ول 2022 جىلعى قاڭتاردان بەرى وسى لاۋازىمدى اتقارىپ كەلگەن, ەندى بۇرىنعى ورنىنا قايتا جايعاستى. ەلۋ جاستاعى سمايىلوۆ جانە مينيسترلەر كابينەتىنىڭ باسقا دا مۇشەلەرى كەزەكتەن تىس پارلامەنتتىك سايلاۋدان كەيىن اۆتوماتتى تۇردە جۇمىسىن توقتاتقان ەدى. پرەزيدەنت توقاەۆ ەندى جاڭا ۇكىمەت جاساقتاۋعا ءتيىس.
«Amanat» سايلاۋدا جەڭىسكە جەتتى
قازاقستاننىڭ ەڭ قۋاتتى ساياسي پارتياسى «Amanat» 19 ناۋرىزدا وتكەن سايلاۋدا پارتيالىق تىزىمدەر مەن ءبىر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا داۋىس بەرۋ ناتيجەسىنە سايكەس ماجىلىستەگى 98 ورىننىڭ 62-ءسىن جەڭىپ الدى. بۇل تۋرالى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين پەتروۆ مالىمدەدى.
ءبىر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا باسەكەگە تۇسكەن ۇمىتكەرلەر اراسىنان «Amanat» پارتياسى اتىنان قاتىسقان 22 كانديدات جەڭىسكە جەتتى. بۇعان دەيىن وسك توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ «Amanat» پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا ماجىلىستەگى 69 ورىننىڭ 40-ىن العانىن مالىمدەگەن ەدى. وسىلايشا, «Amanat» پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىندا جالپى سانى 62 ورىنعا يە بولادى.
پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىن كەزەكتەن تىس سايلاۋ ارالاس جۇيە بويىنشا ءوتتى. دەپۋتاتتاردىڭ 70 پايىزى (69 ادام) پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا 30 پايىزى (29 ادام) ءبىر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا سايلاندى.
«Amanat» – 53,9%, قازاقستان حالىقتىق پارتياسى – 6,8% (5 ماندات), «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى – 8,41% (6 ماندات), «اۋىل» حالىقتىق-پاتريوتتىق پارتياسى 10,9% داۋىس جينادى (8 ماندات). «Respublica» پارتياسى – 8,59% (6 ماندات) جانە وپپوزيتسيالىق جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى 5,2% (4 ماندات) يەلەندى.
قازاقستاننىڭ «بايتاق» جاسىلدار پارتياسى 2,3% داۋىس جيناپ, مەجەلى شەكتەن اسقان جوق. سايلاۋشىلاردىڭ 3,9%-ى بارلىق كانديداتقا قارسى داۋىس بەردى. ساياسي باسەكەگە ەلەكتوراتتىڭ 54,21 پايىزى قاتىستى.
ماجىلىسكە التى پارتيا ءوتتى
قازاقستان پارلامەنتىنىڭ تومەنگى پالاتاسى – ماجىلىسكە التى پارتيا ءوتتى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مالىمەتىنە ساي, 19 ناۋرىزدا وتكەن سايلاۋعا 7 پارتيا قاتىسقان.
الايدا التى پارتيا عانا مەجەلى 5 پايىزدى باعىندىرىپ پارلامەنتتە مانداتىن يەلەندى. «Amanat» پارتياسى كوپشىلىك ورىنعا يە بولىپ, 53,9 پايىز داۋىس جينادى. ياعني, 3,4 ميلليون ادام قولداۋ بىلدىرگەن. «اۋىل» پارتياسى 10,9 پايىز, «Respublica» پارتياسى – 8,59 پايىز, «اق جول» پارتياسى – 8,41 پايىز, حالىق پارتياسى – 6,8 پايىز, جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى 5,2 پايىز داۋىس جينادى.
«بايتاق» پارتياسى تەك 2,3 پايىز قولداۋعا يە بولدى. ال ەلەكتوراتتاردىڭ 3,9 پايىزى نەمەسە 248 291 ادام «بارىنە قارسى» باعانىن تاڭداعان. وسى ناتيجەگە بايلانىستى, «Amanat» پارتياسى ماجىلىستە 40 ماندات يەلەندى. «اۋىل» پارتياسى – 8, «Respublica» پارتياسى – 6, «اق جول» پارتياسى – 6, حالىق پارتياسى – 5, جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى 5 ورىن يەلەندى.
ەلدەگى 12 ميلليوننان استام ەلەكتوراتتىڭ 6,3 ميلليونعا جۋىعى ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار سايلاۋىنا قاتىستى. 19 ناۋرىزدا وتكەن ساياسي باسەكە بىلتىر قابىلدانعان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار اياسىندا جۇرگىزىلدى.
جاسىل ەنەرگياعا باسىمدىق بەرمەك
قازاقستاندا 19 ناۋرىزدا پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسى – ءماجىلىس سايلاۋى ءوتتى. ساياسي باسەكە – ەلدەگى اۋقىمدى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار جالعاسى. كوپتەگەن ساراپشى بۇل سايلاۋدى «ورتالىق ازياداعى ەلدىڭ ساياسي مادەنيەتىن دەموكراتيالاندىرۋعا جاسالعان قادام» دەپ ەسەپتەيدى.
2022 جىلى قاڭتاردا ساياسي قۇرىلىمدى ءدۇر سىلكىندىرگەن جانتۇرشىگەرلىك شەرۋلەردەن كەيىن قازاقستان نەگىزگى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىردى. سونىڭ ىشىندە كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, ساياسي پارتيالاردى تىركەۋ ەرەجەلەرى مەن سايلاۋ زاڭناماسى وزگەردى. ماجىلىسكە ءوتۋ مەجەسى دە 5 پايىزعا دەيىن تومەندەتىلىپ, ايەلدەر, جاستار جانە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بارلار ءۇشىن 30 پايىزدىق كۆوتا قاراستىرىلعان.
ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ بايقاۋشىلارى پارلامەنتتىك سايلاۋ قازاقستاندى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي داۋىس بەرۋگە جاقىنداتاتىنىن مالىمدەدى. ۇيىم سايلاۋ تۋرالى زاڭدارعا قاتىستى وزگەرىستەردى قۇپتادى, بىراق ازاماتتاردىڭ نەگىزگى بوستاندىقتارىن قورعاۋعا ءالى دە كوڭىل ءبولۋ قاجەت ەكەنىنە نازار اۋداردى.
ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى زۋلفيا سۇلەيمەنوۆا «NE Global» اگەنتتىگىنە بەرگەن سۇحباتىندا قازاقستان دەكاربونيزاتسيا, ەنەرگەتيكانى ءارتاراپتاندىرۋ جانە جاسىل سۋتەگىنە كوڭىل بولەتىنىن مالىمدەدى.
