سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
كارانتيننىڭ كەسىرىنەن ونسىز دا بۇزىلعان لوگيستيكالىق جەتكىزۋ تىزبەگى ءارى قاراي كۇردەلەنە ءتۇسىپ, جارتىلاي وتكىزۋ تۇرىندەگى داعدارىس بۇكىل الەمگە ءبىرشاما اسەر ەتتى. ونىڭ ۇستىنە ۋكرايناداعى ۋشىققان جاعداي قازاقستانداعى ەڭ ءىرى «سارىارقااۆتونەركاسىپ» پەن «Hyundai Trans Kazakhstan» زاۋىتتارىنا اۆتوكولىك بولشەكتەرىن جەتكىزۋ تىزبەگىن قيىنداتىپ جىبەردى. تيىسىنشە, رەسەيدەن كەلەتىن جاڭا اۆتوكولىكتەردىڭ اعىنى ايتارلىقتاي تومەندەدى. ويتكەنى كورشى ەلدىڭ اسكەري اگرەسسياسى ناتيجەسىندە سالىنعان سانكتسيالار مەن ءىرى برەندتەردىڭ ەلدەن كەتۋى رەسەيلىك اۆتوكولىك ونەركاسىبىنە اۋىر سوققى بولىپ ءتيدى.
بىلتىرعى ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا بىرقاتار ءىرى شەتەلدىك ءاۆتووندىرۋشى رەسەيدەگى قىزمەتىن ۋاقىتشا توقتاتاتىنىن حابارلادى. كومپانيالار رەسەيلىك زاۋىتتاردا اۆتوموبيل شىعارۋدى, سونىمەن بىرگە رەسەيلىك ديلەرلەرگە جاڭا اۆتوكولىكتەردى جەتكىزۋدى دوعاردى. ماسەلەن, Volkswagen 3 ناۋرىزدان باستاپ ەكى زاۋىتتا دا كولىك شىعارۋدى توقتاتتى, Renault 28 اقپاننان باستاپ جۇمىسىن ءتامامداپ, كەيىن ءوز ۇلەسىن اۆتوۆاز-عا بەرىپ, نارىقتان كەتتى. ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا سانكت-پەتەربورداعى ازيالىق ءتورت برەندتىڭ ‒ Toyota (Camry جانە RAV4), Nissan (Qashqai, X-Trail جانە Murano) جانە Hyundai (Solaris, Creta) جانە Kia Rio زاۋىتى توقتادى. سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا رەسەي فەدەراتسياسىندا شەكتەۋلى رەجىمدە 20 اۆتوكولىك قۇراستىرۋ زاۋىتىنىڭ 3-ءى عانا جۇمىس ىستەيدى. قازىرگى ۋاقىتتا اۆتوۆاز Lada Niva جانە Lada Granta مودەلدەرىن شىعارادى. ونىڭ وزىندە ABS جانە قاۋىپسىزدىك جاستىقتارى جوق قاراپايىم نۇسقالارى عانا قۇراستىرىلۋدا.
كارانتيندىك تالاپتاردىڭ كۇشەيۋى جانە اقش-پەن ساۋدا سوعىستارى جاعدايىندا قىتايدىڭ اۆتوموبيل نارىعى جىل سايىن ساتىلاتىن تەحنيكانىڭ سانى بويىنشا الەمدىك كوشباسشىلىقتى ساقتاپ تۇر. 2022 جىلى قىتايدا 26,6 ميلليون اۆتوموبيل ساتىلدى, وسىلايشا نارىق 2021 جىلعى دەڭگەيدەن 3,74%- عا ءوستى. وتكەن جىلى اۆتوموكولىكتەردىڭ الەمدىك ساتىلىمى 81 ملن بىرلىكتى قۇرادى. بۇل جاھاندىق نارىقتىڭ 2021 جىلعى دەڭگەيگە قاراعاندا 2%-عا تومەندەگەنىن كورسەتتى. قىتايدىڭ الەمدىك ساتىلىمداعى ۇلەسى 32,8%-دى قۇرادى. ارينە, كوروناۆيرۋستىق شەكتەۋلەرگە بايلانىستى كەيىنگە قالدىرىلعان تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ جانە مەملەكەت تاراپىنان اۆتوكولىك نارىعىن قولداۋ بويىنشا جاڭا شارالاردى ىسكە قوسۋدىڭ اسەرى ايقىن بايقالادى.
اۆتوكولىك ونەركاسىبىنىڭ لوكوموتيۆى بولىپ سانالاتىن قىتاي كولىكتەرى بىلتىر قازاقستانداعى ەڭ تانىمال 10 برەندتىڭ قاتارىنا ەندى. ۇزدىك وندىقتىڭ ىشىندە قىتايدىڭ ءتورت برەندى: Chery, JAC, Exeed جانە Haval بار. ەلىمىزدىڭ اۆتوموبيل نارىعىندا سوڭعى جىلى رەسمي تۇردە ۇسىنىلعان قىتايلىق برەندتەردىڭ سانى وسۋدە جانە ولاردىڭ مودەلدىك قاتارى جوسپارلى تۇردە ۇلعايۋدا. بۇل قۇبىلىس نەگىزىنەن بۇرىن رەسەيلىك اۆتوموبيل زاۋىتتارىندا شىعارىلعان ەۋروپالىق جانە جاپوندىق ماركالاردىڭ جابدىقتارىن جەتكىزۋدى توقتاتۋىنا بايلانىستى تۋىندادى. Toyota, Volkswagen, Renault, Nissan جانە باسقا دا ماركالاردىڭ رەسەيلىك ءوندىرىسى اياقتالعاننان كەيىن قازاقستاننىڭ اۆتونارىعىنداعى رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك ويىنشىلار قىتايدان يمپورتتىق اۆتوموبيلدەردى جەتكىزۋدى ەسكەرە وتىرىپ, برەندتەر پورتفەلىن قالىپتاستىرا باستادى. قازىردە قازاقستاندا ءبىر قىتايلىق برەندتىڭ اۆتوموبيل ءوندىرىسى وقشاۋلاندىرىلعان. 2015 جىلى JAC اۆتوموبيلدەرىنىڭ ءىرى جەلىلىك ءوندىرىسى باستالدى. الماتىدا بىلتىرعى كۇزدەن باستاپ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان اۆتوزاۋىتتا ءۇش قىتايلىق برەندتىڭ اۆتوكولىكتەرىن شىعارۋ جوسپارلانۋدا. اعىمداعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قوستانايدا jetour ماركالى اۆتوموبيلدەر ءوندىرىسى جاريالاندى. وسىلايشا, قىتايلىق برەندتەر قازاقستان نارىعىنداعى ءوز ۇلەسىن ايتارلىقتاي ارتتىرا الدى. وتكەن قاڭتار-ناۋرىزدا قىتايلىق برەندتەردىڭ ساتىلىمداعى ۇلەسى 2022 جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىندەگى 5,9%-بەن سالىستىرعاندا 17,7%-عا جەتتى. Chery, Exeed, Haval, JAC جانە Changan سياقتى برەندتەر ۇزدىك وندىققا كىردى, ال تاعى ءۇش برەند, Geely, Yutong جانە JAC Trucks ەڭ جاقسى ساتىلعان 20 برەندتەردىڭ قاتارىندا.
گەوساياسي كۇيزەلىستەر جاعدايىندا وتاندىق اۆتوكولىك نارىعى الەمدىك ساتىلىممەن سالىستىرعاندا وڭ ديناميكا كورسەتىپ, ەكىنشى جارتىجىلدىقتان باستاپ ءوستى. بۇعان اۆتوكولىك كومپونەنتتەرىن جەتكىزۋدىڭ جاڭا تىزبەگىن قۇرۋ, ولاردىڭ يمپورتتىق باعىتتارىن كەڭەيتۋ جانە جاڭا جەتكىزۋشىلەردى ىزدەۋ ىقپال ەتتى. ەلىمىزدە جاڭا كولىكتەر ءوندىرىسى دە ايتارلىقتاي ءوستى. مىسالى, 2022 جىلعى قاڭتار-جەلتوقساندا بارلىق ۇلگىدەگى 113,9 مىڭ اۆتوكولىك شىعارىلدى, بۇل 2021 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 21,8%-عا كوپ. بارلىق وندىرىلگەن كولىكتەردىڭ 103,3 مىڭى جەڭىل اۆتوكولىكتەر, بۇل 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 28,1% ءوستى. وسى جىلى وتاندىق نارىقتا 123,5 مىڭ جاڭا كولىك ساتىلدى.
بيىل دا سالانىڭ ءوسۋ ءۇردىسى جالعاسۋدا. 2023 جىلدىڭ قاڭتار-اقپان ايلارىندا 19,5 مىڭ اۆتوكولىك شىعارىلدى, بۇل 2022 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 36,7%-عا ارتىق. ونىڭ ىشىندە جەڭىل اۆتوكولىكتەر 17,5 مىڭدى قۇراپ, ءبىر جىلدا 41,3%-عا ءوستى. ناتيجەسىندە, وتاندىق اۆتوكولىك نارىعى بىلتىر داعدارىستى ەڭسەرىپ, اۆتوديلەرلەر وڭ ناتيجە كورسەتتى. 2022 جىلى ەلدەگى ساتىلىم 123,8 مىڭ جاڭا اۆتوكولىكتى قۇرادى, بۇل الدىڭعى جىلعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 5,3%-عا ارتىق. قازاقستان اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعى (قابق) بەرگەن مالىمەت بويىنشا كوكتەمنىڭ العاشقى ايىندا جاڭا كولىك ساۋداسى قىزىپ, جوعارى دەڭگەيىن ساقتادى. مىسالى, 13 007 جەڭىل اۆتوموبيل, جەڭىل كوممەرتسيالىق تەحنيكا, سونىمەن قاتار 686 جۇك كولىگى, ارنايى تەحنيكا جانە اۆتوبۋس يەسىن تاپتى. بۇل ءۇش اي قورىتىندىسى بويىنشا جاقسى ناتيجە, بىلتىرعى ناۋرىزبەن سالىستىرعاندا كورسەتكىش 27,8%-عا جوعارى. اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا 37 283 اۆتوموبيل ءوتتى, ال بىلتىر سول كەزەڭدە 22 370 ماشينا ساتىلعان (+66,7%).
ناۋرىزدا برەندتەر اراسىندا بيىل العاش رەت Hyundai كوش باستادى. ماركا 3 757 مودەلىن ساۋدالاعان (2022 جىلعى ناۋرىزبەن سالىستىرعاندا +16,3%). Chevrolet ديلەرلەرى 3 516 (+103,4%) اۆتوموبيل كىلتىن تاپسىردى. ال ۇشتىكتى 2 038 (+60,6%) مودەلى وتكەن Kia تۇيىندەدى. ەلىمىز زاۋىتتارى قۇراستىرعان كولىكتەردەن بولەك قىتاي برەندتەرىن جەتكىزۋشىلەر دە بەلسەندى بولدى.
ايتا كەتەرلىگى, اۆتوكولىك ونەركاسىبىنە جانارماي باعاسىنىڭ ءوسۋى مەن ونىڭ تاپشىلىعى اسەر ەتىپ وتىرعان قازىرگى كەزدە ەل تۇرعىندارى ۇنەمدى, شاعىن اۆتوكولىكتەرگە مويىن بۇرارى ءسوزسىز. سونىمەن قاتار وتاندىق اۆتووندىرۋشىلەر مەن ديستريبيۋتورلار جالعاسىپ جاتقان جارتىلاي وتكىزۋ داعدارىسىن جانە اقش پەن قىتاي اراسىنداعى «سانكتسيالىق سوعىستاردىڭ» ۋشىعۋىن ەسكەرە وتىرىپ, اۆتوكولىك كومپونەنتتەرىن جەتكىزەتىن ەلدەردىڭ سانىن كوبەيتىپ, جەتكىزۋ تىزبەگىن تۇراقتاندىرۋدى سۇراپ وتىر.
