ءساۋىر ايىنداعى شولۋدا ادب قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ 2023 جىلعا ارنالعان ءوسۋ بولجامىن وتكەن جىلى كۇتىلگەن ماندەر دەڭگەيىندە ساقتاپ قالدى. ساراپشىلار ءىجو ءىرى كەن ورىندارىندا مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ۇلعايۋىنا قاراي وسەدى دەپ ەسەپتەيدى. نەگىزگى ەكسپورتتىق تاۋارلار باعاسىنىڭ بولجامدى ءوسۋى ينۆەستيتسيانى ىنتالاندىرىپ, ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى تۇراقتى قالىپتا ۇستاپ تۇرادى.
ۇيىمنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر ەكونوميكالىق ءوسىم 3,2%-دى قۇرادى. سونىمەن بىرگە ۇلتتىق بانكتىڭ رەسمي اقپاراتى ءىجو-ءنىڭ 3,1%-عا وسكەنىن كورسەتەدى. ينفلياتسيا وتكەن جىلعى 15%-دان 2023 جىلى 11,8%-عا دەيىن باياۋلايدى. قارجى رەتتەۋشىسىنىڭ قاتاڭ اقشا-كرەديت ساياساتى اياسىندا ينفلياتسيا ءارى قاراي 6,4%-عا دەيىن تومەندەيدى. ادب ماماندارى باعا ءوسۋىنىڭ باياۋلاۋى نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنە ەكسپورتتىق شەكتەۋلەر جانە بەنزينگە شەكتى باعالاردى بەلگىلەۋمەن بايلانىستى دەپ ەسەپتەيدى.
تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس 2023 جىلى – 1,6% جانە 2024 جىلى 2,2% دەڭگەيىندە قالىپقا كەلمەك. باعانىڭ تومەندەۋى ناقتى كىرىستىڭ وسۋىنە جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك قولداۋ شىعىندارىنىڭ ۇلعايۋىنا اكەلەدى. سونداي-اق بولجامعا سايكەس, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى 2023 جىلى – 3,4%-عا جانە 2024 جىلى 3,9%-عا وسەدى. بۇل كولىك, ساۋدا, قوناقۇي بيزنەسىن دامىتۋ جانە ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋ ارقىلى بولۋى مۇمكىن. ونەركاسىپ شيكىزاتقا سىرتقى سۇرانىستىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى بيىل 4,7%-عا وسسە, كەلەر جىلى 4,3%-عا قاراي باسەڭدەيدى.
ادب ساراپشىلارىنىڭ شولۋىندا وڭىرلەر اراسىنداعى مۇمكىندىكتەر مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىكتەگى ەلەۋلى ايىرماشىلىققا نازار اۋدارىلعان. ادب-نىڭ سوڭعى ەسەپتەۋلەرى (2019 جىل) بويىنشا كاسپي تەڭىزى ايماعىندا (اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى) ورنالاسقان باتىس وڭىرلەر, سونداي-اق الماتى مەن استانا قالالارى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتۋدە. بۇل كورسەتكىش بويىنشا باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان, پاۆلودار جانە قاراعاندى وبلىستارى ‒ ورتا جانە جوعارى دەڭگەيدە. قالعان وڭىرلەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىگى ورتا جانە تومەن دارەجەدە قالىپ وتىر.
ۇيىم قولداۋىمەن قازاقستاننىڭ وڭىرلىك باسەكەگە قابىلەتتىلىك جانە الەۋمەتتىك بىرىگۋ يندەكسى ازىرلەنگەن. بۇل ولقىلىقتاردى جويۋ ءۇشىن ءار ايماقتىڭ ەرەكشەلىگى مەن قاجەتتىلىگىن ەسكەرەتىن ارنايى شارالار قابىلدانۋى قاجەت. ادب اتاپ وتكەندەي, مۇنداي شارالار بارلىق ايماقتىڭ الەۋەتىن اشۋعا, ينكليۋزيۆتى ءوسۋدى ىنتالاندىرۋعا جانە بۇكىل ەلدەگى ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا كومەكتەسۋ ءۇشىن قاجەت. ۇكىمەت باعدارلامالاردى جەرگىلىكتى قاجەتتىلىكتەرگە بەيىمدەۋ جانە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق الەۋەتىن كۇشەيتۋ ءۇشىن يكەمدى نۇسقاۋلاردى انىقتاۋدى قاراستىرۋى مۇمكىن. اسىرەسە وڭىرلەر تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, بۇل شاراعا جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىن ىنتالاندىرۋ بولىگىندە بيۋدجەت قاراجاتىن قايتا ءبولۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ قاجەت.
رەسپۋبليكانىڭ ءىجو ءوسىمى بويىنشا باسقا بولجامدارعا ۇڭىلسەك, اقپان ايىندا ۇلتتىق بانك ەكونوميكالىق ءوسۋ بويىنشا بولجامدى 3,5-4,5%-عا ارتتىرۋ جاعىنا قاراي قايتا قارادى. جەلتوقسان ايىندا ءىجو-ءنىڭ 2023 جىلى 3-4%-عا ءوسۋى كۇتىلدى. رەتتەۋشى مۇنى مۇناي ءوندىرۋ مەن ەكسپورتتاۋداعى وڭ كۇتۋلەرمەن بايلانىستىردى. ەۋرازيالىق دامۋ بانكى (ەادب) بيىل ىشكى جالپى ءونىم 4,2%-عا وسەدى دەپ بولجاسا, حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى (حۆق) قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋى 2023 جىلى 4,3%-دى قۇراۋى مۇمكىن دەپ مالىمدەدى. اناليتيكالىق نەسيەلىك رەيتينگ اگەنتتىگىنىڭ شولۋى بويىنشا ءىجو 2023 جىلعا قاراي – 4,1%, 2024 جىلى 3,9% قۇرايدى. ال دۇنيەجۇزىلىك بانك قازاقستان ەكونوميكاسى 2023 جىلى – 3,5%-عا, ال 2024 جىلى 4%-عا جاقسارادى دەپ ەسەپتەيدى.
