الەم • 16 ءساۋىر, 2023

المانيا اتومنان باس تارتتى

390 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

گەرمانيادا اتوم ەلەكتر ستانسالارىنىڭ داۋى باسىلماي تۇر. وتكەن سەنبىدە ەلدەگى سوڭعى اەس-ءتىڭ جۇمىسى توقتادى. بىراق مامانداردىڭ ءبىر توبى بۇعان قارسى. ونىڭ ۇستىنە, ەۋروپانىڭ باسقا مەملەكەتتەرىندە ۋراندى ەلەكتر ەنەرگياسىنا اينالدىرۋعا ەرەكشە دەن قويىپ وتىر.

المانيا اتومنان باس تارتتى

سەنبى كۇنى گەرمانياداعى سوڭعى ءۇش اەس-ءتىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى. وسىلايشا, ەلدە­گى اتوم ەنەرگياسىنا نۇكتە قويىل­دى. مۇنى ۋران­عا قارسى ارەكەت ەتكەن بەل­سەندىلەردىڭ ەڭبەگى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ولار ونداعان جىل بويى اتومنان ازات ەل قۇرۋعا بارىن سالعان-دى. دەگەنمەن كەي ساراپشىلار اەس-تەن باس تارتۋدى اسىعىس قادامعا بالاپ, اقىماقتىققا تەڭەپ وتىر. ولار­دىڭ پايىمداۋىنشا, مۇن­داي قادام ەۋروپانىڭ قازبا وتىنداردى تازا ەنەرگەتيكا كوزدەرىنە اۋىستىرۋ جوسپارىنا قايشى كەلەدى. حريس­تيان-دەموكراتيالىق وداعى (CDU) وكىلى يەنس سپاح­ننىڭ ايتۋىنشا, بۇل گەر­ما­نياداعى كليماتتى قور­عاۋ­شىلار ءۇشىن قارالى كۇن. سون­داي-اق بۋندەستاگتى باسقا­رۋشى كواليتسيانىڭ دا بۇل ماسەلەگە كەلگەندەگى پىكىرى ەكى­گە ايىرىلدى. مىسالى, ەركىن دەموكراتتار پارتيا­سى (FDP) اتوم ەلەكتر ستانسا­لارى­نان تولىقتاي باس تارتپاي, ۋا­قىت­شا توقتاتا تۇرۋ كە­رەك ەدى دەگەن پىكىردى ۇستانادى.

«الەمدەگى ەڭ زاماناۋي جانە قاۋىپسىز اتوم ەلەكتر ستانساسىن جابۋدىڭ ەكو­نوميكالىق جانە ەكولو­گيا­لىق سالدارى اۋىر, ۇل­كەن قاتەلىك», دەيدى FDP توراعا­سىنىڭ ورىنباسارى ۆولفگانگ كۋبيتسكي.

جاسىلدار پارتياسى مۇن­داي پىكىرگە كەلىسپەيدى. كلي­ماتتى قورعاۋ ءمينيسترى روبەرت حابەك وتكەن جىلى اەس-تەر ەلدەگى ەلەكتر قۋا­تىنىڭ 4-6 پايىزىن عانا وندىرگەن العا تارتىپ, ولار­دىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ ەنەرگە­تيكالىق قاۋىپ­سىزدىككە اسەر ەتپەيتىنىنە توق­تالدى.

نەگىزى گەرمانيا اتوم ەلەكتر ستانسالارىنان 2022 جىلى باس تارتۋعا ءتيىس ەدى. ەستەرىڭىزدە بولسا, 2011 جىل­عى فۋكۋشيماداعى اپاتتان كەيىن سول كەزدەگى كانتسلەر انگەلا مەركەل ۋراننان ەنەرگيا الۋدان ءبىرجولا باس تارتۋعا شەشىم قابىلداعان-دى. ءسويتىپ اقىرعى مەرزىم 2022 جىل دەپ بەلگىلەندى. بىراق ۋكراينادا سوعىس باستالىپ, رەسەيدەن كەلەتىن گازعا شەكتەۋ قويىلعاندىقتان, جا­سىلدار پارتياسى ونى ءبىر جىلعا شەگەرۋگە ءماجبۇر بولدى.

الايدا گەرمانيا حال­قىنىڭ كوزقاراسى كەيىنگى جىل­دارى وزگەردى. ءتىپتى اتوم ەنەرگەتيكاسىنا قارسى­لار­­دىڭ ءوزى ونى كەزەڭ-كە­زەڭى­مەن توقتاتۋ مەرزىمى اسى­عىس­تىق دەپ ەسەپتەيدى. ماسە­لەن, YouGov جۇرگىزگەن ساۋال­ناماعا سۇيەنسەك, نەمىستەردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى عانا قالعان ستانسالاردىڭ وسى اپتادا توق­تاتىلعانىن قولداعان. تۇر­عىنداردىڭ ۇشتەن ءبىرى ونىڭ مەرزىمىن ۋاقىتشا ۇزار­تۋ كەرەك دەپ ەسەپتەسە, قال­عانى اسىقپاۋعا ءتيىس دەگەن پىكىر ۇستانعان.

بۇل از دەسەڭىز, جاسىلدار پارتياسىن قولدايتىندار دا بۇل قادامعا كۇمانمەن قارايدى. ساۋالناماعا سايكەس, پارتيانى قولداۋشىلاردىڭ جارتىسىنان استامى, ياعني 56 پايىزى رەاكتورلاردىڭ دەرەۋ توقتاتىلعانىن قولداعان.بىراق پارتيا باسشىلىعى گەرمانياداعى يادرولىق ەنەر­­­­گەتيكانى توقتاتۋعا بەل شە­شىپ كىرىسىپ وتىر. ءتىپتى كومىر ەلەكتر ستانسالارى اۋانى لاستايتىنى دا ولارعا كە­دەرگى كەلتىرمەگەن سىڭايلى. ەلدە جاڭارتىلاتىن قۋات كوز­دەرىن ەنگىزۋ جاپپاي قولعا الىنعانىمەن, گەرمانيا ءالى كۇنگە دەيىن ەلەكتر ەنەر­گيا­سىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن كومىردەن وندىرەدى.

«جاسىلدار پارتياسىنىڭ وكىلى, كليماتتى قورعاۋ ءمي­نيسترى قورشاعان ورتاعا زيانى از اتوم ەلەكتر ستانسالارىنا قاراعاندا, كومىر پايدالانا­تىن ەلەكتر ستانسالارىنا رۇق­سات بەرۋدى ءجون كورەدى», دەيدى CDU وكىلى سپاحن. ول ۇكىمەتتى «كومىر كواليتسياسىنا» اينالدى دەپ ايىپتايدى.

ال بۇعان جاسىلدار پار­تيا­سىنىڭ ايتاتىن ءوز ءۋاجى بار. ولار CDU پارتيا­سى ەل باسقارىپ تۇرعاندا جاڭار­­تىلاتىن ەنەرگەتيكا كوزدە­رىن كەڭەيتۋدىڭ ورنى­نا گەر­مانيانى كومىرگە تاۋەلدى ەتتى دەپ سانايدى. بىراق گەرمانيا رەاكتورلاردى جابۋعا كىرىس­كەندە, كورشىلەس مەملەكەتتەردە كەرى قادام جاسالىپ جاتىر. ماسەلەن, فين­ليانديانىڭ جاڭا «Olkiluoto 3» زاۋىتى سىناقتان ءوتىپ, كەلەسى اپتادا جەلىگە قوسىلۋعا دايىن. فرانتسيا التى جاڭا اەس سالۋدى جوسپارلاعان. الدا-جالدا ءبارى ءساتتى وتسە, تاعى 8 رەاكتور ورناتۋى مۇمكىن.

سوڭعى جاڭالىقتار