فەرمەرلەر ۇنەمى جەڭىلدىكپەن بولىنگەن ديزەل وتىنىنىڭ قىمباتتىعىنا شاعىمدانادى. ۇلتتىق اگروقوزعالىس توراعاسى الماسبەك سادىربايدىڭ ايتۋىنشا, شارۋا ءۇشىن جانارماي قۇنى وتە ماڭىزدى, ويتكەنى استىقتىڭ وزىندىك قۇنىندا وتىن 25-تەن 30%-دى الادى. قازىردىڭ وزىندە شارۋالار ديزەل وتىنىن نارىقتىق باعامەن الىپ جاتىر دەۋگە بولادى.
ماسەلەن, اقمولا وبلىسى اقكول اۋدانىنداعى «زەمليانە» شق باسشىسى نيكولاي شۋلگا ارزانداتىلعان وتىننىڭ قۇنى جوعارى ەكەندىگىن ايتادى. «200 گەكتارعا بيداي, استىق, ارپا, س ۇلى ەگەمىز. ال 1 گەكتارعا كەز كەلگەن تەحنيكاعا ورتا ەسەپپەن 10 ليتر ديزەل وتىنى قاجەت. جانارمايدىڭ قۇنى جوعارى. ەگەر جانارماي قۇيۋ بەكەتتەرىندە ديزەل وتىنى 230 تەڭگەدەن ساتىلسا, ارزانداتىلعان وتىن بىزگە ليترىنە 217 تەڭگەمەن بەرىلەدى. ياعني ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق جوق جانە شارۋاعا بۇدان كەلەتىن كومەك از», دەيدى ول.
ۇلتتىق اگروقوزعالىس وكىلدەرىنىڭ پىكىرىنشە, كوكتەمگى دالا جۇمىستارى كەزىندە ديزەل وتىنىنا اكتسيزدىڭ تومەندەتىلۋى ماسەلەنى شەشۋى مۇمكىن. مىسالى, وتكەن جىلدان باستاپ اكتسيزدەر تونناسىنا 9300 تەڭگەدەن 35726 تەڭگەگە دەيىن قىمباتتاعان. سوندىقتان ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى مەملەكەت تاراپىنان رەتتەلۋى كەرەك.
سول سەكىلدى شارۋالاردى تولعاندىرىپ وتىرعان تاعى ءبىر جايت ‒ العان ونىمدەرىن وتكىزەتىن نارىقتىڭ بولماۋى. سونىڭ سالدارىنان ديقاندار باپتاپ كۇتكەن بيدايىن قايدا ساتارىن بىلمەي دال. اقمولا وبلىسىنىڭ شورتاندى اۋىلىنداعى «ايان» جشس باسشىسى باۋىرجان مۇحامەدياەۆ جىل سايىن بيدايدان جاقسى ءونىم الاتىنىن, بىراق ءونىمدى وتكىزۋ ءار كەز قيىندىق تۋدىراتىنىن ايتادى. وعان قوسا رەسەيدەن كەلەتىن سۇر ەكسپورت تا شارۋالاردىڭ قادامىنا تۇساۋ بولىپ وتىر. «بىلتىر ءبىز رەسەي بيدايىنان قاتتى قىسىم كوردىك. 2-3 جىلدان كەيىن عانا مەملەكەت كولىكپەن اكەلىنەتىن سۇر يمپورتتى جابۋ جاعىن ويلاستىرا باستادى. بىراق ءالى دە ماسەلەنى شەشۋدىڭ تولىققاندى تەتىگى جوق. بۇل دا – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن پروبلەما», دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى.
سونداي-اق فەرمەرلەرگە ۇزاقمەرزىمدى قارجىلاندىرۋ جەتىسپەيدى. ماسەلەن, اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى مەن ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنان تۇسەتىن قارجىنى ولار قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا الىپ, قازان ايىندا قايتارۋى كەرەك. اۋىرتپالىق ءتۇسىرىپ وتىرعان تاعى ءبىر ماسەلە – كەپىلدىڭ بولماۋى. انك كەپىلدىككە قوياتىن شارۋانىڭ ءۇيىن نەبارى 200 تەڭگەگە باعالايدى. ال ولاردىڭ كەپىلگە ۇسىناتىن جارىتىمدى مۇلكى جوق.
ۇلتتىق اگروقوزعالىس جەتەكشىسى شاعىن فەرمەرلەرگە جىل سايىن مەملەكەت تاراپىنان كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا بولىنەتىن قاراجات مولشەرى از دەپ ەسەپتەيدى. «بيىل كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا 140 ملرد تەڭگە ءبولىندى. قاراجاتتىڭ نەگىزگى كولەمى ءىرى اگروحولدينگتەرگە كەپىلمەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە بايلانىستى كەتەدى. سوندىقتان شاعىن فەرمەرلەر ءۇشىن نەسيە الۋ كەزىندە تالاپتاردى قايتا قاراۋ جانە جەڭىلدەتۋ قاجەت. مىسالى, ءوندىرىستىڭ بەسجىلدىق تاريحىن ەسكەرە وتىرىپ, شاعىن فەرمەرلەرگە كەپىلدىكپەن نەسيە بەرۋدى ۇسىنامىز», دەيدى اگروساراپشى.
پروبلەمالار قاتارىندا فەرمەرلەر اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىنىڭ توزۋىن جانە تىم قىمباتتىعىن ايتادى. سالدارىنان شارۋالار ەسكىرگەن جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەپ, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن جوندەۋگە قوسىمشا قاراجات جۇمساۋعا ءماجبۇر. وعان قوسا اگروتەحنيكاعا كادەگە جاراتۋ الىمى تاعى بار. قوزعالىس باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنىڭ ءبارى ونىمدىلىككە, اگرارلىق سالانىڭ دامۋىنا تەرىس اسەر ەتەدى.
