ءبىز بۇل تۇجىرىمعا براك جورجدىڭ «مۋزىكانتىن» كورگەندە كەلدىك. كارتينا اناۋ ايتقانداي ادەمى ەمەس ءھام قازاقى جالپاق تۇسىنىككە دە بويلامايدى, مۇنى ونەردەن بەيحابار بىرەۋ بالانىڭ قابىرعاعا سالعان سۋرەتىنە دە ۇقساتۋى مۇمكىن. ال سۋرەت ونەرىنەن از دا بولسا حابارى بار ادام داڭقتى پيكاسسونىڭ شىعارماسىنىڭ ءبىرى دەپ توپشىلاپ, جوعارى باعا بەرىپ ءوتىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. سەبەبى تۋىندىدا كۋبيزم ەلەمەنتتەرى توپتاسقان. وعان سەبەپ, قىلقالام شەبەرى – سول باعىتتىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى. جو-جوق, بىرەگەيى دەگەنىمىز دۇرىس بولار.
كارتينادان كورگەندەرىڭىزدەي, سۋرەتكەر ءبىر تۇردە كوپسالالى ونەر جاساعان. وسىلايشا, ءوزىن تاريحتا دەكوراتور, ءمۇسىنشى جانە گرافيكالىق سۋرەتشى رەتىندە كورسەتتى. ول يمپرەسسيونيزم يدەيالارىن يگەردى, ۇزاق ۋاقىت بويى فوۆيزمگە «باتىپ تا» كەتتى. سودان كەيىن ناتيۋرمورت پەن پەيزاجدار سالۋدى جالعاستىرا وتىرىپ, تۇستەر مەن پىشىندەر بويىنشا ەركىن تاجىريبەگە بەت بۇردى. جەكە ستيل, وزىندىك يدەيا اكەلۋگە تىرىستى. قاناعاتتانبادى, ءالى دە جابىق كەڭىستىكتەردى اشۋعا تالپىندى. ال ونى اشا الدى ما, اشا المادى ما, وعان جاۋاپتى ۋاقىت بەرەدى.
كۋبيزمنىڭ نەگىزىن قالاۋ جانە دامىتۋ كەزەڭىندە فرانتسۋز سۋرەتشىسى «مۋزىكانت» كارتيناسىن جازادى. 1918 جىلعى تۋىندى كوپشىلىككە سينتەتيكالىق كۋبيزم ءستيلى رەتىندە ۇسىنىلعان. پيكاسسو مەن براك اپپليكاتسيا مەن كوللاج تەحنيكاسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتادى. سونىڭ اسەرىنەن جاڭا يدەيا ومىرگە كەلەدى. بۇل ءتاسىل – ءارتۇرلى ەلەمەنتتە تەكشە فيگۋرالاردى سينتەزدەۋ. وعان سىزدەرگە ۇسىنعان «مۋزىكانت» كومپوزيتسياسى دالەل. بۇل بۇرىن بەينەلەۋ ونەرىنە بەيمالىم قۇبىلىستاردىڭ جاڭعىرىعى. ول جەردە وزگەشەلىكتەن گورى, ءومىردىڭ ارپالىسى كوبىرەك مازمۇندالادى.
قاراڭىزشى, ءبىزدىڭ الدىمىزدا ۇزىنشا ءپىشىندى كەنەپ تۇر. سۋرەتتىڭ ىشىندە وزىنشە ستيلدەندىرىلگەن جاقتاۋ بار. مۋزىكانت بەينەسى ءتۇرلى ءتۇستى, ءپىشىندى, تەكستۋرالى زاتتاردى ءبىر-ءبىرىن قاباتتاپ, بايلانىستىرۋ ارقىلى قۇراستىرىلعان. قولدانىلعان ءتۇس سحەماسى ۇستامدى ءارى ورتاشا جارقىن دەۋگە بولادى. مۇنداعى قىزىل, كوك, قىزعىلت سارى, جاسىل, سارى رەڭكتەردە ورتاق ەشتەڭە جوقتاي. بىراق اۆتور ولاردى ءبىر-بىرىنە ماتاپ, كەيىپكەردىڭ بولمىسىن تۇزەدى. قۇددى وت پەن سۋدى ارالاستىرعانداي… پىشىندەر تۇتاستاي سۋرەتتىڭ پروپورتسيالارىمەن ۇيلەسەدى. قاراما-قايشىلىقتار دا بار.
سۋرەتشى ادام بولمىسىن اشا وتىرىپ, ونىڭ دوڭگەلەك كوزدەرى مەن اسپاپتاردىڭ ەسكيزىن قوسا ءارتۇرلى فورمالار جاسادى. سول فورمالار ءتۇرلى فيگۋراعا ۇلاسىپ, كومپوزيتسيانىڭ نەگىزگى موتيۆىنە اينالعان. سينتەتيكالىق كۋبيزم نۇكتەلەردىڭ, نۇكتەلىك سىزىقتاردىڭ, رومبتاردىڭ ىرعاقتى قايتالانۋى ەرەكشە. ەرەكشە دەيتىنىمىز, مۇنداي قاسيەت كۋبيزم باعىتىندا جازاتىن شەبەرلەردىڭ بارىندە بىردەي بولا بەرمەيدى. پيكاسسونىڭ دانالىعى سوندا. ال جورج اپريوريالى فورمالار جاساۋمەن تاريحتا قالدى.
براك جورجدىڭ «مۋزىكانت» شىعارماسى – دارا ءستيلدىڭ كۆينتەسسەنتسياسى, كۇردەلى ءارى ءسوزسىز قىزىقتى شىعارما. كومپوزيتسيانى قۇرۋ پەرسپەكتيۆاسى جالپاق پىشىندەر ارقىلى جاسالعان كولەمنىڭ اسەرىمەن تاڭعالدىرادى. ۇزىلگەن فيگۋرالاردىڭ بايلىعى, ءتۇس كونتراستارى مەن جولاقتار كورەرمەندى گيتارادا وينايتىن ادامنىڭ كەلبەتىنە جاقىنداتا تۇسەدى. كەنەپ بۇگىندە شۆەيتسارياداعى ونەر مۇراجايىندا ءىلىنىپ تۇر.
ءبىز ناعىز قىلقالامنىڭ قۇدىرەتى مەن كولوريتىن قازىرگى زاماننان ىزدەۋىمىز قاجەت. بىراق تۇرىسى مەن بەتبۇرىسى تاپتاۋرىن ۇلگىدە تۇسكەن ءبىرسارىندى پورترەتتەر ادامدى مەزى ەتەدى. ولاردى العاش كورگەندە رەاليزمنىڭ داۋىسىن ەستيسىز, كەيىن سول داۋىس قۇلاعىڭىزعا تۇرپىدەي تيەدى. قيالىڭدى تۇرالاتادى, ويىڭدى شەڭبەرلەيدى. ال ونەر ەشقانداي ەرەجەگە باعىنباۋعا ءتيىس. شەكسىزدىكتەر ەسەپتەلمەيتىنى سەكىلدى, شەبەر قولىنا قىلقالام ۇستاعاندا قاناتتى قۇستاي ەركىن سامعاۋعا ءتيىس. ايتپەسە قابىرعاعا ءىلىنىپ تۇرعان كوشىرمەلەردىڭ بىرىنە اينالادى.
مۋزىكانت قايدا؟ كورىنبەيدى, جوق بۇل حاوس پا؟ الدە اۆتوردىڭ بوياۋمەن بەرگەن ماتەماتيكالىق ەسەبى مە؟ نيكولاي گوگولدىڭ «پەتەربۋرگ پوۆەستەرى» سەكىلدى شىم-شىتىرىق وقيعالاردىڭ ماعىناسىز جيىنتىعى ما؟ مۇمكىن كوڭىل تۇكپىرىنە جاسىرىنعان قاراۋ پيعىلدىڭ كۇيى شىعار… ءسىز نە ويلايسىز؟ اۆتورعا سول ماڭىزدى. بىزگە دە!
ەڭ وكىنىشتىسى, ءبىز وعان پيكاسسونىڭ كولەڭكەسىنەن قارايمىز.
