بايىرعى بابالاردىڭ سالتىنا سالساق, كىندىك شەشە – نارەستەنىڭ كىندىگىن كەسەتىن كىسى. كوشپەلى قوعامدا بۇل ءراسىمدى ەلگە سىيلى انالار اتقارسا, قازىر دارىگەرلەرگە جۇكتەلگەن. سوندىقتان وزگەرمەلى ءومىردىڭ زاڭىنا باعىنىپ, ءسابيدى پەرزەنتحانادان الىپ شىعاتىن جاندى «كىندىك شەشە» دەپ ءجۇرمىز.
ايتپاعىمىز, قازىر كىندىك شەشەنى ەسەپپەن تاڭدايتىن اتا-انالار كوبەيىپ كەلەدى. ءبىرى «قىزمەتتە وسۋىمە سەپتەسەر» دەپ باستىعىنا (ايەل باسشىنى ايتىپ وتىرمىز) نەمەسە باستىعىنىڭ ومىردە ءبىر رەت تە كورمەگەن ايەلىنە قولقا سالسا, ەندى ءبىرى «جاقسى سىيلىق اكەلەر» دەگەن پەندەشىلىكپەن, ەت جاقىندىعى بولماسا دا, ەل الدىندا جۇرگەن جاقسىلاردى تاڭداپ جاتادى. «شاراپاتى تيەر» دەپ بيلىكتەگى الىس اعايىنىن ادام سالىپ كوندىرەتىندەر دە جوق ەمەس. بالكىم, اتا-انالار جاقسى ىرىمعا بالاعاندىقتان سويتەتىن شىعار. بىراق ارعى ويىنىڭ ادال ەمەس ەكەنى دە اڭعارىلىپ قالادى. ءسابيدىڭ دۇنيەگە كەلۋىن «ساياساتقا» اينالدىرۋ دۇرىس ەمەس سەكىلدى.
قازاقتىڭ دۇنيەتانىمىندا دۇنيەگە كەلگەن پەرزەنتتىڭ ەندىگى ومىرىنە ءوز اتا-اناسىنان بولەك, كىندىك شەشە دە بەلگىلى ءبىر دارەجەدە جاۋاپتى. ولار بالانىڭ ومىردە ءوز جولىن تاۋىپ, ازامات بولىپ قالىپتاسۋىنا قال-قادىرىنشە قولعابىس ەتەدى. مۇنداي مارتەبەگە يە بولعان بۇگىنگى باستىعىڭ ەرتەڭگى دوس-جارىڭا, قارجىسىنا قىزىققان ادامىڭ ەت جاقىنىڭا, بيلىكتەگى ءتاۋىرىڭ ەتەنە باۋىرىڭا اينالسا, اڭگىمە بولەك, ارينە. الايدا شىندىققا تۋرا قاراساق, جۇمىس اۋىستىرعان كۇنى باستىعىڭدى, قوڭدانعان كۇنى قولعابىس ەتكەن جاندى ۇمىتاتىنىمىز بار عوي. ءارى-بەرىدەن كەيىن ءومىر بولعان سوڭ, بۇگىن جاقسى ارالاسقان ادامىڭمەن ەرتەڭ ارازداسۋىڭ دا مۇمكىن. سوندا قايتپەكپىز؟ جەلەكتەي جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان ۇل-قىز كىندىك شەشەسىز جەتىلە بەرمەك پە؟ بالكىم, جاقىن ادامدار دا جاعا جىرتىسادى عوي دەرسىز. بىراق ولاردىڭ اشۋى ءشايى ورامال كەپكەنشە عانا. باسقانى قايدام, بىراق كىندىك شەشەسى جوق بالانىڭ ءبىر ءبۇيىرى ۇنەمى ولقى سوعاتىنداي كورىنەدى دە تۇرادى.
سانانى تۇرمىس بيلەگەن سوڭ, تۋىستىققا ءجۇردىم-باردىم قارايتىندار دا كەزدەسەدى. مىنە, وسىنداي جاعدايدا ەت جاقىنداردىڭ اراسىنا بالا دانەكەر بولادى ەمەس پە؟ بىزدىڭشە, قازىرگى كىندىك شەشەنىڭ نەگىزگى ميسسياسى دا – وسى. سوندىقتان بالاعا كىندەك شەشەنى تاڭداردا قۋانىشتا دا, قايعىدا دا قاسىڭنان تابىلار ەتەنە ادامعا باسىمدىق بەرگەن ابزال. ال باستىققا ياكي ەل الدىندا جۇرگەن ايتۋلى جانعا «كىندىك شەشە بولىڭىز» دەپ قولقا سالعاننان گورى, بالانىڭ تۇساۋىن كەستىرسە جاراساتىنداي.
«كىندىك شەشە» ۇعىمىن كىرلەتىپ الۋدىڭ ءبىر سەبەبى كىندىككە دەگەن ءجۇردىم-باردىم كوزقاراسىمىزدان ەمەس پە ەكەن دەگەن دە وي يەكتەيدى كەيدە. ويتكەنى پەرزەنتحانادان شىققاندا «بالانىڭ كىندىگى يا جولداسى قايدا؟» دەپ سۇراعان اتا-انانى كورگەن ەمەسپىز. يت-مىسىق جەدى مە؟ الدە قوقىسقا تاستالدى ما؟ ەشكىم بىلمەيدى. قايسىبىر جىلى كەرەكۋگە قوناق بوپ كەلگەن باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ كەلىنى زەينەپ احمەتوۆادان وسىنىڭ جاي-جاپسارىن سۇراعاندا, «بۇل كەڭەس وكىمەتىنىڭ قازاققا عىلىمي تۇرعىدان جاساعان قاستاندىعى» دەگەنى ەستە. زەينەپ اپايدىڭ ايتۋىنشا, ەرتەدە قازاقتار ەر بالانىڭ جولداسىن جۋىپ, اققا وراپ, التى قىردى اسىرىپ كومەدى ەكەن. بۇل – ەلىن, جەرىن التى قىردان قورعايتىن ازامات بولسىن دەگەنى. كىندىگىن شاڭىراعىنىڭ تابالدىرىعىنا كومەدى. بۇل – بوساعاسىنا يە بولسىن دەگەنى. «تابالدىرىقتى باسپا» دەگەن ىرىم سودان قالعان. ال قىز بالانىڭ كىندىگى مەن جولداسىن وتتىڭ باسىنا كومگەن. ويتكەنى ول – وشاقتىڭ بەرەكەسى, التىن دىڭگەگى. اجەلەرىمىزدىڭ «وتتىڭ باسىنا تۇكىرمە», «وتتىڭ باسىن باسپا» دەيتىنى سوندىقتان.
«ارينە, قازىر وتتىڭ باسى دا, تابالدىرىق تا وزگەردى. بىراق جەر-انا وزگەرگەن جوق قوي. ەندەشە, جولداس پەن كىندىك جەرگە كومىلۋگە ءتيىس. وكىنىشكە قاراي, قازاقتىڭ كىندىگى جەردەن اجىراپ قالدى. شىنىندا, بۇل قازاق قوعامى جاقسىلاپ ويلاناتىن جاعداي. قازىر بوسانعان ايەلدەردى پەرزەنتحانادا كوپ ۇستامايدى, ءارى كەتسە ەكى-ءۇش كۇننەن سوڭ شىعارىپ جىبەرەدى. ايتەۋىر, بالانىڭ كىندىگى ۇيدە تۇسەدى. مەنەن جاس انالار «كىندىكتى نە ىستەيمىز؟» دەپ سۇرايدى. «توپىراققا كومۋ كەرەك» دەپ جاۋاپ بەرەمىن. قۇراننىڭ ىشىنە ساقتايتىندار دا بار ەكەن. قاسيەتتى كىتاپتى كىندىكتىڭ قورابىنا اينالدىرۋ دۇرىس ەمەس», دەپ ەدى سول جولى باتىردىڭ كەلىنى.
كىندىككە دە, كىندىك شەشەگە دە مۇقيات بولعانىمىز ءجون.