سۋرەتتەردى تۇسىرگەن يۋري بەككەر
ءدۇيىم قازاق جانكۇيەرىن «74 كگ سالماق دارەجەسىندە كوشباسشى كىم: قايسانوۆ پا, الدە قايپانوۆ پا؟» دەگەن ساۋال كوپتەن بەرى مازالاپ جۇرگەنى بەلگىلى. بۇل سۇراققا, ءتىپتى دۋالى اۋىز مامانداردىڭ وزدەرى تۇششىمدى جاۋاپ ايتا المايدى. راسىندا, ەكەۋى دە مىقتى. بيىل جازدا 30 جاسقا تولعالى وتىرعان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋماسى دانيار قايسانوۆ 2018 جىلى جاكارتاداعى ازيا ويىندارىنىڭ فينالىندا كۇرەسىپ, 2019 جىلى استاناداعى الەم چەمپيوناتىندا قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى. ەكى دۇركىن ازيا چەمپيونى دەگەن اتاعى تاعى بار. 2021 جىلى وليمپيا ويىندارىندا باق سىنادى. 24 جاستاعى نۇرقوجا قايپانوۆ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تۋىپ-ءوستى. ول – الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, ازيانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى, دۇنيەجۇزىلىك اسكەريلەر ويىندارىنىڭ ءفيناليسى. بىراق بۇل جولى ەكەۋى دە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە المادى.
تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە دانيار ويدا-جوقتا اقمولالىق مۇرات جاقىپوۆقا جول بەردى. نۇرقوجا شيرەك فينالدا شىمكەنتتىك دارحان ەسەنعاليگە ەسە جىبەرسە, ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن تارتىستا قىزىلوردالىق قانات مۇسابەكوۆتەن جەڭىلدى. بيىلعى سپارتاكيادانىڭ باستى سەنساتسياسى وسى بولدى. ناتيجەسىندە, بۇل سالماقتا دارحان ەسەنعالي دارا شىقتى. بەلدەسۋ اياقتالعان بەتتە سۋ جاڭا جەڭىمپازبەن تىلدەسۋدىڭ رەتى كەلدى. «قايپانوۆپەن كەزدەسۋگە ارنايى دايىندالدىم. وسىعان دەيىن ودان ءتۇرلى جارىستا ءتورت رەت ۇتىلعان ەدىم. ال بۇگىن ءساتىن سالىپ, جەڭىسكە جەتتىم. ءبارى باپكەرلەردىڭ قويعان دۇرىس تاكتيكاسى مەن جاقسى دايىندىقتىڭ ارقاسى», دەپ ءتىل قاتتى ول. شىمكەنتتىك بالۋان فينالدا 2016 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, استانالىق نۇرلان بەكجانوۆتى جەڭدى. ال العاشقى اينالىمدا دانيار قايسانوۆتان ايلاسىن اسىرعان مۇرات جاقىپوۆ ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەدى.
الاتاۋ باۋرايىندا وتكەن سپارتاكيادادا اسقان شەبەرلىگىمەن سان مىڭ جانكۇيەردى ءتانتى ەتىپ, باس جۇلدەنى ولجالاعان دارىندى جاستاردىڭ قاتارى دارحانمەن عانا شەكتەلمەيدى. 70 كگ سالماقتا بەلدەسكەن استانالىق سانجار دوسجانوۆ تا الماتى تورىندە دارا تالانتىمەن وقشاۋلاندى. كەزىندە سامات ەرعالي مەن ەركەبۇلان كەشۋباەۆتان ءتالىم-تاربيە الىپ, بۇل كۇندەرى عالىمجان وسەرباەۆتىڭ قول استىندا جاتتىعىپ جۇرگەن ول بارلىق قارسىلاسىن سىپىرا جەڭىپ, جارتىلاي فينالدا اتاقتى نۇرقوجا قايپانوۆتىڭ تۋعان ءىنىسى قۇربانبەكتى قاپى قالدىردى. اقتىق سىندا سانجار قوناەۆتىق ەگور انچۋگيندى سان سوقتىردى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, فينالدا بەلدەسكەن بالۋانداردىڭ ەكەۋى دە – بۇل كۇندەرى مەدەت تورعاەۆ باسقارىپ وتىرعان الماتى قالاسىنىڭ «شاڭىراق» شاعىن اۋدانىنداعى وليمپيادا رەزەرۆىنىڭ رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرنات-كوللەدجىنىڭ تۇلەكتەرى.
92 كگ سالماق دارەجەسىندەگى ريزابەك ايتمۇحاننىڭ دا ونەرى كورەرمەندەرگە ەرەكشە اسەر ەتتى. جاستار اراسىندا ازيا چەمپيونى اتانعان الماتىلىق ورەن جەڭىپ جاتسا دا ءبىر قادام ارتقا شەگىنبەيدى ەكەن. ونداي كۇرەس, ارينە, جانكۇيەرلەردىڭ بارلىعىنا دا ۇنايدى. وسى جولى دا سولاي بولدى. شەشۋشى تۇستا 18 جاستاعى ريزابەك ەلىمىزدىڭ ەكى بىردەي بەلدى بالۋانىن ءسۇرىندىردى. جارتىلاي فينالدا ول نۇرقوجا نۇرعايىپ ۇلىن جەڭسە, فينالدا ءابدىماناپ بايگەنجەەۆتەن باسىم ءتۇستى. سونىمەن قاتار نۇربولات ابدۋاليەۆ (61 كگ), سانجار مۇحتار (65 كگ) جانە بەكزات ۇركىمباي (97 كگ) سىندى جالىندى جاستار اتالعان جارىستا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى.
بىرەر جىلدان بەرى ۇلتتىق قۇراما كوماندامىزدىڭ ساپىندا جۇرگەن بىرقاتار بەلدى بالۋان دا ءالى بابىندا ەكەندەرىن بايقاتىپ, باس جۇلدەنى قانجىعالارىنا بايلادى. ماسەلەن, 57 كگ سالماقتا جامبىلدىق راحات قالجان قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. فينالدا ول ءوزىنىڭ سىرالعى قارسىلاسى اقتوبەلىك مەيرامبەك قارتباەۆتى قاپى قالدىردى. 79 كگدا بولات ساقاەۆتىڭ قارقىنىنا ەشكىم شىدامادى. بىلتىر بولات تۇرلىحانوۆتىڭ كۋبوگىندە قارسىلاس شىداتپاعان اتىراۋدىڭ ءاپايتوسى بۇل جولى دا بارلىق باسەكەلەسىن ايقىن باسىمدىقپەن ۇتتى. شەشۋشى تۇستا ول جامبىل وبلىسىنان كەلگەن جاس جولبارىس نۇرداۋلەت قۋانىشبايدى جەڭدى. 86 كگداعى ازامات داۋلەتبەكوۆتىڭ دە ۇستەمدىگى ەش كۇمان تۋعىزعان جوق. ازيا چەمپيونى, الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى دەگەن اتاقتارى بار شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ وكىلى بارلىق بەلدەسۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتادى. ءتىپتى فينالدا جولىققان شىمكەنتتىك ماقسات ساتىبالدىنىڭ ءوزى دە الىمدى ازاماتقا جارىتىپ قارسىلىق كورسەتە المادى.
بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىنا جينالعان جۇرت اسا اۋىر سالماقتاعى اقتوبەلىك يۋسۋپ باتىرمۇرزاەۆ پەن جامبىلدىق الىشەر ەرعاليدىڭ ايقاسىن تاپجىلماي تاماشالادى. يۋسۋپ – ازيا چەمپيونى, الىشەر – ازيا چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن كۇمىس جانە ەكى دۇركىن قولا جۇلدەگەرى. ەكەۋى دە 2021 جىلى لوندوندا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا ونەر كورسەتتى. العاشقىسى – 125 كگ, ەكىنشىسى – 97 كگ سالماق دارەجەلەرىندە كۇش سىناستى. ءتۇرلى جارىستا ولاردىڭ جولدارى ءجيى قيىسىپ ءجۇر. بىردە باتىرمۇرزاەۆ باسىم تۇسسە, ەندى بىردە ەرعاليدىڭ ايدارىنان جەل ەستى. الماتى تورىندە قوس الىپ ۇزاققا دەيىن ءبىر-ءبىرىن الا المادى. باسەكەنىڭ اياقتالۋىنا 10 سەكۋندتاي ۋاقىت قالعاندا تابلودا 1:1 دەگەن ەسەپ جارقىراپ تۇردى. بىراق باسىمدىق – الىشەر جاعىندا. ويتكەنى سوڭعى ۇپايدى العان سول ەدى. الايدا سوڭعى سەكۋندتاردا يۋسۋپ تارازى باسىن تەڭسەلتىپ جىبەرىپ, جارىس جەڭىمپازى اتاندى. ونىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى. ال قارسىلاسىنىڭ كىلەمدى توقپاقتاۋدان باسقا امالى قالمادى...
ءسويتىپ, ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى ءوز جارىسىن اياقتادى. بيىلعى قازاقستان سپارتاكياداسىنىڭ جالپىكوماندالىق ەسەبىندە جامبىل وبلىسى وزدى. ولار 127 ۇپاي جينادى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردا – استانا قالاسى (123 ۇپاي) مەن جامبىل وبلىسى (110 ۇپاي). ۇزدىك بەستىكتى الماتى (85 ۇپاي) مەن اقمولا (76 ۇپاي) وبلىستارى تۇيىندەدى. ال ۇلىتاۋ (10 ۇپاي), باتىس قازاقستان (6 ۇپاي) جانە ماڭعىستاۋ (2 ۇپاي) وڭىرلەرىنىڭ بالۋاندارى كوش سوڭىندا قالىپ قويدى.
