ءىس-شاراعا ەۋروكوميسسيانىڭ اتقارۋشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى ۆالديس دومبروۆسكيس, قىرعىزستان مينيسترلەر كابينەتىنىڭ توراعاسى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى اقىلبەك جاپاروۆ, تاجىكستان پرەمەر-ءمينيسترى كوحير راسۋلزودا, وزبەكستان پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى جامشيد حودجاەۆ, تۇرىكمەنستاننىڭ قارجى جانە ەكونوميكا ءمينيسترى سەردار دجوراەۆ, ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ پرەزيدەنتى وديل رەنو-باسسو جانە ەۋروپالىق ينۆەستيتسيالىق بانكتىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى تەرەزا چەرۆينسكايا قاتىستى.
جالپى, ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىل ورتالىق ازيا مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىعان جىل بولدى. ماسەلەن, Svevind كومپانياسىمەن رەسپۋبليكادا جەل جانە كۇن ەلەكتر ستانتسيالارىن ورناتۋ جانە 3 ملن توننا «جاسىل» سۋتەگى ءوندىرۋ بويىنشا ماڭىزدى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى, بۇل ەو سۇرانىسىنىڭ بەستەن ءبىر بولىگىن قۇراماق. ءوز سوزىندە ءاليحان سمايىلوۆ استانا مەن بريۋسسەل اراسىنداعى ءتيىمدى سەرىكتەستىك قاتىناستار – كوپ جىلعى پراگماتيكالىق جانە دايەكتى ىقپالداستىقتىڭ ناتيجەسى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
ء«بىز ەۋروپالىق وداقپەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ەكىجاقتى فورماتتا جانە وڭىرارالىق دەڭگەيدە قارقىندى دامۋىن قولدايمىز. ءوڭىر ەلدەرىنىڭ ورتاق كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا بۇگىندە ورتالىق ازيا بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقان ۇلكەن مۇمكىندىكتەر ايماعى بولىپ وتىر. ەلدەرىمىز ءبىر-ءبىرىن ۇيلەسىمدى تۇردە تولىقتىرادى, ال باستى تىرەگى ساۋدا-ەكونوميكالىق سالاداعى ىنتىماقتاستىق بولىپ قالا بەرمەك», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
پرەمەر-مينيستر وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق ازيا مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 61%-عا ۇلعايىپ, $49 ملرد-تى قۇراعانىن ايتىپ ءوتتى. بۇل رەتتە وسى كورسەتكىشتى ايتارلىقتاي ۇلعايتۋ ءۇشىن ەلەۋلى رەزەرۆتەر بار.
جالپى, ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىل ورتالىق ازيا مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىعان جىل بولدى. ماسەلەن, Svevind كومپانياسىمەن رەسپۋبليكادا جەل جانە كۇن ەلەكتر ستانتسيالارىن ورناتۋ جانە 3 ملن توننا «جاسىل» سۋتەگى ءوندىرۋ بويىنشا ماڭىزدى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى, بۇل ەو سۇرانىسىنىڭ بەستەن ءبىر بولىگىن قۇراماق.
سونىمەن قاتار بۇۇ-نىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋى جونىندەگى «COP-27» كونفەرەنتسياسى اياسىندا سيرەك جەر مەتالدارى سالاسىنداعى مەموراندۋمعا قول قويىلدى, ول قازاقستاننىڭ ەو ونەركاسىپ اليانستارىمەن قارجىلىق جانە تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىعىن ورناتۋعا ىقپال ەتپەك.
ء«بىز ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋگە جانە ءوزارا ساۋدا-ساتتىقتى ارتاراپتاندىرۋعا مۇددەلىمىز. قازىردىڭ وزىندە ەۋروپالىق كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن 3 مىڭنان استام كومپانيا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءتۇرلى سەكتورلارىندا تابىستى جۇمىس ىستەۋدە, ولاردىڭ قاتارىندا Shell, Eni, Total, Air Liquide, Alstom, Siemens, Linde Group سياقتى ءىرى الەمدىك كومپانيالار بار», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
سونىمەن قاتار, قازاقستان ەو-عا ماشينا جاساۋ, تەمىر جانە بولات ءوندىرىسى, تاماق ونەركاسىبى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سياقتى سالالاردا جىلىنا $2,3 ملرد-تان استام سوماعا وڭدەلگەن تاۋارلاردىڭ 175-تەن استام ءتۇرىن ۇسىنا الادى. اتاپ ايتقاندا, ءىرى استىق ءوندىرۋشى رەتىندە قازاقستاننىڭ الەم ەلدەرىن ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋدە ەو-نىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەسى بولۋعا مۇمكىندىگى بار.
ەلىمىز ءۇشىن تاعى ءبىر باسىم مىندەت – 2060 جىلعا قاراي كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ. بۇگىنگى تاڭدا «جاسىل» ەنەرگەتيكا ءىرى سۋ ەلەكتر ستانتسيالارىن ەسەپتەمەگەندە, وندىرىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 5%-ىن قۇرايدى. بۇل رەتتە رەسپۋبليكانىڭ ماقساتى – 2030 جىلعا قاراي جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ۇلەسىن 15%-عا دەيىن ۇلعايتا وتىرىپ, كەمىندە 7 گيگاۆاتتقا جەتكىزۋ.
«قازاقستان ورتالىق ازيادا جاسىل ەنەرگەتيكاعا كوشۋدى ىنتالاندىرۋعا دايىن. وسى تۇرعىدا «جاسىل» ينۆەستيتسيالاردى تارتۋداعى ماڭىزدى پلاتفورما سانالاتىن تاۋەلسىز سوتى جانە حالىقارالىق تورەلىك ورتالىعى بار بريتانيالىق قۇقىققا نەگىزدەلگەن استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ءاليحان سمايىلوۆ ورتالىق ازيادا ماڭىزدى كولىك باعىتتارى مەن قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان نارىق شوعىرلانعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق جاعدايى, سونداي-اق ەلدىڭ دامىعان كولىك ينفراقۇرىلىمى كولىك جانە لوگيستيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا كەڭ مۇمكىندىكتەر اشادى.
وسى ماقساتتا قازاقستان رەسپۋبليكاسى وزبەكستانمەن حالىقارالىق ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا ورتالىعى جانە قىرعىزستانمەن يندۋستريالىق ساۋدا-لوگيستيكالىق كەشەن سياقتى كوتەرمە-تاراتۋ جەلىسىنىڭ لوگيستيكالىق ورتالىقتارىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋدە.
«سونىمەن قاتار ءبىز ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا, ياعني, الماتى اگلومەراتسياسىندا جانە باتىس قازاقستان وبلىسىندا ەكى ءىرى ساۋدا-لوگيستيكالىق حابتى ىسكە اسىرامىز. ولار قىتاي, ورتالىق ازيا, ەۋروپا جانە تاياۋ شىعىس اراسىنداعى ساۋدا-لوگيستيكالىق باعىتتاردى بايلانىستىرادى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىنىڭ قارقىندى دامۋىن اتاپ ءوتتى. وسىلايشا, بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا قىتايدان ەۋروپاعا جۇك تاسىمالداۋ مەرزىمى ءۇش ەسەگە – 53 كۇننەن 19-23 كۇنگە دەيىن قىسقاردى. بۇل باعىتتاعى كەلەسى ماقسات – وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جۇك تاسىمالداۋ مەرزىمىن 14-18 كۇنگە دەيىن ازايتۋ.
«بۇل رەتتە قازاقستان اۋماعى ارقىلى ترانزيتتىك تاسىمالداۋ مەرزىمى 2 ەسەگە – 12 كۇننەن 6 كۇنگە دەيىن قىسقارتىلدى, ءبىز ونى جىل سوڭىنا دەيىن 5 كۇنگە دەيىن قىسقارتۋعا تىرىسامىز», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل تۇرعىدا قازاقستان ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازياداعى «تسيفرلىق» باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەندى قاتىسۋعا دايىن.
