ايماقتار • 31 قاڭتار، 2023

قازبا جۇمىستارىنا قاتىستى

325 رەت كورسەتىلدى

ش.بەرسيەۆ اتىنداعى ويىل اۋداندىق ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيى جانىنان قۇرىلعان «جاس ارحەولوگتار» ۇيىرمەسىنىڭ  وقۋشىلارى  اۋدان اۋماعىنداعى ەرتە قولا ءداۋىرىنىڭ ەسكەرتكىشى – قۇمساي، عۇندار ءداۋىرىنىڭ سورلاقمولا وباسى، ساق-سارمات داۋىرىنە جاتاتىن سەگىزساي قورىمىنىڭ قازبا جۇمىستارىنا  قاتىستى.

سوڭعىسىندا  ءدىني عۇرىپپەن جەرلەنگەن ەرتە كوشپەندىلەر ءداۋىرى ادامىنىڭ قاڭقاسى تابىلعان. وسىلايشا بولاشاق زەرتتەۋشىلەر  اۋدان اۋماعىنداعى تاس، قولا، ەرتە تەمىر، كەيىنگى تەمىر ءداۋىرى  ەسكەرتكىشتەرىنىڭ قازبا جۇمىستارىنا قولعابىس تيگىزىپ ءجۇر. ۇيىرمەگە قاتىساتىن جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى قۋرايلى  ماڭىندا، مۇعالجار اۋدانىنىڭ جاعابۇلاق ەلدىمەكەنى، مارتوك  اۋدانىندا جۇرگىزىلگەن   قازبا جۇمىستارىنا دا  قاتىسىپ، ارحەولوگتاردىڭ  دالالىقتاعى دارىستەرىن تىڭدادى.

ياچسم

 

وسىدان التى جىل بۇرىن  ش.بەكمۇحامبەتوۆا اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياسىندا قۇرىلعان ۇيىرمەگە  5-11 سىنىپتىڭ 25 وقۋشىسى  كىردى.  جوبا اۆتورى – ويىل اۋداندىق  ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرى مەدەت قۇلمۇحانوۆ. جاس ماماننىڭ ارحەولوگيا ۇيىرمەسىن قۇرۋداعى  ماقساتى – وقۋشىلاردى  ولكە تابيعاتى مەن تاريحىن زەرتتەۋگە باعدار بەرۋ، دالالىقتا جۇمىس جاساۋ تاجىريبەسىن ۇيرەتۋ ەدى.  ول  ارحەولوگيا، ولكەتانۋ جانە تۋريزم باعىتى بويىنشا جۇرگىزگەن تەوريالىق دارىستەرىن ءىس-تاجىريبەمەن ۇشتاستىرۋ باعىتىندا باعدارلاما قۇردى.  مۇنىڭ وزىندىك سەبەپتەرى دە بار.  ويتكەنى ەلىمىزدىڭ ورتا ءبىلىم سالاسىندا  قازاقستان تاريحىنا بارىنشا نازار اۋدارىلعانىمەن،  ونىڭ  ارحەولوگيا سالاسى تەرەڭ وقىتىلمايدى.  وسى اقتاڭداق تاريح فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ، ارحەولوگ بولۋدى ماقسات ەتكەن ستۋدەنتتىڭ الدىنان ۇنەمى كەدەرگى بولىپ شىعادى.  سوندىقتان دا قازبا جۇمىستارىنا قىزىعۋشىلىعى بار بالالاردى  مەكتەپ جاسىنان ارحەولوگيا نەگىزدەرىنە ۇيرەتەتىن ۇيىرمە  قاجەت. ءارى بۇل ەلىمىزدە كەنجە قالىپ جاتقان ولكەتانۋ باعىتىن دامىتۋ ءۇشىن دە ماڭىزدى.

«رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ مەكتەپتەرىندە ارحەولوگيالىق ۇيىرمەلەر  جۇمىسى جاقسى جولعا قويىلىپ،  وقۋشىلارى مەن مۇعالىمدەر  جەرگىلىكتى ولكەتانۋشىلار،  مۋزەي ماماندارى، ارحەولوگتارمەن تىعىز  بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى. وسى جاعىنان قاراعاندا  ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تاريح فاكۋلتەتتەرى جانىندا مۋزەيلەرمەن بىرلەسە جۇمىس اتقاراتىن كوپتەگەن ارحەولوگيالىق ۇيىرمەلەر بار. بۇل جاعىنان كەنجە قالىپ جاتقان جوقپىز.  بىراق تا زەرتتەۋشىلىك جۇمىس ۋنيۆەرسيتەتتەردە ەمەس، مەكتەپتەردەن باستالعان ءجون دەپ ويلايمىن. مۇراعاتتاردى قاراعانىمدا،  1975-1990 جىلدارى ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وبلىستارىندا  وقۋشىلارعا ارنالعان  ارحەولوگيالىق ۇيىرمەلەر جۇمىس  ىستەگەنىن تاپتىم. سولاردىڭ ءبىرى –1975 جىلى اقتوبە قالاسىندا ولكەتانۋشى ۆيكتور ۆاسيلەۆيچ روديونوۆ قۇرعان  جاس ارحەولوگتار ۇيىرمەسى. الايدا  تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى مەكتەپ ۇيىرمەلەرى بىرىنەن سوڭ ءبىرى توقتاپ قالعان. بىرنەشە جىل وتكەن سوڭ 2013 جىلى اقتوبە وبلىسىنىڭ قارعالى اۋدانىندا وقۋشىلاردىڭ جاس ارحەولوگ ۇيىرمەسى اشىلادى، ءۇش جىل جۇمىس جاساعان ۇيىرمەنىڭ وقۋشىلارى ارحەولوگيا عىلىمى تۋرالى تۇسىنىكتەر الىپ، قازبا بارىسىندا كەرەك كاسىبي-شارۋا دەڭگەيىنىڭ جۇمىستارىنا قاتىسىپ ۇلەگەرەدى. اتالعان ۇيىرمە مامانداردىڭ اۋىسۋىنا بايلانىستى ءوز جۇمىسىن توقتاتادى»،-دەيدى مەدەت قۇلمۇحانوۆ. 

ويىلدا التى جىلدان بەرى تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان جوبانىڭ العا باسۋىنا ش.بەكمۇحامبەتوۆا اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ ديرەكتورى روزا ۇلىقپانوۆا مەن ش.بەرسيەۆ اتىنداعى ويىل اۋداندىق ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى بالقيا رىسباەۆانىڭ قوسقان ۇلەستەرى زور. سونىڭ ناتيجەسىندە ويىل اۋدانىنداعى «جاس ارحەولوگ» ۇيىرمەسىنىڭ جۇمىستارى ەلىمىزدە كەڭىنەن تاراتىلۋعا  ءتيىس اۆتورلىق باعدارلاما  رەتىندە ۇسىنىلدى. جاس زەرتتەۋشىلەر   عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالارعا ۇزدىكسىز قاتىسىپ، جۇلدەلى ورىندارعا يە بولىپ كەلەدى. ماسەلەن،  1-7 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا وتكەن وبلىستىق  «زەردە» شىعارماشىلىق بايقاۋىندا ويىلدىق ورەندەر جەڭىمپاز اتانىپ،  رەسپۋبليكالىق سايىسقا جولداما الدى. ولار  ويىل بەكىنىسىنىڭ ورنىن تابۋ تاقىرىبىنداعى زەرتتەۋ جۇمىستارىن ورتاعا سالدى. 7-11 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىنداعى «دارىن» بايقاۋىندا وقۋشىلار قۇمساي قورىمىنداعى قازبا جۇمىستارىنان تابىلعان ولجالارعا تالداۋ جاسادى،  قوي ءجۇنىن  قۇمدى جولدارعا توسەگىش ماتەريال رەتىندە جاساۋ تەحنولوگياسىن ورتاعا سالىپ، ويىلداعى بارقىن قۇمىندا  وسىرىلگەن قاراعايلى توعاي تاجىريبەسىندە جاساندى ورمان بەلدەۋىن قالىپتاستىرۋ جوباسىن قورعادى.   وتكەن جىلدىڭ  مامىرىندا  وتكەن «رۋحاني قازىنا» فەستيۆالىندە  «جاس ارحەولوگ» ۇيىرمەسىنىڭ باعدارلاماسى  بالالارعا ارنالعان ۇزدىك مۋزەيلىك جوبا نوميناتسياسىن جەڭىپ الدى. وقۋشىلار ىزدەنىمپازدىق جۇمىستارىن بولاشاقتا   ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا جالعاساتىن عىلىمي جوبالارعا اينالدىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. بۇل اۋىل بالالارىنىڭ ماماندىق تاڭداۋىنا جول اشىپ، جاستار اراسىندا جۇرگىزىلەتىن پاتريوتتىق تاربيەنىڭ  باستاۋىنا دا اينالدى.  

 

اقتوبە وبلىسى،

ويىل اۋدانى

ۇقساس جاڭالىقتار