پىكىر • 14 ناۋرىز, 2023

تۇشىمدى رەفورماعا تولى ناۋقان

380 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى بۇرىنعى سايلاۋلاردان وزگەشە دەپ ايتساق, قاتەلەسپەگەن بولار ەدىك. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز, بۇل سايلاۋ جاڭا قازاقستاندا بولىپ جاتقان وڭ وزگەرىستەردى تولىقتىراتىن, جاڭاشا وزگەرىستەرگە نەگىزدەلگەن سايلاۋ بولاتىنىنا ءۇمىت زور.

تۇشىمدى رەفورماعا تولى ناۋقان

ەلىمىزدەگى سوڭعى وڭ وزگەرىس­تەر كوڭىل قۋانتارلىق, اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا بولاتىن تۇشىمدى رەفورمالارعا تولى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ىرگەلى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – ەل پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋ مەرزىمىنىڭ جەتىجىلدىق ۋاقىتقا سوزىلۋى. كەلەسى تىڭ وزگەرىس, پار­لامەنت سەناتىنداعى پرەزي­دەنت­تىك كۆوتاعا شەكتەۋلەر ەنگىزىل­دى. سونداي-اق جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگاندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وكىلدەرىنىڭ وكىلدىگىندە وزگەرىستەر بولدى, زاڭ شىعارۋشى ورگاندارعا سايلاۋ فورماتى دا وزگەردى. ەندى پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ 70 پايىزى پارتيالىق تىزىمدەر بو­يىنشا, ال قالعان 30 پايىزى ءبىر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا سايلانادى. ساياسي پارتيالاردى تىركەۋ ءراسىمى ەداۋىر جەڭىلدەتىلدى: ساياسي پارتيانى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ازاماتتاردىڭ باستاماشىل توبىنىڭ ەڭ از سانى 1 مىڭنان 700 ادامعا دەيىن قىسقاردى; پار­تيالاردىڭ قۇرىلتاي سەزىن وتكىزۋ مەرزىمى 2 ايدان 3 ايعا دە­يىن ۇلعايتىلدى; تىركەۋ شەگى 20 مىڭنان 5 مىڭعا دەيىن تومەندەدى; وڭىرلىك وكىلدىكتەردىڭ ەڭ از سانى 600-دەن 200 ادامعا دەيىن ازايدى. وسىنداي سايلاۋعا قاتىستى جەڭىلدىكتەر دە بيىلعى پارلامەنت سايلاۋىنا تۇسەتىن ۇمىتكەرلەر سانىنىڭ ۇلعايۋىنا اسەر ەتتى.

قازاقتا وتە جاقسى ناقىل ءسوز بار: «ويلاۋشى ويىن اياق­تاعانشا, تاۋەكەلشىل ءىسىن تىندىرادى». ياعني ويلانىپ وتىراتىن ۋاقىتتان وتتىك, جىلدامداتىپ تاۋەكەل جاساپ ىسكە كوشپەسەك, ۋاقىت تا, زامان دا ءبىزدى كۇتىپ تۇر­ماسى انىق. ەلىمىزدىڭ تاۋەل­سىزدىگىن العانىنا وتىز جىل عانا ۋاقىت ءوتتى. سالىستىرمالى تۇردە الساق, وتىز جاستاعى ەر-ازامات ەندى كەمەلدەنە باستاي­تىنى بەلگىلى, قولى اناۋ ايت­قانداي ۇزىن ەمەس, وڭ-سولىن ەندى عانا تانىپ ۇلگەرگەن, وتىز جاسقا دەيىنگى جيناعان تاجى­ريبەسىن ومىرىنە پايدالانا باس­تاعان, كۇش-جىگەرىن, ءوزىن, وتباسىن دامىتۋعا اياق باسقان شاعى. ەندەشە, ەلىمىزگە دە اسا سىن كوزبەن قاراماي, وسى ۋاقىت ارالىعىندا جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنە قولداۋ ءبىلدىرىپ, بولاتىن ەلدىڭ ازاماتتارىنداي ءبىر-بىرىمىزگە جاناشىرلىق تانىتۋ اسا ماڭىزدى.

وتانداستار كەز كەلگەن جاڭا­شىلدىقتى قولداپ, ەلىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي قورعاپ, اۋىزبىرلىكپەن عانا جەتىستىككە جەتەت­ىنىمىزگە سەنىمدىمىن. ساي­لاۋال­دى ناۋقاننىڭ قىزعان ساتىن­دە ءاربىر كانديداتپەن جەكە-جەكە تانىسۋعا, ولاردىڭ دەپۋ­تات­تىق مانداتقا جەتكەننەن كەيىنگى جوسپارلارىن تىڭداۋعا مۇمكىندىكتەر تۋىنداپ وتىر. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, ەلىمىزگە جاناشىر, كور­گەندى-كورەگەن, ۇلتارالىق قۇن­دى­لىقتاردى دۇرىس تۇسىنە­تىن, كوڭىلى اشىق, كوكىرەگى وياۋ ازاماتتاردىڭ دوداعا تۇسۋىنە شىنايى تىلەكتەسپىز. دەسە دە سايلانۋشىلار سانى كوپ, باسەكە قار­قىندى, شىنايى جۇيرىك­تەر وزسا ەكەن, ەلگە جاناشىر, ديپ­لوماتيالىق قارىم-قاتىناس­تاردى جەتە تۇسىنەتىن شىنايى دارابوز ازاماتتار جەڭىسكە جەتسە ەكەن دەپ وي تۇيىندەيمىز.

 

ەڭلىك قاسابەكوۆا,

فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتى ءدىنتانۋ ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار