31 مامىر - ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. 2003 جىلدان باستاپ قازاقستانداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا بىرجولعى اقشالاي وتەماقى جانە ارنايى مەملەكەتتىك جاردەماقى رەتىندە 18,4 ملرد تەڭگە تولەندى. بيىل بۇل ماقساتقا 1,3 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات قاراستىرىلعان.
1921-1954 جىلدار ارالىعىنداعى كەزەڭدە «حالىق جاۋلارىن» انىقتاۋ ساياساتىنىڭ سالدارىنان قازاقستاندا 100 مىڭ ادام سوتتالدى, ولاردىڭ 25 مىڭى ەڭ جوعارى جازالاۋ شاراسى – اتۋ جازاسىنا كەسىلدى.
ميلليونداعان قازاقستاندىق 1932-33 جىلدارى اشارشىلىقتىڭ قۇربانى بولدى.
رەسپۋبليكا اۋماعىندا گۋلاگ قۇرىلىمىنىڭ ەڭ ءىرى لاگەرلەرى – الجير, ستەپلاگ, كارلاگ بولدى. قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى قازاقستان لاگەرلەرىنە 5 ملن-نان استام ادام جەر اۋدارىلدى. كەيبىر مالىمەتتەر بويىنشا, تۇتقىنداردىڭ جالپى سانى بۇل ساننان ەداۋىر كوپ.
1930-1940 جىلدارى قازاقستان ميلليونداعان كەڭەس ازاماتى ءۇشىن دەپورتاتسيا ورنى بولدى. 1937 جىلدىڭ كۇزىندە رەسپۋبليكاعا جۇزدەگەن مىڭ كارىستەر, تۇرىكتەر, يراندىقتار, كۇردتەر مەن ازەربايجاندار قونىس اۋداردى. سونداي-اق ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا ەلگە نەمىستەر, گرەكتەر, شەشەندەر, ينگۋشتار, قاراشايلار, بالقارلار, قىرىم تاتارلارى جانە باسقا دا حالىقتار جەر اۋدارىلدى. ولاردىڭ سانى 1 ميلليون 200 مىڭنىڭ شاماسىندا.
قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا جانە ساياسي قۋعىن-سۇرگىننەن زارداپ شەككەن دەپ تانىلعان ازاماتتارعا 2003 جىلدان باستاپ بىرجولعى اقشالاي وتەماقى تولەنەدى.
«2003-2022 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,9 ملرد تەڭگە سوماسىندا بىرجولعى اقشالاي وتەماقى تولەندى. وتەماقى مولشەرى 2 588 تەڭگە مەن (3/4 اەك) 345 000 تەڭگە (100 اەك) ارالىعىندا. 2023 جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە اتالعان ماقساتتارعا 768 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلعان», دەپ حابارلادى قر ەحاقم الەۋمەتتىك كومەك دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى اينۇر ابدىراحمانوۆا.
بۇدان باسقا, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا, سونداي-اق ساياسي قۋعىن-سۇرگىننەن زارداپ شەككەن, مۇگەدەكتىگى بار نەمەسە زەينەت جاسىنداعى ادامدارعا الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ وزگە دە تۇرلەرىنە قاراماستان 1,07 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە (2023 جىلى – 3 692 تەڭگە) ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى تولەنەدى.
«2005 جىلدان باستاپ 2022 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 15,5 ملرد تەڭگە سوماسىندا ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى تولەندى. 2023 جىلى ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى تولەۋگە 1,3 ملرد تەڭگە جوسپارلانعان. بيىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا 28 316 جاپپاي ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇربانى جانە ساياسي قۋعىن-سۇرگىننەن زارداپ شەككەن ازامات ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى الدى», دەدى اينۇر ابدىراحمانوۆا.
سونىمەن قاتار 2023 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى, ساياسي قۋعىن-سۇرگىننەن زارداپ شەككەن, مۇگەدەكتىگى بار نەمەسە زەينەتكەر بولىپ تابىلاتىن ادامدار, ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقىنى الەۋمەتتىك كودەكس شەڭبەرىندە ارتتىرىلعان جاڭا 1,23 اەك (2023 جىلى - 4 244 تەڭگە) مولشەردە الادى.
جىل سايىن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە وراي جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى مەن زارداپ شەككەندەرگە بىرجولعى ماتەريالدىق كومەك كورسەتەدى.
2023 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 3 828 ازاماتقا 3 692 تەڭگەدەن 30 000 تەڭگەگە دەيىنگى مولشەردە 48,6 ملن تەڭگە سوماسىندا بىرجولعى ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلەدى.
