كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
بيىل تۇركىستان وبلىسىندا 109,7 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانعان. ءوز ءىسىن باستاۋعا نيەتتى تۇرعىندار ءۇشىن 1 688 ادامعا گرانتتار بەرۋ كوزدەلىپ, 2 932,4 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. كاسىبىن اشۋعا ۇمىتكەرلەردىڭ بيزنەس جوبالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 20 ۇزدىك جوبا ىرىكتەلگەن
حالىقتى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى قارالعان اپپاراتتىق كەڭەستە وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى وسىلاي دەدى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ناقتى جانە ۇيلەسىمدى جۇمىسىن تالاپ ەتىپ, حالىققا جاعداي جاساي الماعان اكىمدەردى قاتاڭ سىنعا الدى. «ينۆەستيتسيا تارتۋ, ونەركاسىپتى دامىتۋ بويىنشا بىرنەشە رەت جينالىس وتكىزىپ, ناقتى تاپسىرمالار بەردىك.
بىراق جۇمىس ويداعىداي ەمەس. ينۆەستيتسيا تارتۋ جونىندەگى ينديكاتورلار تولىق ورىندالۋى ءتيىس. سوندىقتان 2024 جىلدىڭ جوسپارىن ورىنداۋ ءۇشىن قازىردەن دايىندالۋىمىز كەرەك. بيۋدجەت قاراجاتى ەمەس, جەكە ينۆەستيتسياعا باسىمدىق بەرىلسىن. وڭدەۋ ونەركاسىبى تومەندەپ كەتكەن. بايدىبەك, جەتىساي, سايرام, كەلەس, سوزاق اۋداندارىندا وسى باعىت بويىنشا ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلماعان. جاۋاپتى باسقارما تاراپىنان دا ءتيىستى باقىلاۋ جۇرگىزىلمەگەن ءارى ينۆەستيتسيا تارتۋ ساپاسىز بولدى.
اكىمدەر بۇل جۇمىستى تومەن دەڭگەيدە اتقارعان. بۇل بويىنشا بىرنەشە رەت جيىن وتكىزدىك. سوندىقتان اۋدان, قالا اكىمدەرىنىڭ ينۆەستيتسيا سالاسىنا جاۋاپتى ورىنباسارلارىنا تارتىپتىك شارا قولدانۋدى تاپسىرامىن. ناقتى جوبالار از. ورىندالمايتىن جوبالاردى دا تىزىمگە قوسىپ قويعانسىزدار. ينۆەستورلارعا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمنىڭ دايىندىعى تومەن. وسىعان بايلانىستى ينۆەستيتسيا تارتۋ, ءوندىرىستى دامىتۋ بويىنشا ساپالى جوسپار ازىرلەنسىن. وعان ورىندالاتىن ءارى ناقتى جوبالار ەنگىزىلسىن. اۋدان, قالالاردىڭ دامۋ الەۋەتى جانە مۇمكىندىگىنە سايكەس ءبىر سالالارعا مامانداندىرىلۋىن قاداعالاڭىزدار. ماسەلەن, جەتىساي, ماقتاارال, شاردارا جانە ساۋران اۋداندارىندا تىگىن فابريكالارى, كەلەس, سارىاعاش, قازىعۇرتتا جىلىجاي شارۋاشىلىعى كەڭ قانات جايۋى ءتيىس. وسىلاي ءار اۋداننىڭ مۇمكىندىگىنە ساي جۇمىستى جوسپارلاۋ قاجەت», دەدى دارحان ساتىبالدى.
وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءاسيا تەمىرباەۆانىڭ دەرەگىنشە, وڭىردە 120 مىڭنان استام ادام تۇراقتى جانە ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارىمەن قامتىلعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «10 مىڭ تۇرعىنعا 100 جۇمىس ورنىن قۇرۋ» تاپسىرماسى بويىنشا جەكە باستامالار شەڭبەرىندە 22 595 تۇراقتى جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى. جالپى جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان ازاماتتاردىڭ دالەلى رەتىندە اقپاراتتىق جۇيەدەن ولارعا اۋدارىلعان مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىنىڭ تولەنۋى تەكسەرىلىپ, رەيتينگى جاساقتالعان. ناتيجەسىندە ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەر – ماقتاارال, قازىعۇرت جانە جەتىساي اۋداندارىندا. بيىل تۇركىستان وبلىسىندا 109,7 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانعان. ءوز ءىسىن باستاۋعا نيەتتى تۇرعىندار ءۇشىن 1 688 ادامعا گرانتتار بەرۋ كوزدەلىپ, 2 932,4 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. كاسىبىن اشۋعا ۇمىتكەرلەردىڭ بيزنەس جوبالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 20 ۇزدىك جوبا ىرىكتەلگەن. جالپى وڭىردە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋعا وڭ سەپتىگى تيەتىن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلۋدە. مىسالى, تۇركىستان قالاسىنا سوڭعى 5 جىلدا تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى 8,5 ەسەگە ءوسىپ, بىلتىر 304 ملرد تەڭگە بولعان. بيىل قالا ەكونوميكاسىنا 350 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ارنايى جۇمىسپەن قامتۋ كارتاسى بەكىتىلىپ, تۇركىستان قالاسى بويىنشا بىلتىر 2,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. ونىڭ 675-ءى – تۇراقتى جۇمىس. ۇلتتىق جوبالار بويىنشا بيىل 5 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا. تۇركىستاندى دامىتۋ جۇمىسى ءوز جالعاسىن تابادى. دەگەنمەن الداعى ۋاقىتتا حالقىنىڭ 80 پايىزى اۋىلداردا تۇراتىن وڭىردە اۋىلداردى دامىتۋعا دا باسىمدىق بەرىلەدى. يندۋستريالدى جانە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ جۇمىسى كۇشەيمەك. وبلىستىق ينۆەستيتسيا جانە ەكسپورت باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالاردىڭ نىسانالى ينديكاتورلارىنا 2023 جىلعا 908,2 ملرد تەڭگە جوسپارلانىپ وتىر. بيىل جالپى قۇنى 230,4 ملرد تەڭگەگە 4357 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 151 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلۋدە. قۇرىلىس بويىنشا 103,5 ملرد تەڭگەگە – 24 جوبا, اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا 67,1 ملرد تەڭگەگە – 64, تۋريزم بويىنشا 19,5 ملرد تەڭگەگە – 24, وڭدەۋ ونەركاسىبى بويىنشا 18,1 ملرد تەڭگەگە – 23, جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرى بويىنشا 4,4 ملرد تەڭگەگە 3 جوبا جانە باسقا سالالاردا 7,7 ملرد تەڭگەگە 13 جوبا مەجەلەنگەن. وڭىردە يندۋستريالدى ايماقتاردى كەڭەيتۋگە قاتىستى ءار اۋدان, قالا اكىمدەرى ينۆەستيتسيالىق شتاب وتىرىسىندا ەسەپ بەرىپ وتىرادى. ينۆەستيتسيالار تارتۋدىڭ قولايلى ەكوجۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن ءتيىستى باسقارما, «Turkistan invest» ينۆەستيتسيالار تارتۋ جانە ەكسپورتتى دامىتۋ اگەنتتىگى جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار ينۆەستورلارعا يندۋستريالدىق ايماقتار مەن «Turkistan» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى اۋماقتارىندا «Greenfield» جانە «Brownfield» ونەركاسىپتىك الاڭدارى ۇسىنىلادى. بۇگىندە «Arm Wind» جشس-ى وتىرار اۋدانىندا قۋاتى 50 مۆت بولاتىن كۇن ەلەكتر ستانتسياسىن سالىپ جاتىر. جوبا 2024 جىلى جۇزەگە اسادى. ال «ايمار قۇس» جشس-ى تولەبي اۋدانىندا قۇس فابريكاسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنە 6,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنادى. جىلىنا 200 ملن دانا جۇمىرتقا شىعاراتىن فابريكادا 75 ادام جۇمىسپەن قامتىلماق. بۇل ورايدا ينۆەستور وبلىس باسشىلىعىنان قۇراما جەم تسەحىن سالۋ, جۇگەرى جانە وزگە دە داقىلدار ءوسىرۋ ءۇشىن جەر سۇراعان. قاجەتتى جەردى تۇرعىنداردان ساتىپ الۋعا مۇددەلى. وبلىس اكىمى اۋدان باسشىسى مەن جاۋاپتى ازاماتتارعا ينۆەستورعا قولداۋ كورسەتۋدى تاپسىردى. ال تۇلكىباس اۋدانىندا ءتاتتى سۋسىندار شىعاراتىن الىپ كاسىپورىن قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتقان Beibars-Bottlers كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى گاز بەن ەلەكتر ماسەلەسى بويىنشا ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرە ءتۇسۋ تۋرالى وتىنىشتەرىن جەتكىزدى. قۇنى 7,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جوبا ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارى كوبەيمەك. قۇرىلعىلارى فرانتسيا مەن يتاليادان جەتكىزىلەدى. بۇل جوبانى قولداۋ بويىنشا دا ءتيىستى ورىندارعا مىندەتتەر جۇكتەلدى. «Baspolymer» جشس-ى «Turkistan» ەركىن ەكونوميكالىق ايماعىندا پوليمەر قۇبىرلارىن شىعاراتىن زاۋىت اشۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبا جۇزەگە اسسا, جىلىنا 10 مىڭ توننا ءونىم وندىرىلمەك. پوليمەر قۇبىرلارىن ەلىمىزبەن قاتار وزبەكستان مەن قىرعىزستانعا ەكسپورتتاۋ كوزدەلگەن. ورداباسى اۋدانىندا ءۇش جىلدا 33 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. كاسىپورىندار كوبەيۋى ناتيجەسىندە 1 700 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. قۇنى 2,7 ملرد تەڭگە بولاتىن ماقتا تالشىعىن ءوندىرۋ جانە اسفالت زاۋىتى ىسكە قوسىلىپ, 175 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان ماقتاارال اۋدانىندا بيىل 1,7 ملرد تەڭگەگە 4 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلماق. ناتيجەسىندە 108 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. اۋداندا جۇگەرىدەن 29 ءتۇرلى ءونىم شىعاراتىن زاۋىت اشۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ساياسي شەشىم قابىلدانىپ, ەكونوميكالىق جانە تەحنيكالىق نەگىزدەمەسى ازىرلەنىپ جاتقان داربازا – ماقتاارال تەمىرجولى قۇرىلىسى دا اۋداننىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىنى ايتىلۋدا.
سونداي-اق وڭىردە جەڭىل, تاماق ونەركاسىپتەرى جانە قۇرىلىس ماتەريالدارى جانە وزگە دە وندىرىستەر بويىنشا جوبالار جۇيەلەنۋدە. «Turkistan» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ بۇكىل اۋماعىن «TURAN» اەا اۋماعىنا قوسۋ بولجانۋدا, ياعني سوڭعىسىنىڭ اۋدانى 3987 گەكتارعا ۇلعايادى.
تۇركىستان وبلىسى
