پىكىر • 09 ناۋرىز, 2023

كۇندە كەلەتىن اكەلەر كۇنى

1780 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

انە-مىنە دەگەنشە الەمدى گۇلگە بولەگەن ايەلدەر مەرەكەسى دە وتە شىقتى. «ال ەندى بۇكىل جىل بويى, كەلەسى 8 ناۋرىزعا دەيىن كۇندە اكەلەر كۇنى بولادى عوي, ءيا؟» دەيدى ۇيدەگىلەر قالجىڭداپ. قاراپ وتىرساق, اقيقاتىندا سولاي ەمەس پە؟!

مەرەكەدە الدىمەن اناسىن, ودان كەيىن اياۋلى جارى مەن قىزدارىن قادىرلەي بىلگەن, وتباسىندا ءوزىنىڭ دە قادىرى بار ەر-ازاماتتىڭ ءومىرى – كۇندە مەرەكە. بىراق بالالارىمنىڭ «ەندى كۇندە اكەلەر كۇنى عوي» دەگەن ءسوزى ويلانتىپ تاستادى. اكە, اكەنىڭ كۇنى, اكەنىڭ ورنى, اكەنىڭ تاربيەسى, ەڭ سوڭىندا اكەنىڭ بەدەلى... اقيقاتىنا كەلسەك, اكەنىڭ ءرولى ادامعا كۇندە كەرەك. تاڭنىڭ ءوزى دە اكەنى جۇمىسقا شىعارىپ سالۋدان باستالماي ما؟ ايتپاعىمىز دا سول, اكەلەر دە وسىنشاما امانات, جاۋاپكەرشىلىك پەن قۇرمەتكە لايىقتى بولۋعا ءتيىس.

اكە دەگەن الدىمەن بالا تاربيەسىندە, مەكتەپتە كەرەك ەكەن. مەكتەپ دەمەكشى, ماسەلەن, مەكتەپتەردە اتا-انالار جينالىسى بولادى. سول جيىندارعا ەكى اكە قاتىسسا دا, مىسى باسا ما, ءار نارسەگە شۋ شىعارىپ وتىراتىن ادۋىن ايەلدەردىڭ ءوزى اربيعان اياقتارىن ادەمىلەپ جيناپ, سىزىلا قالاتىنى بار. بىردە سامات سۇلەي اتتى زامانداسىمىز الەۋمەتتىك جەلىدە ويلانتاتىن ءسوز جازدى.

«اكەلەرگە ۇندەۋ» دەسەم, تىم قاتتى كەتەم بە؟ بىرنەشە جىل بۇرىن ۇلىم اقتاۋداعى گيمنازيادا وتەتىن وتباسىلىق جارىسقا قاتى­سۋىم­دى ءوتىندى. ۋاقىتتىڭ وزىمىزگە با­عىن­بايتىن كەزى. قيىن بولسا دا, بالا كوڭىلىن قالدىرماي, قاتىسامىن دەدىم. ءدال جارىس بولاتىن كۇنى جۇمىس قاباتتاستى. ء«الي, مەنسىز قاتىسا بەرسەڭدەر», دەپ تامىرىن باسىپ كورگەن ەدىم, بالامنىڭ «باستىعىڭىزعا ايتساڭىزشى» دەپ ەڭسەسى ءتۇسىپ, كوڭىل كۇيى بۇزىلدى. باستىققا ۇلدىڭ اماناتىن جەتكىزىپ, جاعدايدى ءتۇسىندىردىم. سول كەزدەگى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى لۇقپان ۇلى: «دۇرىس, بار, بالانى قولداۋ كەرەك», دەپ ءىسساپار ۋاقىتىن 3 ساعاتقا جىلجىتتى. جارىس وتەتىن زالعا كىرسەم, كىلەڭ ايەلدەر قارسى الدى. بۇرىشتا ءوزىن ىڭعايسىز سەزىنىپ ءبىر اكە تۇر. ەكى-ءۇش وقۋشى ءجۇر شەشەلەرىنەن سۇراپ «اكەم قايدا, كەلە مە؟» دەپ. سايىسقا ون شاقتى وتبا­­­سى قاتىسادى ەكەن. الگى جالعىز اكەنىڭ ءوزى دە ەكى ويلى بولىپ, «قۇرىسىن, ۇيات ەكەن, كەتىپ قالام با؟» دەپ زورعا تۇر. كەتپەدى, قاتىستى. سويتكەن اكەنىڭ وتباسى ءۇشىنشى ورىن الىپ, قىزى ءماز-مەيرام, شىن باقىتقا بولەندى. سوزىمدە تۇرعانىم ءۇشىن ءبىزدىڭ ۇلدىڭ دا قۋانىشىندا شەك جوق.

مەكتەپتەگى تاعى ءبىر جاعداي. جىل باسىندا تارازداعى جامبىل گيمنازياسىندا «اكەلەر كەڭەسى» قۇرىلدى. جاقسى باستاما, ۇنادى. جاقىندا جينالىسىنا قاتىسىپ, اكە مەن بالا بايلانىسى, ءتارتىبى باعىتىندا جوسپار قۇرىلدى. جينالىستا بايقاعانىم, كوبىمىز بالانىڭ بىلىمىمەن قاتار تاربيەسىن دە مەكتەپكە, مۇعالىمنىڭ موينىنا ارتىپ قويامىز. ال, شىن مانىندە, بالا العان ءبىلىمىن ۇيگە, تاربيەسىن مەكتەپكە اپارادى. ۇيدەگى ۇلكەندەردەن العان جاقسى دا جامان قاسيەتىن ءوز ورتاسىندا قايتالايدى. باقىلاماساڭ, تاعى ءبىر قاتىگەزدىكتىڭ ساعاسى ينتەرنەتتە جاتىر. اتا-اناسى سىپايى بولعانىمەن, بالانىڭ تەلەفونى جاماندىققا تۇنىپ تۇرسا, ول دا  قاۋىپ. كەشەگى مۇعالىم مەن وقۋشىنىڭ وقيعاسى وسىنىڭ ناق كورىنىسى سياقتى».

وسى ءبىر قىسقا عانا جازبا شىندىق پەن ءومىردىڭ ءوز سۋرەتىنە تۇنىپ تۇرعان جوق پا؟! ماسەلەن, جۋىردا ارىپتەسىمىز ۇلاربەك دالەي ۇلى «اتا-انالار جينالىسىنا اكەلەر نەگە از كەلەدى نەمەسە كەلمەيدى؟» دەگەن سا­ۋال تاستادى

«وسى سۇراق ميىمدى شىرماپ الدى. كەشتەتىپ اتا-انالار جينالىسىنا بار­عان­مىن. «قالىڭ اققۋدىڭ ىشىندە جالعىز بۇركىت» بولىپ تاعى مەن جۇرەمىن. وزگە اكەلەرگە بالا, ونىڭ تاربيەسى كەرەك ەمەس سياقتى. ءسويتىپ ءجۇرىپ بالادان ىرىلىكتى, كىسىلىك قاسيەتتى, ۇلكەن ازامات بولۋدى تالاپ ەتەمىز. اپاي بىزگە «بالا كۇنى وقىعان كىتاپتارىڭىز بەن كورگەن كينولارىڭىزدان كىمدى ۇلگى تۇتىپ, ەلىكتەپ وستىڭىزدەر؟ سونى سۋرەتكە سالىپ, بەينەلەپ بەرىڭىزدەر», دەدى. ارينە, حانىمدار تاراپى بالالىق شاعىندا كورگەن ورىس مۋلتيكتەرىنىڭ كەيىپكەرلەرىن سالىپ جاتتى. «بالاپان ۇيادا نە كورسە, ۇشقاندا سونى ىلەدى» دەگەن. بۇل – كەزىندەگى الا-قۇلا يدەولوگيانىڭ ساناعا سىڭىرگەن جەمىسى. مەنىڭ سالعان سۋرەتىمدى كورىپ, بالكىم ەسكىشىل, بالكىم «ساناسى قالىپتى ريتممەن دامىماي قالعان بىرەۋ ەكەن» دەپ ويلاعاندار بولعانىنا كۇمانىم جوق. پاراقتى اپاي قىزىعىپ, سۇراپ الىپ قالدى. مەنى ءبىر كاسىپقوي سۋرەتشىدەي: «قاپ, ۇلكەندەۋ سالۋ كەرەك ەدى», دەپ قويادى. قىسقا قايىرا سالايىن, بۇگىن بالاڭىز قالاي تاربيە السا, ەرتەڭ سونىڭ جەمىسىن كورەسىز. ۇلتتى تۇزەۋ ءۇشىن وتباسىنداعى تاربيەنى رەتتەۋ كەرەك. سىرتتان بىرەۋ كەلىپ, بىزگە جۇماق سوعىپ بەرمەيدى».

ءيا, ايەلدەر مەرەكەسى دە اياقتالدى. وسى جولداردا سانالى تۇردە ءسوزدى اكەلەرگە بەرىپ وتىرمىز. بۇل ەر-ازاماتتاردان, وسىنداي اكەلەردەن اسىرىپ نە ايتا الامىز؟

سوڭعى جاڭالىقتار