قازىرگى كەزدە وڭىردە قالا مەن سۋ باسۋ قاۋپى بار ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋدىڭ قاتەرىنەن قورعاۋ ءۇشىن جەدەل شتاب قۇرىلدى. بىرەر كۇن بۇرىن بايعانين اۋدانىنىڭ التاي باتىر اۋىلىندا نوعايتى وزەنى ارناسىنان تاسىپ, تاس جولداعى وتكەلدى سۋ شايىپ, بەتون كوپىردى بۇزىپ كەتتى. اۋىل ۇيلەرى مەن قورالاردى سۋ باسىپ, تۇرعىندار ءوز كۇشىمەن سۋ كەلەتىن ىلديعا قۇم تولتىرىلعان قاپتار ازىرلەدى. قوراسى بەلگە دەيىن سۋعا تولعان جۇرت مالدى قىر باسىنا ايدادى.
سوڭعى ءبىر اپتا بويى جاۋعان قار ارالاس جاڭبىر سالدارىنان جاۋىن-شاشىن مولشەرى ايلىق نورمانىڭ 81 %-ىن قۇراپ, وعان كۇننىڭ كۇرت جىلىنۋى قوسىلىپ اقتوبە قالاسىنىڭ كوشەلەرىن دە سۋ باستى. وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا بيىل قار ەكى ەسە كوپ جاۋدى ءارى كۇن بىلتىرعىدان ءۇش اپتا ەرتەرەك كۇرت جىلىندى. تاپ وسىنداي تابيعاتتىڭ وزگەرىسىنە اقتوبە قالاسىنىڭ كوممۋنالدىق مەكەمەلەرى مەن قار شىعارۋعا جاۋاپتى مەردىگەر سەرىكتەستىكتەر دايىن بولماي شىقتى. ولاردىڭ جۇمىسىنىڭ سالعىرتتىعىنان قالا تۇرعىندارىنىڭ كوشەدە ءجۇرىپ-تۇرۋى قيىندادى. وكىنىشتىسى, جىل سايىن اقتوبەلىكتەر وسىنداي ابىگەرگە تۇسەدى. تاڭەرتەڭگىلىك ورتالىق كوشەلەردىڭ ورتان بەلدەن سۋ باسۋى قوعامدىق كولىكتەردىڭ جۇرۋىنە قيىندىق كەلتىردى. وعان ەڭ الدىمەن قاردى قىس بويى ۋاقتىلى پوليگونعا شىعارماعان مەردىگەر مەكەمەلەر كىنالى. اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات جورەبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قار تازالاۋعا مەملەكەتتىك تاپسىرىستى جەڭىپ العان مەكەمەلەردىڭ قار شىعاراتىن, تيەيتىن اۋىر تەحنيكالارى بولماعان. ەكىنشى جاعىنان قالا كوشەلەرىندە سۋاعارلار جۇيەسى, ارىقتار دامىماعان. كوپ كوشەدە سۋاعارلار مۇلدە جوق. ال سوڭعى جىلدارى سالىنعان ارىقتارعا بىرنەشە كۇننەن بەرى سۋ بارماي, كوشە بويىندا كولكىلدەپ جاتىر. وسىنداي ورالىمسىزدىقتار اقتوبە قالاسىنىڭ جول ينفراقۇرىلىمىن جوبالاۋدا ينجەنەرلىك ناقتى ەسەپتەۋلەر جۇرگىزىلمەگەنىن, سۋاعارلاردىڭ كوزبەن جوبالاپ سالىنعانىن كورسەتتى. وڭىردە سۋ تاسقىنىنا قارسى جۇمىستارعا قاجەتتى قۇرىلعىلار مەن زاماناۋي تەحنيكالار, سۋ سورعىشتار, جابىق سۋاعارلارداعى قاتقان مۇزدى تازالاپ, ەرىتەتىن قۇرالدار دا جوق.
دالالىق وزەندەر بويىنداعى ەلدى مەكەندەردە كوكتەمگى سۋ تاسقىنى اعىنى بىلتىرعىدان جوعارى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. قار بىلتىرعىدان دا قالىڭ جاتىر, ءارى وزەن باسسەيندەرىندەگى توپىراقتىڭ كۇزگى ىلعالدانۋ كورسەتكىشى جوعارى. جىلدا ءساۋىردىڭ 10-15 كۇندەرى دالا وزەندەرى تاسيدى. بيىل دا شامامەن سول ارالىقتا سۋ تاسيتىن بولار. دەگەنمەن اقتوبە وبلىسىنىڭ اۋماعىنان ءوتىپ جاتقان جەم,تەمىر, ور, ىرعىز, جىڭىشكە, ەلەك وزەندەرىنىڭ ارنالارى تىم ورتايىپ كەتكەن.
وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ جەكە قۇرامى دا كۇشەيتىلگەن جۇمىس رەجىمىنە كوشتى. گارنيزوننىڭ جەكە قۇرامىنىڭ سۋ باسۋ قاۋپى تونگەندە قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ مەن جولداردى جابۋ دايارلىعى تەكسەرىلدى. سۋ قويمالارى جانىندا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەر مەن ساياجاي ماسسيۆتەرىن سۋ باسقان جاعدايدا ۇرلىق پەن توناۋعا جول بەرمەۋدىڭ الدىن الۋعا نۇسقاۋلىق وتكىزىلدى.
اقتوبە وبلىسى اكىمى توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارىمەن بىرگە العا اۋدانىنان باستاۋ الاتىن جىڭىشكە وزەنى جانە تەمىر اۋدانىنداعى تەمىر, جەم وزەندەرىنىڭ ارناسىن باقىلاپ قايتتى. ويتكەنى تەمىر اۋدانى اۋماعىنداعى «شۇبارقۇدىق-ويىل» اۆتوكولىك جولىنىڭ 16 شاقىرىمىندا سۋ شايۋ قاۋپى ءتونىپ تۇر. قازىرگى كەزدە تجد جانە جول ماماندارى تاسىعان سۋدىڭ كىدىرىسسىز ءوتىپ كەتۋى ءۇشىن جول بويىنداعى وتكەلدەردى تەكسەرىپ, تازارتۋعا كىرىستى. سۋدىڭ تابيعي ارنالارىن بوگەپ تۇرعان قۇرىلىستار قالادا دا, دالادا دا جەتكىلىكتى. ازىرگە وڭىردەگى ءۇش اقتوبە, قارعالى, سازدى سۋ قويماسىنداعى جاعداي تۇراقتى. اقتوبە وبلىسىندا ەڭ كۇشتى سۋ تاسقىنى 2017 جىلى بولدى. كوكتەمدە قار بىردەن ەرىپ, قويمالار سۋعا تولدى ءارى سول كەزدە سۋ جان-جاقتان كەلگەن ەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, اقتوبە جانە قارعالى سۋ قويمالارى 1975 جىلى, ال سازدى سۋ قويماسى 1966 جىلى تۇرعىزىلعان.
اقتوبە وبلىسى
