ءۇش جىلدان سوڭ زەينەتاقى تولەۋدىڭ جاڭا ءتارتىبى ەنگىزىلەدى

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندەگى كەزەكتى بريفينگ حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭناما تۋرالى ءوتتى. وعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا, سونداي-اق, وسى مينيسترلىككە قاراستى باقىلاۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اقمادي سارباسوۆ پەن كوشى-قون كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسلان قارجاۋباەۆ قاتىستى. ت.دۇيسەنوۆا ەلباسىنىڭ تاپ­سىرماسىنا سايكەس ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسى زاڭ­نا­مالارىنا ەنگىزىلىپ جاتقان وزگەرىس جايىن بايانداپ بەردى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, زاڭناماداعى جەتىل­دىرۋلەر نەگىزىنەن جەتى باعىت بويىن­شا جۇزەگە اسۋدا. ماسەلەن, كادرلاردى دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن قورعاۋدى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى شارالار كەشەنى, كوشى-قون ساياساتىن جەتىلدىرۋ تۇجىرىمداماسى, ازاماتتىق قىزمەتشىلەرگە جاڭا ەڭبەكاقى تولەۋ مودەلى, زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ تۇجىرىمداماسى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, سونداي-اق, الەۋمەتتىك كومەك جۇيەسىن دامىتۋ باعىتتارى. وسىلاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ باستى ماقسات بولىپ وتىر. ونىڭ وڭ ناتيجەسى بۇگىننىڭ وزىندە بايقالۋدا. كۇنى كەشە عانا جاريالانعان ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەن­سەك, بۇگىننىڭ وزىندە ەلىمىز­دە جۇمىسسىزدار قاتارى قىسقار­عانى بايقالادى. ايتالىق, قازاق­ستانداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى وسى جىلدىڭ ماۋسىمىندا مامىرمەن سالىستىرعاندا 0,1 پايىزعا ازايعان. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى بريفينگتە جوعارىدا اتالعان جەتى با­­سىمدىققا جەكە-جەكە توقتالىپ, سول باعىتتار بويىنشا زاڭنامادا قانداي وزگەرىستەر بولاتىنىن, الدا قانداي جۇمىستار قولعا الىناتىنىن ايتىپ بەردى. سونىمەن, ءبىرىنىشى باسىمدىق بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ باس­تى نازاردا بولماق. بۇل رەتتە «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باع­دار­لاماسى ىسكە اسىرىلۋدا. ول, بىرىنشىدەن, ينفراقۇرىلىمدى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى دامىتۋ ەسەبىنەن جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ەكىنشىدەن, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ارقىلى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جانە تىرەك اۋىلداردى دامىتۋ, ۇشىنشىدەن, جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاجەتتىلىگى شەڭبەرىندە وقىتۋ جانە قونىس اۋدارۋ ارقىلى جۇمىسقا ورنالاسۋعا جاردەمدەسۋ بويىنشا جۇزەگە اسادى. ەكىنشى باسىمدىق – ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن باسقارۋ جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى شارالار كەشەنى دە اۋقىمدى. جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋدى ساقتاۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ەرىكتىلىگىن ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا دا بىرنەشە جوبالار قولعا الىندى. وعان قوسا, زاڭنامادا قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ قولدانىستاعى جالپى ءۇش قۇرامىنىڭ ورنىنا جاڭا اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق كودەكستەر شەڭبەرىندە قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ ناقتىلانعان جاڭا 10 قۇرامى جانە ەڭبەك زاڭناماسىن بۇزعانى ءۇشىن جازالاۋ تۇرلەرى كوزدەلگەن. بۇل جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ سيپاتى مەن ءمان-جايى ەسكەرىلە وتىرىپ قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ ءاربىر تۇرىنە جازا قولدانۋدى قامتاماسىز ەتپەك. كوشى-قون ساياساتىن جەتىلدىرۋ باعىتىنداعى زاڭنامالاردا دا ءبىراز وڭ وزگەرىستەر بولماق. وندا نەگىزىنەن جوعارى بىلىكتى شەتەلدىك مامانداردى تارتۋ, ىشكى ەڭبەك نارىعىن قورعاۋ سياقتى ماسەلەلەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. سونداي-اق, ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ساپاسى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ جايى دا نازاردا. ەت­نوس­تىق كوشى-قون تۇرعىسىنان ەتنوس­تىق قازاقتاردى تاريحي وتانىنا قايتۋعا ۇمتىلدىرۋ نەگىزگى ۇستانىم بولىپ وتىر. بىرىنشىدەن, ولار ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كىرۋ شارتىن بىرىزدەندىرىپ, جەڭىل­دەتۋ, ەكىنشىدەن, ەتنوستىق قازاق­تارعا ورنالاسقان جەرىنە قاراماستان ورالمان مارتەبەسىن بەرۋ كوزدەلۋدە. ۇشىنشىدەن, ورالمانداردىڭ ەل ازاماتتىعىن الۋ مەرزىمىن ءبىر جىلعا دەيىن قىسقارتۋ ۇسىنىلدى. تورتىنشىدەن, ەتنوستىق قازاقتار تۇرۋعا قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سولتۇستىك ءوڭىر­لەرىن تاڭداعان جاعدايدا, ولارعا الەۋمەتتىك پاكەت بەرۋ قاراستىرىلماق. مينيستر ت.دۇيسەنوۆا زەينەت­اقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىر­تۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجى­رىمداماسى جايىنا دا توقتالدى. رەفورمالاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە, ياعني 2016-2020 جىلدارى زەي­نەتاقى جۇيەسىن جاڭعىرتۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قالاۋ جانە باستاپقى شارالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانۋدا ەكەن. ەكىنشى كەزەڭدە (2020-2030 جىلدار) جاڭارتىلعان زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ سالىمشىلارى مەن الۋشىلارىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەحانيزمدەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندە شارالار قابىلداناتىن بولادى. قازىرگى كەزدە بازالىق زەي­نەتاقى زەينەتكە شىعاتىن ازا­مات­تاردىڭ بارلىعىنا ەڭبەك وتىلىنە جانە العان جالاقىسىنىڭ كولەمىنە قاراماستان بىركەلكى مولشەردە تاعايىندالادى. ال 2017 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋدىڭ جاڭا تارتىبىنە ءوتۋ كوزدەلۋدە. اتالعان زەينەتاقى تەك جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن زەينەتاقى جاسىنا جەتكەن كەزدە جانە زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىستى تاعايىندالاتىن بولادى. جاڭا شارتتى-جيناقتاۋشى جۇيەنى ەنگىزۋ قولعا الىنباق. بۇل ورايدا, بىرىنشىدەن, ءاربىر جۇيەگە قاتىسۋشى ءۇشىن بجزق-دا اۋدارىلاتىن جارنالار سوماسى مەن زەينەتاقى قۇقىقتارى بەلگىلەنەتىن جەكە زەينەتاقى شوتى اشىلادى. ەكىنشىدەن, جيناقتار شارتتى بولىپ, جۇيەگە قاتىسۋشىنىڭ مەنشىگى بولىپ تابىلمايدى. ۇشىنشىدەن, زەينەتاقى جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن زەينەتاقى جاسىنا جەتكەن كەزدە جانە زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىس­تى تاعايىندالادى. تورتىنشىدەن, زەينەتاقى مولشەرى زەينەتاقى شوتىندا بەلگىلەنگەن جيناقتار مەن كۇتىلەتىن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنا قاراي ايقىندالادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءمۇم­كىندىكتەرى شەكتەۋلى ازاماتتارعا كوڭىل ءبولۋدى كۇشەيتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا دا ءبىراز ماڭىزدى جوبالار قول­عا الىنعان. بۇل رەتتە 2015 جىل­دىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ مۇمكىن­د­ىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ ءجار­دەماقىسى 25 پايىزعا دەيىن كوتەرىلەدى. بۇل 500 مىڭعا جۋىق ادامدى قامتيتىن بولادى, بۇعان قازىر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا 16,4 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعالى وتىر ەكەن. 2017 جىلدان باستاپ كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ ەسەپتەۋ ادىستەمەسى وزگەرەتىنىنە باي­لانىستى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازامات­تاردىڭ جاردەماقىسى تاعى 20 پايىزعا وسەدى. «سەبەبى, ءبىز ءجار­دەماقىنى كۇنكورىس دەڭگەيىمەن ەسەپتەيتىندىكتەن, 2017 جىلى ونىڭ كولەمى جوعارىلايتىن بولادى», دەدى مينيستر. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».