مۇگەدەكتىك مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە مىندەتتى تۇردە بارماي-اق جانە راستاۋ الماي-اق, پرواكتيۆتى تۇردە بەلگىلەنەتىن بولادى. قورىتىندىنى تاجىريبەلى دارىگەرلەردەن قۇرالعان تاۋەلسىز ساراپشىلار بەرەدى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
وعان قوسا كوپبالالى وتباسىلاردى قولداۋ ءۇشىن «التىن القا», «انا داڭقى», «باتىر انا» ماراپاتتارىنىڭ جاردەماقى مولشەرى سارالاندى. ەلىمىزدە 90 مىڭعا جۋىق انا جوعارى جاردەماقى الادى.
سونداي-اق جاڭا كودەكسكە سايكەس ەڭبەك ۇتقىرلىعى ورتالىقتارى قۇرىلىپ جاتىر. «وڭىرلەردە جۇمىس ورىندارىنىڭ بىرىڭعاي بازاسى بولادى. بۇل جۇمىس ىزدەۋ ۇدەرىسىن جىلدامداتادى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
