بانكتەردەگى «ناشار» زايم كولەمى قانشا؟
«بانك تسەنتركرەديت» ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, بانكتىڭ زايمىنا قاتىستى سوتتان تىس بانكروتتىق اياسىندا كەلىپ تۇسكەن ءبىر ءوتىنىم ماقۇلداندى (2023 جىلدىڭ 3 ساۋىرىندەگى جاعداي بويىنشا). سوت بانكروتتىعى بويىنشا دا 1 ءىس قوزعالىپ, سونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بانكروتتىق پروتسەدۋراسى قاراستىرىلماق. قازىر بۇل بانكتەگى تولەنبەگەنىنە 90 كۇننەن اسقان بەرەشەك كولەمى (NPL) جالپى قارىز پورتفەلىنىڭ 2,1 پايىزىن قۇرايدى.
«زاڭعا سايكەس بانكروتتىققا بورىشكەر ءوز ەركىمەن ءوتىنىم بەرە الادى. بۇل رەتتە بورىشكەر سايكەس كەلۋگە ءتيىس تالاپتار بار. ولار – كەشىكتىرىلگەن بەرەشەكتىڭ بولۋى, كەشىكتىرىلگەن قارىزدى رەتتەۋدەن بانكتىڭ باس تارتۋى, سوڭعى 12 ايدا تولەمنىڭ بولماۋى. الايدا «Tazalau»-داعى (بانكروتتىققا ءوتىنىم بەرەتىن پلاتفورما) دەرەكتەرگە قاراساق, بورىشكەرلەردەن كەلىپ تۇسكەن وتىنىمدەر زاڭداعى تالاپتارعا سايكەس كەلمەيدى», دەپ حابارلادى بانكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
«ۆتب قازاقستاننىڭ» حابارلاۋىنشا, زاڭ اياسىندا كەلىپ ءتۇسىپ جاتقان ءوتىنىم سانى از. ولاردىڭ نەگىزگى بولىگى سوتتان تىس بانكروتتىق ءراسىمى بويىنشا ءوتىپ جاتىر ەكەن.
«Jusan Bank» ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, سوتتان تىس تارتىپتە بانكروت دەپ تانۋ تۋرالى ارىز بەرگەن 30 443 ازاماتتىڭ 1 990 ازاماتى Jusan Bank-تەن قارىز العان. ولار العان قارىز سوماسى 2 472 ميلليون تەڭگەگە تەڭ. بۇگىندە «Jusan Bank»-تەگى قارىزى 496 مىڭ تەڭگەگە جەتەتىن 2 قارىز الۋشى بويىنشا سوتتان تىس بانكروتتىق راسىمدەۋ ۇدەرىسى باستالىپتى.
بانك ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, «سوڭعى 12 ايدا تولەمنىڭ بولماۋى» كريتەريى بويىنشا جەكە تۇلعانىڭ بانكروتتىعىن بانكتىڭ 15 754 قارىز الۋشىسى پايدالانا الادى.
«بانك بالانسىندا جەكە تۇلعالاردىڭ 90 كۇن مەرزىمى وتكەن بەرەشەگى 47 ملرد تەڭگەگە تەڭ. بانك كەشىكتىرىلگەن نەسيە بويىنشا 225% مولشەرىندەگى رەزەرۆ قامتۋىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنە (90+) يە. سايكەسىنشە نەسيەلىك تاۋەكەل دەڭگەيى تومەن», دەپ جاۋاپ بەردى «Jusan Bank».
«نۋربانك» ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ بىزگە ۇسىنعان دەرەگىنە سۇيەنسەك, 2023 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنداعى جاعداي بويىنشا NPL 90+ كولەمى 5,21 پايىزدى قۇرايدى ەكەن.
ال Freedom Bank كليەنتتەرىنە قاتىستى بانكروتتىق راسىمدەرىن قولدانۋ تۋرالى حابارلامالار كەلىپ تۇسپەگەن. بانكتەگى 90 كۇننەن اسقان بەرەشەك كولەمى – نەبارى 0,01 پايىز.
«بانكتىڭ سترەستىك اكتيۆىنىڭ جالپى كولەمى 0,01 پايىزدى قۇرايتىندىقتان, بانكروتتىققا ءوتىنىم بەرەتىن كليەنت سانى وتە از بولادى نەمەسە مۇلدە بولمايدى دەپ پايىمدايمىز», دەلىنەدى بانك جاۋابىندا.
زاڭدا قانداي كەمشىلىك بار؟
«نۋربانك» باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى زاڭدا بىرقاتار كەمشىلىك بار.
«وسى زاڭدا كرەديتورلاردىڭ قۇقىقتارىنا نۇقسان كەلتىرەتىن جانە بورىشكەرلەردىڭ جوسىقسىز بولىگى ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ بولىگىندە جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارۋ ءۇشىن پايدالانىپ كەتەرلىكتەي كەمشىلىكتەر بايقالادى. وسىنداي كەمشىلىكتەردىڭ بىرىنە تولەم قابىلەتتىلىگىن قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى قامتۋى مۇمكىن شارالار بولىگىندە ءديسپوزيتيۆتى نورمانى جاتقىزۋعا بولادى. نەگىزى, بۇل شارالار مىندەتتى تۇردە قولدانىلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز, اتاپ ايتقاندا:
- بورىشكەر مۇلكىنىڭ ءبىر بولىگىنىڭ ساتىلىمى;
- بورىشكەر مۇلكىنىڭ م ۇلىكتىك ارەنداعا بەرىلۋى;
- بورىشكەردىڭ دەبيتورلىق بەرەشەگىن ءوندىرىپ الۋ;
- بورىشكەردىڭ باسپاناسىن ء(اۆتوموبيلىن) تومەن باعاداعى باسپاناعا (اۆتوموبيلگە) اۋىستىرۋ;
- بورىشكەردىڭ تۇرعىن ءۇيىن (اۆتوترانسپورتىن) كەيىننەن قۇنى تومەن تۇرعىن ءۇيدى (اۆتوترانسپورتتى) ساتىپ الا وتىرىپ ساتۋ;
- بورىشكەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ.
«سونىمەن بىرگە كرەديتورلاردىڭ بورىشكەرگە قاتىستى زاڭدا كوزدەلگەن راسىمدەردىڭ ءبىرىن قولدانۋ تۋرالى ءوتىنىش بەرۋ مۇمكىندىگىن شەكتەۋ دۇرىس ەمەس دەپ سانايمىز. سونىڭ ىشىندە بورىشكەردىڭ كەپىل نىساناسى بولىپ سانالمايتىن جالعىز باسپاناسىن ءوندىرىپ الۋعا قاتىستى مۇمكىندىگى دە بار. ويتكەنى بۇل مۇمكىندىكتەردىڭ بولۋى كرەديتورلاردىڭ تالاپتارىن كوبىرەك قاناعاتتاندىرۋعا, سونداي-اق ادال ەمەس بورىشكەرلەر تاراپىنان زاڭسىز ارەكەتتەردى ازايتۋعا ىقپال ەتەر ەدى», دەپ مالىمدەيدى بانك باسشىلىعى.
Freedom Bank وزدەرىنىڭ اتالعان زاڭ جوباسىن تالقىلاۋعا قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى قۇرامىندا قاتىسقانىن ايتادى. «تالقىلاۋ بارىسىنداعى ەسكەرتپەلەر مەن ۇسىنىستار ازىرلەۋشىگە قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى تاراپىنان ۇسىنىلدى», دەپ مالىمدەدى قارجى ينستيتۋتى.
«Jusan Bank» جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭىن ازىرلەۋگە قاتىسپاعان.
«بانك تسەنتركرەديت» تە زاڭ جوباسىن تالقىلاۋعا قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى ارقىلى قاتىسقان. «كەز كەلگەن زاڭنامالىق اكت سەكىلدى بۇل زاڭ دا الداعى ۋاقىتتا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ ۇسىنىسى نەگىزىندە وزگەرەتىن بولادى», دەپ مالىمدەدى بانك.
ەسكە سالا كەتەيىك, سوتتان تىس بانكروتتىققا Egov جانە Tazalau پورتالى ارقىلى, سونداي-اق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا بارىپ ءوتىنىم بەرۋگە بولادى. سوت بانكروتتىعىنا ءوتىنىم بەرۋ ءۇشىن تۇرعىلىقتى جەر بويىنشا سوت مەكەمەسىنە جۇگىنۋ كەرەك.
