قىزىلوردا ەلىمىزدە مۇناي ءوندىرۋ بويىنشا بەسىنشى ورىندا تۇر. ەلدەگى جالپى مۇناي ءوندىرۋدىڭ 6,14 پايىزى وسى وڭىرگە تيەسىلى. ون جىلدان بەرى قورى ازايعان كەن ورىندارىنداعى ىركىلىس ايماق ەكونوميكاسىنا دا كەرى اسەر ەتىپ وتىر. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە 2020 جىلى وڭىردە 4,6 ملن توننا مۇناي وندىرىلگەن. ءبىر جىلدا بۇل 6,5%-عا تومەندەپ, وندىرىلگەن «قارا التىن» كولەمى 4,3 ملن توننا بولعان. بىلتىرعى كورسەتكىش – 4 ملن توننا. بولجام بويىنشا بيىل مۇناي ءوندىرۋشى كومپانيالار 3,5 ملن توننا وندىرمەك, بۇل 2022 جىلعى دەڭگەيدەن 12,5%, ال 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 23 پايىزعا از. جالپى قوردىڭ سارقىلۋىنان وڭىردەگى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ 70 پايىزى بولاتىن تاۋ-كەن سەكتورىنىڭ تابىسى 10 جىلدىڭ ىشىندە 6,5 ملن تونناعا ازايعان.
وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, قورى ازايعان «قارا التىن» ءوندىرىسىنىڭ ورنىن باساتىن جوبالار قولعا الىنۋدا. ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرىپ, وڭدەۋ ونەركاسىبىن ورىستەتۋ ءۇشىن وبلىستا 2021-2025 جىلدار ارالىعىندا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا قۇنى 607,7 ملرد تەڭگە بولاتىن, ىسكە قوسىلعاندا 6,3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلاتىن 34 جوبا جۇزەگە اسادى. بۇگىندە ونىڭ 14-ءى ىسكە قوسىلدى.
بيىل باعدارلاما اياسىندا 5,5 ملرد تەڭگەلىك 3 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولارعا مەملەكەتتىك قولداۋ شاراسى رەتىندە جەر تەلىمدەرى بەرىلىپ, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى اياسىندا ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم جەتكىزىلەدى.
جاڭاقورعان اۋدانىندا باستالاتىن «قىزىلوردا – اگروپليۋس» سەرىكتەستىگىنىڭ تومات پاستاسىن ءوندىرۋ جوباسى دا اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى ءتيىمدى باستامالاردىڭ ءبىرى. وسى جىلى ۋكراينادان كەلگەن ماماندار 5 گەكتار جەرگە امەريكالىق قىزاناقتىڭ بىرنەشە سورتتارىن ەگۋدى باستادى. تاۋ-كەن مەتاللۋرگياسىن دامىتۋدى كوزدەيتىن «شالقيا» جانە «بالاساۋىسقاندىق» كەنىشتەرىن يگەرۋ جوبالارى دا ىسكە اسىرىلۋدا. «شالقيا» – دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ءىرى بەس كەنىشتىڭ ءبىرى. فابريكا ىسكە قوسىلعاندا جاڭادان ءبىر مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلىپ, جىلىنا 4 ملن توننا ءونىم شىعارىلاتىن بولادى.
«بالاساۋىسقاندىق» كەن ورنىنداعى جۇمىس تولىق شەتەلدىك ينۆەستوردىڭ قاتىسۋىمەن ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. وسىنداعى ۆانادي كەنىشىنەن بيىلعى 4 ايدا 58,2 توننا امموني مەتاۆاناداتى ۇلىبريتانيا, شۆەيتساريا, اۋستريا ەلدەرىنە ەكسپورتتالدى.
بىلتىر اشىلعان تاعى ءبىر ءىرى ءوندىرىس ورنى – جىلىنا 200 مىڭ توننا ءونىم شىعاراتىن شىنى زاۋىتى. «Orda Glass ltd»» جشس-نىڭ تاباقشا شىنى ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ زاۋىتىندا كۇنىنە 500-510 توننا شىنى تۇرلەرى شىعارىلىپ, باسقا وڭىرلەرگە جونەلتىلەدى. جەرگىلىكتى ونىمگە كورشىلەس رەسەي, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان مەملەكەتتەرىنەن دە سۇرانىس جوعارى. بۇدان بولەك, قىتاي, نەمىس جانە تۇرىك كومپانيالارىمەن زاۋىت اۋماعىندا قۇنى 100 ملرد تەڭگە بولاتىن 8 شاعىن ىلەسپە زاۋىت قۇرۋ ءۇشىن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءوندىرىس ورنىندا ەڭبەك ەتەتىن 400-گە جۋىق جۇمىسشىنىڭ 70 پايىزى – جەرگىلىكتى ماماندار.
ءوڭىر ەكونوميكاسىن ارتاراپتاندىرۋمەن قاتار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ءوڭىردىڭ مۇناي-گاز بازاسىن تولىقتىرۋ ءۇشىن شۋ-سارىسۋ, ارال باسسەيندەرىندە زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. شۋ-سارىسۋدى گەولوگيالىق بارلاۋ 2020-2022 جىلدارى 2,2 ملرد تەڭگەگە جۇرگىزىلىپ, قازىر قور كولەمى بەكىتىلۋ ۇستىندە.
ارال شوگىندى باسسەينىندەگى «زاپادنىي» ۋچاسكەسىن 2D-سەيسميكالىق بارلاۋ جالعاسۋدا. شىعىنداردىڭ جالپى مولشەرى 3,5 ملرد تەڭگە بولادى. ونىڭ ىشىندە بيىل جۇمسالاتىنى – 1,2 ملرد تەڭگە. وسى باسسەيندەگى زەرتتەلىپ جاتقان «ۆوستوچنىي» ۋچاسكەسى بويىنشا دا قۇرىلىمدىق كارتالار, پەرسپەكتيۆالى مۇناي-گاز قۇرىلىمدارىنىڭ سحەماسى جاسالادى. جالپى, ارال شوگىندى باسسەينىن گەولوگيالىق بارلاۋ كەلەر جىلى اياقتالادى.
بۇل باستامالار ايماقتاعى «قارا التىن» ءوندىرىسىنىڭ كەلەشەگىنە سەنىم ۇيالاتا تۇسەدى.
قىزىلوردا
