الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك ناتيجەلەرى نىعايا بەرەدى

جۇرتشىلىققا بەلگىلى, «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق اتوم كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى ۋران, سيرەك مەتالدار, اتوم ەلەكتر ستانسالارى ءۇشىن يادرولىق وتىن, ارنايى جابدىقتار, تەحنولوگيالار جانە ءارتۇرلى ماقساتتاعى ماتەريالداردىڭ يمپورتى-ەكسپورتى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق وپەراتورى بولىپ تابىلادى. بۇگىنگى تاڭدا كومپانيادا 25 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدى. «قازاتومونەركاسىپ»ۇاك» اق ۋران كەن ورىندارىن بارلاۋ, ءوندىرۋ, تاسىمالداۋ جانە قايتا وڭدەۋمەن اينالىساتىن كاسىپورىنداردى بىرىكتىرەدى. جالپى, ۇلتتىق اتوم كومپانيا­سى باس­شىلىعىنىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سى­نىڭ سوزاق, وتىرار, بايدىبەك جانە قىزىل­­وردا وبلىسىنىڭ جاڭاقورعان, شيەلى اۋدان­دارىنداعى وندىرىستىك نىساندارىنا ىسساپارمەن بارىپ, ەڭبەك ۇجىمدارىمەن, جەرگىلىكتى تۇر­عىندار وكىلدەرىمەن كەزدەسۋى كەيىنگى جىلدارى يگى داستۇرگە اينالعان. 16 ماۋسىم كۇنى «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى ۆلاديمير شكولنيك باستاعان ارنايى توپ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ سوزاق اۋدانىن ارالادى. «كاتكو» بىرلەسكەن كاسىپورنى» جاۋاپ­­­كەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىندەگى «جۇلد­ىز­­دى قالاشىق» دەپ اتالاتىن ۋران ءوندىرۋ­شى­لەردىڭ ۆاحتالىق مەكەنجايىندا كەلەلى كەڭەس وتكىزىلدى. وعان «كاتكو» بك» جشس, «تاۋكەنت كەن-حيميا كاسىپورنى» جشس, «ۆولكوۆگەولوگيا» اق, «ۋرانەنەرگو» جشس, «قازاتومونەركاسىپ-دەمەۋ» جشس باسشىلارى, سونداي-اق, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى مەن سوزاق اۋدانى اكىمدىكتەرى, جۇرتشىلىق پەن باق وكىلدەرى قاتىستى. ۆلاديمير شكولنيك جىل سايىنعى ءداستۇرلى ساپار مەن ءداستۇرلى كەزدەسۋلەردىڭ جالعاسا بەرەتىنىن ماعلۇمدادى. «قازاتومونەركاسىپ» باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ىسكەرلىك جاعدايداعى جانە ەمىن-ەركىن, اشىق سۇحبات رەتىندەگى جۇزدەسۋلەردىڭ بەرەر ناتيجەسى بارشىلىق. ۇلتتىق اتوم كومپانياسى وتكەن جىلدى جانە بيىلعى جىلدىڭ بەس ايىن ويداعىداي كورسەتكىشتەرمەن تامامداعان. راس, ۋراننىڭ الەمدىك باعاسى ارزانداپ كەتتى. ءالى دە تومەندەۋى بەك مۇمكىن. تابىس دەڭگەيى 3-4 ەسە ازايدى. دۇنيەجۇزىلىك رىنوكتا ۋران جونىندەگى باسقا دا كۇردەلى جاعدايلار جوق ەمەس. وسىنداي احۋالدارعا بايلانىس­تى ۇلتتىق كومپانيا جانە ونىڭ ۇلكەندى-كىشىلى كاسىپورىندارى, بارشا بۋىندارى جۇمىستارىن جان-جاقتى شيراتا تۇسۋگە ءتيىس. توراعا قيىندىقتارعا قاراماستان, كوپتەگەن كورسەتكىشتەر دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىنە جول بەرىلمەگەنىن اتاپ كورسەتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولداۋىمەن ايلىق جالاقى كوتەرىلدى. ينۆەستيتسيا كولەمى ارتتىرىلدى. الەۋمەتتىك سالالاردى نىعايتۋعا بۇرىنعىدان دا كوبىرەك كوڭىل بولىنۋدە. «ءبىز – الەۋمەتتىك باعدارداعى كومپانيامىز», دەدى ۆلاديمير شكولنيك, ەلىمىزگە سالىقتى كوبىرەك تولەۋگە, تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باسا نازار اۋدارامىز. شىنىندا دا, الەۋمەتتىك سالا, ياعني ۋران وندىرىلەتىن ايماقتاردى دامىتۋ «قازاتوم­ونەركاسىپتىڭ» باسىم باعىتى ەكەنى ايان. 2004 جىلدان بەرى مامانداندىرىلعان «قازاتوم­ونەركاسىپ-دەمەۋ» جشس جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ماقساتى – الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى جان-جاقتى دامىتۋ, ءتۇرلى سالالار ءۇشىن ماماندار دايارلاۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىن, مادەنيەت پەن سپورت سالالارىن جەتىلدىرە تۇسۋگە قولداۋ كورسەتۋ, ەلدى مەكەندەردى كوركەيتۋ مەن كوگالداندىرۋ. «قازاتومونەركاسىپتىڭ» شەتەلدىك ارىپتەس­تەرىمەن, ياعني فرانتسيا, جاپونيا, رەسەي سياقتى وزگە دە ەلدەر كومپانيالارىنىڭ قاتىسۋىمەن قۇرعان جارعىلىق قورى «دەمەۋ­دىڭ» نەگىزگى قارجى كوزىن قۇرايدى. اتال­مىش قورعا جەر قويناۋىن پايدالانۋ جونىندەگى كەلىسىمشارتتا كورسەتىلگەن ءمىن­دەتتى الەۋمەتتىك تولەمدەردەن جانە باسقا دا ەرىكتى جارنالاردان قارجى جيناق­­­تالادى. «قازاتومونەركاسىپ-دەمەۋ» قۇرىلعالى وڭتۇستىك قازاقستان جانە قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ 11 ەلدى مەكەنىندە 9,9 ملرد. تەڭگەدەن اساتىن جوبالاردى جۇزەگە اسىردى. 500 شاقىرىم اۆتوموبيل جولى, 40 شاقىرىم تەمىرجول توسەلدى. كوپتەگەن دارىگەرلىك-سانيتارلىق بولىمدەرى, فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك بەكەتتەر, بالاباقشالار سالىندى. التى مەكتەپ كومپيۋتەرمەن جانە لينگافوندارمەن جابدىقتالىپ, اۆتوموبيل جانە ەڭبەك سىنىپتارى اشىلدى. كوپتەگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارى پايدا بولىپ, اۋدان ادامدارى ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورىندارى ارتا ءتۇستى. مۇنداي مىسالدار از ەمەس. سوزاقتا قازىر مال جايىلىمدارى زەرتتەلىپ, بۇرىنعى قۇدىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى جارامسىز بولىپ قالعانى, باسقا دا جاعدايلار انىقتالۋدا. «قازاتومونەركاسىپ» كومپانياسى جايىلىمدار ساپاسىن جاقسارتۋ, قۇدىق سۋلارىن كوتەرۋ, جەل, كۇن ەنەرگياسىن پايدالانۋ ارقىلى مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋدىڭ ناقتىلى شارالارىن ىسكە اسىرۋدى باستادى. وبلىس بيۋدجەتىنە تۇسەتىن قارجى دا ارتا تۇسۋدە, دەدى ۆ.شكولنيك مىرزا, كومپانيامىز وبلىس اكىمدىگىمەن مەموراندۋم ءتۇزىپ, وعان ەكىجاقتى قول قويىلعان. ۋراننان تۇسكەن پايدا جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق يگىلىگىنە بارعان سايىن كوبىرەك جۇمسالاتىن بولادى. ءتيىستى كادرلاردىڭ, ءتۇرلى سالالارداعى مامانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى – سوزاق اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى. جۇمىسقا قابىلداۋ ماسەلەسى القالى تۇردە شەشىلەدى. اۋدان اكىمدىگى, ءماسليحات, ارداگەرلەر كەڭەسى, جاستار ۇيىمدارى وكىلدەرىنەن قۇرىلعان كوميسسيا بار. سەنىم تەلەفوندارى جۇمىس ىستەيدى. وتىنىشتەر, ارىز-شاعىمدار ۋاقتىلى قارالادى. «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك» اق ءوندىرىس جونىندەگى اتقارۋشى ديرەكتورى اسقار قاسابەكوۆ, «تاۋكەنت كەن-حيميا كاسىپورنى» جشس باس ديرەكتورى جۇماتاي ماركەنباەۆ, «قازاتومونەركاسىپ-دەمەۋ» جشس باس ديرەكتورى ەربول تولەباەۆ, تاۋكەنت تاۋ-كەن كومبيناتىنىڭ ديرەكتورى وردابەك جايىن­باەۆ, تاعى باسقالار وتكەن جىلدىڭ جانە بيىلعى بەس ايدىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى مالىمدەدى. ماسەلەن, تاۋكەنت كەن-حيميا كاسىپورنى 2014 جىلدىڭ بەس ايىندا جوسپارداعى 391,6 توننانىڭ ورنىنا 412,5 توننا ۋران ءوندىرىپتى. قانجۋعان, مويىنقۇم, قاينار, ورتالىق مويىنقۇم كەنىشتەرىندە ۋران ۇلەسى جوسپارلانعان دەڭگەيدە دەۋ­گە بولادى. بارلىق كاسىپورىنداردا دەر­لىك يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن ونەر­تاپقىشتىق ۇسىنىستاردى ەندىرۋ جاعدايى جاقسارا تۇسۋدە. وندىرىسكە جۇمسالاتىن شىعىنداردىڭ بارلىق تۇرلەرىن كەمىتۋگە قول جەتكىزىلىپ كەلەدى. ارينە, ءارتۇرلى سالالاردا شەشىمىن تابۋدى قاجەت ەتەتىن وزەكتى ماسەلەلەر دە جوق ەمەس. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەربول سادىر تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن كوتەردى. ءۇي كەزەگىندە تۇرعاندار كوپ. وتكەن جىلعى سۇراپىل داۋىلدان ب ۇلىنگەن تۇرعىن ۇيلەر كۇردەلى جوندەۋدى, ءتىپتى, كەيبىرەۋلەرى جاڭادان سالۋدى قاجەت ەتەدى. كەيبىر كاسىپورىندار الما­تىنىڭ ەسەبىندە بولعاندىقتان, سالىقت­ارىن سوندا تولەيدى. قازىر سوزاق اۋدانىندا شەشىل­مەگەن تۇيىندەر بار. ولاردى ويلاسىپ, تەزىرەك تۇزەۋگە ءتيىسپىز, دەدى اكىمنىڭ ورىنباسارى. كومپانيا توراعاسى, وبلىس باسشىلىعى وكىلىنىڭ ايتقانىن وتە دۇرىس دەپ ەسەپتەيتىنىن, كەيبىر ءۇي-جايلاردىڭ كۇردەلى جاعدايى اۋديت ارقىلى قايتا تەكسەرىلىپ, ناقتىلى قورىتىندى شىعارىلاتىنىن, ءبىراز ۇيلەردىڭ, وزگە دە قۇرىلىستاردىڭ جاڭادان سالىناتىنىن مالىمدەدى. وبلىس جانە اۋدان اكىمدىكتەرىمەن مەموراندۋمعا سايكەس جۇمىستاردىڭ جاندانا تۇسەتىنىنە سەندىردى. سوزاق اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الماعانبەت بەكزات ينتەرنەتپەن, IP تەلەفون جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتەتىن جەلىلەر ازىرشە تاۋكەنت پەن ستەپنوي كەنتتەرىنە تارتىلعانىن, وزگە ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارى اسىعا كۇتۋلى ەكەنىن ەسكە سالدى. اۋدان جۇرتشىلىعى اتىنان ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى مىرزاحمەت جىلىسباەۆ ءوزىنىڭ ءومىر بويى مۇعالىم بولعانىن ايتا وتىرىپ, بۇرىنعى مەكتەپ پەن بۇگىنگى مەكتەپتى سالىستىرۋعا مۇلدە كەلمەيتىنىنە مىسالدار كەلتىردى. قازىرگى ءبىلىم بەرۋ ۇيالارىنداعى تەحنولوگيالىق جابدىقتارعا, مەكتەپتەردىڭ زاماناۋي كەلبەتىنە اسا ريزا ەكەنىن اڭگىمەلەپ, ۆلاديمير شكولنيكتىڭ قولىن قايتا-قايتا قىسقان ارداگەر اقساقال سوزاقتىقتار اتىنان ەلباسىعا العىس سەزىمىن جەتكىزۋدى ءوتىندى. كەن-حيميا كاسىپورنى كاسىپوداق كوميتەتىنىڭ توراعاسى, وپەراتور ەدىگە ءابدىحاميتوۆ تا قاتارداعى قاراپايىم ەڭبەك يەلەرى اتىنان ءسوز الىپ, ءوزىنىڭ وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. «قازاتومونەركاسىپ» سىندى كومپانيانىڭ جەمىستى جۇمىستارى جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن ۇلكەن ۇيلەسىمدەر اكەلە بەرەتىنىنە, الداعى ۋاقىتتا دا ەڭبەك كورسەتكىشتەرى ارتاتىنىنا, ەل بىرلىگى مەن ىرىس الدى – ىنتىماقتىڭ نىعايا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. وسى كۇنى «قازاتومونەركاسىپ» باسشىسى ۆلاديمير شكولنيك «ستەپنوە بك» جشس نەگىزىندە جەراستى سىلتىسىزدەندىرۋ ەرىتىندىلەرىن قايتا وڭدەيتىن ءبىرىنشى ءموبيلدى كەشەن جۇمىسىن ىسكە قوستى. ءموبيلدى كەشەن وتاندىق جوعارى تەحنولوگيالار ينستيتۋتىنىڭ ءبىر توپ عالىمدارى جاساعان بىرەگەي ازىرلەمە بولىپ تابىلادى. بۇل قوندىرعى قايتا وڭدەۋ كەشەندەرىنەن جىراقتا جاتقان شاعىن ۋران كەنىشتەرىندەگى گەولوگيالىق كەندى ونەركاسىپتىك وڭدەۋدەن وتكىزۋ ماقساتىنا ارنالعان. جوبانىڭ وندىرىستىك قۋاتى ساعاتىنا 100 تەكشە مەتر. بۇل جۇمىستىڭ ماۋسىمدىق كەزەڭىنە شاققاندا 20-25 تونناعا جۋىق. جوعارى تەحنولوگيالار ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى سەرىك قوجاحمەتوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اتالمىش كەشەندەر تولىققاندى تسەحتار قۇرىلىسىن سالۋ ءتيىمسىز سانالاتىن كەن ورىندارى ءۇشىن وتە-موتە پايدالى كورىنەدى. جوبانىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىكتەرى رەتىندە قوندىرعىلاردىڭ شاعىندىعىن, كەشەندەردىڭ كوپ اۋماق المايتىنىن, ەنەرگيا از جۇمسالاتىنىن, بارلىق ۇدەرىستەردەگى جۇرگىزۋگە قاجەتتى رەاگەنتتەر جي­ىن­تىعى از مولشەردە ەكەنىن, سىزبالىق تەحنولو­گياسى وتە قاراپايىم بولعاندىقتان ءونىم­نىڭ وزىندىك قۇنى دا ازايا­تىنىن اتاۋعا بولادى. اڭگىمەلەنىپ وتىرعان جابدىقتىڭ دايىن ءونىمى – ۋرانمەن قانىقتىرىلعان شايىر. قۇراستىرۋ مەن تاسىمالداۋدى جەڭىلدەتە ءتۇسۋ ماقساتىندا تەحنولوگيالىق قوندىرعى جينامالى تۇردە جاسالعان. قوسالقى جابدىقتار مەن تۇرمىستىق بولمەلەر تاسىمالدىق كونتەينەرلەردە ورنالاسقان. «قازاتومونەركاسىپ» قادامدارى قارىشتى. سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە بەس بىردەي ينۆەس­تيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلدى. ولاردىڭ جالپى قۇنى 896,3ملن. دوللاردى قۇرايدى. باق وكىلدەرىمەن وتكىزىلگەن بريفينگ كەزىندە ۆ.شكولنيك ەۋرازيالىق وداق اكەلەتىن ايدىك ناتيجەلەرگە دە توقتالدى. ۇلتتىق اتوم كومپانيا­سىنىڭ ەڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوباسى «ۋران بايى­تۋ ورتالىعى» جاق قازاقستان-رەسەي بىرلەسكەن كاسىپورنىنىڭ «ۋرال ەلەكتروتەح­نولوگيالىق كومبيناتى» ااق-نىڭ 25 پايىز + 1 اكتسيالارىن ساتىپ الۋى بولدى. بۇل قادام ستراتەگيالىق ماڭىزدىلىعىمەن ايرىقشالانادى. بىرتە-بىرتە, ياعني 2020 جىلعا قاراي «قازاتوم­ونەركاسىپ» ۇلتتىق اتوم كومپانياسى الەمدىك اتوم ەنەرگياسى كوشباسشىلارىنىڭ بىرەگەيىنە اينالاتىن بولادى. يادرولىق وتىن تسيكلىنىڭ كۇللى كەزەڭدەرىن جۇيەلەيتىن ۇلتارالىق ارتاراپتاندىرىلعان كومپانيا, ارينە, ارقاشان دا تۇتىنۋشىعا باعىتتالعان ماقسات-مىندەتىن باستى ارقاۋ ەتەتىنى بەلگىلى. البەتتە, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك ناتيجەلەرى بارعان سايىن نىعايا بەرمەك. مارحابات بايعۇت, «ەگەمەن قازاقستان». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.