ءيا, ۋاقىتتىڭ اعىنىمەن قوعامنىڭ كوپ بولىگى گازەتتىڭ وسى كۇندە دە شىعاتىنىنا, وندا دا جۋرناليستەر ماقالا جازىپ, وقىرمان ونى وقيتىنىنا تاڭعالاتىن ءۇردىس پايدا بولدى. مۇنى «دەڭگەيسىز تاڭعالۋ» نەمەسە «تاڭعالماسقا تاڭعالۋ» سيندرومى دەسەك بولادى. قازىرگى ادەبيەتتەن, گازەت-جۋرنال وقۋدان, جالپى جازۋ-سىزۋدان حالىقتىڭ حابارى جوقتىعىنان, جازىپ جۇرگەن ءبارىمىزدىڭ ءوز الەمىمىز, ال رۋحاني ومىردەن تىم الىس قاراپايىم جۇرتتىڭ ءوز الەمى قالىپتاستى. ءدال ءبىر قالام ۇستاعان قاۋىم ۇڭگىر ىشىندە قالعانداي: ايتاسىڭ – ەستىمەيدى, جازاسىڭ – وقىمايدى.
اقيقاتىندا, ادام جاندى كارتيناعا, جاقسى ولەڭگە, ءتاۋىر شىعارماعا, ەستەتيكاعا تولى سۇلۋلىققا تاڭعالسا كەرەك. كوركەم دۇنيەگە ءسۇيسىنۋ, قىزىعۋ, باعالاۋ – ادامي ينستينكت. شىن ونەرگە تامسانۋ دا تالعامعا بايلانىستى, ارينە. ادامنىڭ ويىن دا, كوزقاراسىن دا, قاعيداسىن دا تالعام وزگەرتەدى. ياعني جان قالاۋى, ىشكى سىن – تالعام دەڭگەيى ءومىر سۇرۋىڭىزگە ىقپال ەتەدى. سوندىقتان دا تالعام ارقاشان بيىك, كىرپياز كەلەدى. ءتىپتى ادامنىڭ ادامنان ارتىقشىلىعى دا سول تالعام دەڭگەيىنە بايلانىستى دەيمىز. الايدا ۋاقىت وتە كەلە جاقسىعا تاڭعالۋدىڭ ءجونى مەن جوسىعى وزگەرەدى ەكەن. ول دا تالعامنان.
ءبىزدىڭ ءومىرىمىز – وسى قوعام, وسى ۋاقىت. ءبىزدىڭ وي-سانامىز, كوزقاراسىمىز اينالامىزدا بولىپ جاتقان وقيعالاردىڭ جەلىسىمەن داميدى. ماسەلەن, قازاق ادەبيەتىنىڭ كەشەگى داۋىرىندە تالانتتى اقىن-جازۋشىلار دا, ساۋاتتى, تالعامپاز وقىرمان دا كوپ بولدى. ءتىپتى كەي وقۋشىنىڭ دەڭگەيى اۆتورمەن شامالاس كەلىپتى دەپ جاتادى. ءھام ول كەزدەگى تاڭعالىس تا بولەك: شەبەردىڭ شەبەرىن عانا مويىنداعان, جاقسىنىڭ جاقسىسىنا عانا تاڭعالعان. قاراپايىم وقىرمانىڭىز اناۋ-مىناۋ جازارماندى مەنسىنبەيدى. كوركەم دۇنيەگە قىزىعۋدىڭ ناعىز كلاسسيكالىق ۇلگىسىن كورسەتكەن (ايتا كەتەيىك, بۇل – وتكەندى اڭساۋ سيندرومى ەمەس).
ال قازىر كەيدە ادامداردىڭ تاڭعالاتىن دۇنيەسىنە قاراپ تاڭعالاسىڭ. حالىق شەنەۋنىك, دەپۋتاتتار قازاقشا سويلەسە, قاراپ وتىرىپ قۋانادى. ال وزگە ۇلت وكىلى قازاق تىلىندە ءبىراۋىز ءسوز ايتسا, ءتىپتى ريزا بولادى. كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ازاماتى سول تىلدە سويلەسە, ول قالىپتى جاعداي ەمەس پە؟ وعان نەگە تاڭعالامىز؟ ءوز ەلىڭدە ءوز ۇلتىڭ ءوز تىلىڭدە سويلەگەنىنە ءىشىڭ جىلۋ – قوراشسىنۋدىڭ قاي دەڭگەيى؟..
ادامداردىڭ گازەت-جۋرنال, ياكي كىتاپ وقۋى دا بۇگىندە سيرەك كەزدەسەتىن قۇبىلىسقا اينالعان. سودان بولار, تاڭعالىس تا كوپ. ءوزى سياقتى گازەت وقىمايتىن جۇرتتىڭ كوپ ەكەنىن بىلەتىن, ماسەلەن, جاڭاعىداي تاكسيشىلەر, وقۋ, جازۋ, سىزۋ دەگەن ماماندىققا كونەنىڭ كوزىندەي مۇسىركەي قارايدى. ارينە, ءوز دەڭگەيىنشە. ال كەي قاۋىم كىتاپ, قالام ۇستاعان جۇرتتى اريستوكرات, وزدەرىن قارا جاياۋ سەزىنەدى.
قوعامداعى جازۋ-سىزۋدان تىم الىس ادامداردىڭ وسىنداي كوزقاراسىنا بۇگىندە ەتىمىز ۇيرەنگەندەي. ءھام قاراپايىم حالىقتىڭ مۇنداي دەڭگەيسىز تاڭعالىسىنا قازىر تاڭعالمايتىن دا بولدىق. بالكي, بۇل تاڭعالىستىڭ ءبىر سەبەبى, عالامتور (بىراق وعان يلانۋ قيىن), بالكي بىلىمسىزدىك, «جوعالعان وقىرمان», جازىلماعان كلاسسيكا, يدەولوگيا, تۇرمىس...
ال ءسىز اكىم قازاقشا سويلەسە قۋاناسىز با؟ ورىس قازاقشا جول سۇراسا شە؟ ەڭ باستىسى, وسى كۇنى گازەت شىعاتىنىن بىلەسىز عوي؟..
ايتپاقشى, قازىر تاكسيگە مىنسەم, سويلەمەيتىن بولدىم. بۇرىن قوعامداعى ادامداردىڭ وي-پىكىرىن اڭدايىن دەپ تىلدەسۋشى ەدىم. قازىر «گازەت ءالى شىعا ما؟» دەگەن سۇمدىق سۇراقتى ەستىمەۋ ءۇشىن اۋزىمدى اشپايمىن.
