ەلوردانىڭ ەرتەڭى الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك
– ەلميرا امانگەلدىقىزى, ساليقالى سۇحباتىمىزدى قالالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ جالپى جاعدايىمەن قىسقاشا تانىسۋدان باستاساق.
– ەلورداداعى جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكەمەلەردىڭ بارلىعى استانالىقتاردىڭ سۇرانىسىنا, بۇگىنگى كۇننىڭ تالاپتارىنا تولىق جاۋاپ بەرۋ ماقساتىندا قىزمەت اتقارادى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىنا, ەلدىگىمىزدىڭ ايبارىنا اينالعان استانا قالاسى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ وركەنيەت ۇردىسىنە ساي بولۋى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءبىزدىڭ الدىمىزعا قويىپ وتىرعان باستى تالابى. بۇل رەتتە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بىزگە ۇلتتىق ينتەللەكتىنىڭ ءدىڭىن قۇرۋ قاجەت, بىزگە حالىقارالىق دەڭگەيدە باسەكەگە تۇسە الاتىن ەرۋديتسيالى ادامدار كەرەك», دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. وسىدان-اق بولاشاقتاعى باسەكەلەستىك كىلتى – بىلىمدە جاتقانى ايقىن اڭعارىلادى. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ باستى باعدارى دا وسى تالاپ بيىگىنەن كورىنۋ بولىپ تابىلادى.
استانا قالاسىندا بۇگىنگى تاڭدا 84 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 72 مەملەكەتتىك جانە 12 جەكەمەنشىك ءبىلىم ۇياسى بار. بۇل ءبىلىم بەرۋ وشاقتارىندا 94 712 وقۋشى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداۋدا. مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە كەلەتىن بولساق, ولاردىڭ سانى – 148. بۇل مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ 80-ءى مەملەكەتتىك, 66-سى جەكەمەنشىك, 2-ءۋى ۆەدومستۆولىق مەكەمەلەر بولىپ تابىلادى.
– ەلباسى ءوزىنىڭ جولداۋىندا «ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق بۋىنىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋدا ءبىزدى اۋقىمدى جۇمىستار كۇتىپ تۇر», دەپ اتاپ كورسەتتى. وسىعان بايلانىستى استانا مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم ساپاسىنىڭ دارەجەسى جانە مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي دەڭگەيى تۋرالى نە ايتاسىز؟
– جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, ساپالى ءبىلىم بۇگىنگى جاھاندانۋ داۋىرىندەگى باسەكەلەستىكتىڭ تۇعىرىنا اينالىپ وتىر. مەملەكەتىمىز ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ وركەنيەت تالاپتارىنا ساي بولۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى مۇمكىندىكتەردى جاساپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسى جىلدان-جىلعا دامۋدا. بۇل ۇردىستە ەلوردالىق ءبىلىم سالاسى كوش باسىنان كورىنىپ ءجۇر دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ماسەلەن, ءوتكەن 2013-2014 وقۋ جىلى استانانىڭ 393 وقۋشىسى اقش, ازەربايجان, برازيليا, گرۋزيا, رەسەي, تۇركيا, كيپر جانە ءۇندىستاندا وتكەن حالىقارالىق وليمپيادالار مەن عىلىمي بايقاۋلارعا قاتىسىپ, 237 مەدال جەڭىپ الدى. ونىڭ ىشىندە 64 التىن, 76 كۇمىس جانە 97 قولا مەدال يەلەندى. بيىلعى جىلعى رەسپۋبليكالىق عىلىمي جوبالار بايقاۋىندا ەلوردانىڭ وقۋشىلار كومانداسى تاعى دا جەڭىمپاز اتانىپ, «ەڭ ۇزدىك كوماندا» اتاعىن تاعى قۋاتتادى.
دارىندى بالالاردى انىقتاۋ جانە ولارعا قولداۋ كورسەتۋدىڭ باستى باعىتتارى – بارلىق دەڭگەيدەگى جالپى ءبىلىم بەرۋ پاندەرى بويىنشا وتكىزىلەتىن وليمپيادالار بولىپ تابىلادى. قالالىق وقۋشىلار كومانداسى وسىنداي رەسپۋبليكالىق وليمپيادالاردا 2014 جىلى قاتارىنان 69 رەت جۇلدەلى ورىنداردى يەلەندى. سوڭعى 3 جىلدا استانالىق وقۋشىلار كومانداسى تۇراقتى تۇردە «ەڭ ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا» اتاعىن يەلەنىپ كەلەدى.
«بالا جانىنىڭ باعبانى» ۇستازدار قاۋىمىنا جۇكتەلەتىن مىندەت پەن زاماناۋي تالاپ تا كۇننەن-كۇنگە ارتىپ وتىر. قازىرگى زامانعى پەداگوگ – بۇل سىن تۇرعىسىنان ويلايتىن, تەوريالىق ءبىلىمى تەرەڭ, وقىتۋدىڭ قازىرگى زامانعى ادىستەرىن جەتىك بىلەتىن, ساندىق تەحنولوگيالار مەن ينتەرنەت-رەسۋرستاردى ەركىن مەڭگەرگەن جاڭا قوعامنىڭ ۇستازى. ۇستازدىق شەبەرلىگىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا استانالىق پەداگوگتار ۇنەمى شىعارماشىلىق ىزدەنىستە. قازىر استانا قالاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە 11 856 پەداگوگ قىزمەتكەرلەر جۇمىس ءىستەيدى. ولاردىڭ ىشىندە 9 996 (84,3 پايىز) مۇعالىمنىڭ جوعارى ءبىلىمى بولسا, 8 188 مۇعالىمنىڭ (69 پايىز) جوعارى بىلىكتىلىك ساناتى بار. ال, جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە جۇمىس ىستەيتىن 5 873 ۇستازدىڭ 5 316-سى جوعارى ءبىلىمدى (91 پايىز) ماماندار بولىپ تابىلادى. اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلىندا قالامىزدا 458 ۇستاز ءوز بىلىكتىلىگىن ارتتىردى.
– ەلىمىزدە ۇبت ءتارتىبىنىڭ ەنگىزىلگەنىنە ءبىراز جىل بولدى. وكىنىشكە قاراي, وسى ماسەلەدە ءالى دە شەشىلمەگەن پروبلەمالار بارشىلىق. قالامىزدا بيىل ۇبت قالاي وتكىزىلدى؟
– ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ بالالاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن انىقتاۋ سىناعى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسى دارەجەسىنىڭ كورسەتكىشى ەكەنى دە بەلگىلى. سوڭعى جىلدارى جۇيەلى وتكىزىلىپ كەلە جاتقان وسى ءداستۇرلى ءبىلىم بەرۋ بايقاۋىندا استانالىق مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ ورتاشا بالل كورسەتكىشى ارتىپ كەلەدى. وعان دالەل بيىلعى تەستىلەۋگە قاتىسقان مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ ورتاشا بالى – 87,58 بولدى. وتكەن جىلى ورتاشا بالل – 81,3-ءتى قۇراعان بولاتىن.
اعىمداعى جىلى قالا بويىنشا 4042 وقۋشى مەكتەپ بىتىرسە, ولاردىڭ ىشىندە 3252 وقۋشى ۇبت-عا, 790 وقۋشى ءداستۇرلى ەمتيحانعا قاتىستى. قالا مەكتەپتەرىن بىتىرۋشىلەردىڭ ىشىندەگى 132 «التىن بەلگى» ۇمىتكەرلەرىنىڭ ىشىندە ۇبت-دان كەيىن 91 وقۋشى «التىن بەلگىلەرىن» راستادى. 9 وقۋشىعا 1 بالدان عانا جەتپەي قالعان. قالاداعى ۇبت بويىنشا ەڭ جوعارى بالل – 124 بالل بولدى. وسى جوعارى بالدى №54 مەكتەپ-ليتسەيدىڭ وقۋشىسى اياجان ساتەنوۆا, №48 مەكتەپ- ليتسەيدى ءبىتىرۋشى نازگۇل ەسەن مەن عايني ءماسىمحان يەلەندى.
ۇبت-عا دايىندىق ماسەلەسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن القا ءماجىلىسى مەن كەڭەسىندە, قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى مەن استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى باستىقتارىنىڭ قاتىسۋىمەن بولعان كەڭەستە قارالدى. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا اتا-انالار جانە مەكتەپ تۇلەكتەرىمەن اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جانە پسيحولوگيالىق دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, اي سايىن سىناق تەستىلەۋ الىنىپ, ناتيجەسى تالدانىپ وتىردى.
وقۋشىلاردى ۇبت-نى وتكىزۋ ورنىنا جەتكىزۋ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قۇزىرىندا. وقۋشىلاردىڭ ءومىر قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك قالا مەكتەپتەرىنىڭ باسشىلارىنا جۇكتەلدى. ۇبت-نى وتكىزۋ ورىندارىندا قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلدى, سونداي-اق, عيماراتتىڭ ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك شارالارىنىڭ ساقتالۋى, ەلەكتروەنەرگيانىڭ قاجەتتى قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋى تەكسەرىلدى. ۇبت ءوو اۋديتوريالاردى ۇيالى بايلانىستى سوندىرەتىن قۇرىلعىلار, مەتالل ىزدەۋىشتەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى. ۇبت وتكىزۋ بارىسىندا ەشقانداي بالانىڭ قۇقىعىن بۇزۋ ماسەلەسى ورىن العان جوق.
– قالا حالقىنىڭ كۇرت وسۋىنە بايلانىستى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ءۇش اۋىسىممەن ءدارىس بەرەتىن مەكتەپتەر دە بار. وسىعان وراي استاناداعى مەكتەپ بازالارىنىڭ مۇمكىندىگى جانە پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى نە ايتاسىز؟
– وقۋشىلار سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى, ونىڭ باستى سەبەبى دەموگرافيالىق ءوسۋ جانە كوشى-قون ءۇردىسىنىڭ تولاستاماۋى. وتانداستارىمىزدىڭ ءوزىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىن, بالالارىنىڭ بولاشاعىن استانا قالاسىمەن بايلانىستىرعىسى كەلەتىنى جاسىرىن ەمەس. وسى ماقساتتا بيىلعى وقۋ جىلى مەكتەپتەرگە ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن 5027 بالا وقۋعا كەلسە, تەك 1-سىنىپقا 12893 بالا قابىلداندى.
ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردەگى ماسەلەنى شەشۋ, وقۋشىعا ارنالعان ورىن تاپشىلىعىن جويۋ ءۇشىن جىل سايىن مەكتەپتەر سالىنۋدا. بيىلعى وقۋ جىلى 8 مەكتەپ سالىنباقشى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلوردادا ءۇش اۋىسىممەن وقىتۋدى جويۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن 2014 جىلى 8 مەكتەپ, 2015 جىلى 10 مەكتەپ, 2016 جىلى 6 مەكتەپ سالۋ جوسپارلاندى.
2014 جىلعى 1 قاڭتارداعى مالىمەت بويىنشا, قالادا ءۇش اۋىسىممەن وقىتاتىن 5 مەكتەپ بار, ولار: №8, 37, 57, 59, 65-ءشى مەكتەپتەر. №57 ورتا مەكتەپتىڭ, №65 مەكتەپ-گيمنازيانىڭ جانە №59 مەكتەپ-ليتسەيدىڭ جانىنان جاڭا مەكتەپ عيماراتتارىن سالۋ ارقىلى ءۇش اۋىسىم ماسەلەسى شەشىلمەكشى, № 37 ورتا مەكتەپكە جاپسارجاي سالۋ ارقىلى, ال № 8 ورتا مەكتەپتىڭ باستاۋىش سىنىپتارىن №16 ورتا مەكتەپتە سالىناتىن جاپسارجايعا اۋىستىرۋ ارقىلى ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋ ماسەلەسىن 2016 جىلى تولىعىمەن شەشۋ جوسپارلاندى.
– ەلوردادا مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىندەگى ورىن تاپشىلىعى وتكىر بولىپ وتىرعاندىعى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى «بالاپان» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار قانداي؟ جالپى, بۇل كەلەلى ماسەلە قاشان تولىق شەشىمىن تابادى؟
– بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2010 -2014 جىلدار ارالىعىندا «بالاپان» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. استانا قالاسى بويىنشا «بالاپان» باعدارلاماسى مەكتەپكە دەيىنگى جۇيەنى دامىتۋ مەن قولداۋ قاجەتتىلىگىنە سۇيەنىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا استانا قالاسى بويىنشا بارلىعى 173 مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەكەمەسى جۇمىس ىستەيدى. اتاپ ايتاتىن بولساق 80 مەملەكەتتىك بالاباقشادا 21 216 بالا, 66 جەكەمەنشىك بالاباقشادا 6205 بالا, 2 ۆەدومستۆولىق بالاباقشادا 360 بالا, 25 شاعىن-ورتالىقتا 3 688 بالا جانە 66 مەكتەپتەگى مەكتەپكە دەيىنگى سىنىپتاردا 1695 بالا مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە ماسەلەسىمەن قامتىلعان.
«بالاپان» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن استانالىق بۇلدىرشىندەردى كەڭىنەن قامتۋ ماسەلەسى جىلدان-جىلعا جاقسارۋدا, بىراق ورىن تاپشىلىعى ءالى دە ساقتالۋدا. استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى مەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بىرلەسە وتىرىپ بەكىتكەن 2014-2020 جىلدار ارالىعىندا ەلوردادا مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى مەكەمەلەردەگى ورىن تاپشىلىعىن شەشۋ جونىندەگى جوسپارعا سايكەس 2020 جىلعا دەيىن 107 443 بۇلدىرشىنگە ارنالعان 521 مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە عيماراتى اشىلماق. ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 35 240 ءبۇلدىرشىنگە ارنالعان 86 بالاباقشا عيماراتى سالىنباق.
– قازىر قالامىزدىڭ شەت ايماقتارىندا, اسىرەسە, بۇرىنعى ساياجايلاردا تۇراتىن وتباسىلاردىڭ بالالارىنىڭ مەكتەپكە قاتىناۋ جاعدايى وتە كۇردەلى. وسى رەتتە شەت ايماقتاردا تۇراتىن وتباسىلاردىڭ بالالارىن ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيە ماسەلەلەرىمەن قامتۋ جاعدايى قالاي؟
– قالانىڭ شەت ايماقتارىندا جانە ساياجايلاردا تۇراتىن وتباسىلاردىڭ بالالارى ءدارىس الاتىن 9 مەكتەپتە وقۋشىلاردى تاسىمالداۋ ءۇشىن 19 اۆتوبۋس ۇيىمداستىرىلعان. اۆتوبۋستار 2 اۋىسىمدا قاتىنايدى. بالالاردىڭ مەكتەپكە كەلۋ جانە مەكتەپتەن ۇيگە قايتۋ باعىتتارى بەلگىلەنگەن, اۆتوبۋستار وسى ايالدامالار بويىنشا جۇرەدى. بارلىق قاراجات جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى تاراپىنان بولىنەدى.
شەت ايماقتاردا نەگىزىنەن جاعدايى تومەن وتباسىلار تۇراتىندىقتان, مۇعالىمدەر وقۋشىلاردىڭ مۇمكىندىكتەرىنە تۇسىنىستىكپەن قاراپ, ءتيىستى قامقورلىققا العان. بالالارعا ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيە ماسەلەلەرىن تەرەڭدەتۋ ماقساتىندا ەلوردامىزدا 12 مەملەكەتتىك قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى بار. سونىمەن بىرگە ەلوردالىق 68 مەكتەپتە (1-4-سىنىپ بالالارى ءۇشىن) مەكتەپ جانىنداعى لاگەرلەر اشىلدى. جاز مەزگىلىندە بۇل دەمالىس ورىندارىندا 30 000 باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى تىنىعادى. مەكتەپ جانىنداعى لاگەرلەردىڭ نەگىزگى ماقساتى مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن دامىتىپ, دەنساۋلىعىن نىعايتۋ, ساۋىقتىرۋ, ولاردىڭ بويىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى.
– ەلميرا امانگەلدىقىزى, ءسىز ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ تاجىريبەلى دە بىلىكتى ماماندارىنىڭ ءبىرىسىز. وسى باي تاجىريبەڭىزگە بايلانىستى قالالىق ءبىلىم سالاسىنىڭ بولاشاقتاعى دامۋ جاعدايى تۋرالى وي بولىسسەڭىز.
– ەلوردالىق مەكتەپتەردە ءبىلىم بەرۋدەگى قالىپتاسقان جاقسى ءداستۇردى جالعاستىرا وتىرىپ, ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيەنى وركەنيەت تالاپتارىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنە كوتەرۋدى كوزدەيمىن. بۇل رەتتە استانالىق مەكتەپتەردە ەستەتيكالىق-ماتەماتيكالىق ءبىلىم بەرۋدى تەرەڭدەتە وقىتۋعا بەتبۇرىس جاسالۋى كەرەك. ەلوردالىق ءبىلىم جۇيەسى بۇگىنگى جاھاندانۋ تالاپتارى كۇن تارتىبىنە قويىلعان باسەكەلەستىككە بارىنشا قابىلەتتى بولۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. قالالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وزدەرىنە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىكتى جاقسى تۇسىنەدى جانە سەنىمنەن شىعۋعا بار شەبەرلىگىمىز بەن بىلىكتىلىگىمىزدى جۇمسايتىن بولامىز.
– ساليقالى سۇحباتىڭىزعا راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىندە تالاپ تەرەڭ
تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ەلورداسى جىلدان-جىلعا وركەندەپ, قاناتىن كەڭىنەن جايىپ كەلەدى. قالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق الەۋەتى ارتىپ, حالقىنىڭ سانى وسكەن سايىن استانالىق مەكتەپتەردىڭ دە اۋقىمى كەڭەيىپ, اتقارار جۇمىسىنىڭ سالماعى وسە تۇسۋدە. سوناۋ ءبىر كەزەڭدە وبلىس ورتالىعى بولعان تسەلينوگراد قالاسىندا 37 مەكتەپ بولسا, بۇگىندە ەلوردادا 74 ورتا مەكتەپ وسكەلەڭ ۇرپاقتى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا ءبىزدىڭ №70 مەكتەپ-ليتسەي دە ءوزىنىڭ لايىقتى ورنىن الۋ جولىندا جاس ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋ ۇردىسىنە قوسىلعان. ارقا توسىندە ايبىنىن اسقاقتاتقان ارۋ استانانىڭ وركەندەۋى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءسىڭىرىپ كەلە جاتقان ەرەن ەڭبەگى بارشاعا ايان. وسىدان ەكى جىل بۇرىن پايدالانۋعا بەرىلگەن №70 مەكتەپ-ليتسەيدىڭ بۇگىنگى ۋاقىت تالابىنا ساي سالىنعان زاماناۋي عيماراتىن ەلباسىنىڭ ءوزى اشىپ, ءبىلىم تەڭىزىندەگى اق جەلكەنىنە ساتتىلىك تىلەگەن ەدى. 1200 وقۋشىعا ارنالعان بۇل مەكتەپ عيماراتىندا وسكەلەڭ سۇرانىسقا ساي جابدىقتالعان 52 وقۋ كابينەتى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 2 مۋلتيمەديالىق, ينتەرنەت جۇيەسىنە قوسىلعان 26 ينتەراكتيۆتى تاقتا ورناتىلعان كابينەت بار. قالامىزداعى وقۋشىلار سارايىنا قاراما-قارسى ورنالاسقان ءبىزدىڭ مەكتەپ عيماراتىنىڭ كوركەم كەلبەتى باس قالامىزدىڭ وزىق ساۋلەتىمەن ۇندەسىپ تۇر. مەكتەبىمىزدىڭ سىرتقى ساۋلەتى قانداي اسەم بولسا, ىشكى مازمۇنى سوعان ساي. مەكتەپتە 360 ورىندىق اكت زالى, 408 ورىندىق اسحانا جۇمىس ىستەيدى. بالالاردىڭ دەنە تاربيەسىن شىڭداۋعا باعىتتالعان گيمناستيكا زالى, سپورت زالى بار. مەكتەبىمىزدە وقۋ ءۇردىسى مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. نەگىزىنەن ءبىزدىڭ وقۋ وشاعىندا – جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق ءپاندەر تەرەڭدەتىلىپ وقىتىلادى. باستاۋىش سىنىپتارداعى وقۋشىلاردىڭ شەتەل ءتىلىن مەڭگەرۋىنە باعىتتاۋ ماقساتىندا اعىلشىن تىلىندە اۋىزشا سويلەۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن «Speaking English» 1 سىنىپتاردا 1 ساعاتتان (ستاندارت بويىنشا تاعى 1 ساعاتى بار), ال 2-4 سىنىپتاردا 2 ساعاتتان; وقۋشىلاردىڭ لوگيكالىق وي-ورىستەرىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا 1-4 سىنىپتارعا 1 ساعاتتان «لوگيكا» كۋرسى ەنگىزىلدى. كۇشاي تەربىكبايدىڭ اۆتورلىق باعدارلاماسى «وليمپيادالىق ماتەماتيكا جانە ويلاۋدى دامىتۋ» 1-4 سىنىپتارعا ەنگىزىلدى. 2013-2014 وقۋ جىلىندا مەكتەبىمىزدە 1-11 سىنىپ ارالىعىندا 1527 وقۋشى ءدارىس الدى. سونىمەن بىرگە, مەكتەپكە قابىلدانار بۇلدىرشىندەردى ازىرلەيتىن دايارلىق توبىندا 29 وقۋشىعا ءبىلىم بەرۋ داستۇرگە اينالعان. جاڭا وقۋ جىلىندا 1 سىنىپقا قابىلدانعان وقۋشىلاردىڭ وقۋ ماشاقاتىن قالىپتاستىرۋ جانە قابىلەتتەرىنە ساي قوسىمشا ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاساۋ ماقساتىندا ۇزارتىلعان كۇن توبى ۇيىمداستىرىلادى. مەكتەپ-ليتسەيدە وقيتىن وقۋشىلاردىڭ 70 پايىزى ءبىلىم وشاعىنىڭ قابىرعاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ءارتۇرلى ۇيىرمەلەردىڭ جۇمىسىمەن قامتىلعان. بۇل رەتتە بي ونەرى, دومبىرا, قولونەر, «English theatre» اتتى اعىلشىن تىلىندەگى تەاتر ۇيىرمەلەرىنىڭ مازمۇندى جۇمىستارىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. سونىمەن بىرگە, مەكتەپ جانىندا فۋتبول, باسكەتبول, ۆولەيبول, كاراتە سپورت ۇيىرمەلەرى جاستاردىڭ بوس ۋاقىتتارىن مازمۇندى وتكىزىپ, دەنە تاربيەسىن شىڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وقۋ وشاعىنداعى ءبىلىم ساپاسى ۇستازداردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىك دارەجەسىنە تىكەلەي بايلانىستى. مەكتەپ-ليتسەيدە بىلىكتىلىك ساناتى جوعارى 30 مۇعالىم (ونىڭ ىشىندە پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى – 2, كانديداتى – 1), 1-ءشى ساناتتى 21 مۇعالىم, 2-ءشى ساناتتى 24 ۇستاز ەڭبەك ەتەدى. وقۋ-تاربيە ۇردىسىندە ءبىلىم بەرۋدىڭ 7 مودۋلدىك تەحنولوگياسىمەن 22 مۇعالىم, ن.ورازاحىنوۆتىڭ «ساتىلاي كەشەندى تالداۋ» تەحنولوگياسىمەن 5 مۇعالىم, ستو 25 مۇعالىم, دەڭگەيلەپ سارالاي وقىتۋ تەحنولوگياسىمەن 12 مۇعالىم, ۆاسسەرماننىڭ «بيواقپاراتتىق» جانە «سينەرگەتيكالىق» تەحنولوگياسى بويىنشا 3 مۇعالىم وقۋشىلارعا ءدارىس بەرەدى. مىنە, وسىنداي جوعارى دەڭگەيلى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ ارقاسىندا وقۋشىلارىمىز ءارتۇرلى بايقاۋلاردا جەتىستىكتەرگە جەتىپ كەلەدى. قازىرگى كۇنى مەكتەپ-ليتسەيدە جاڭا وقۋ جىلىنا دايىندىق ماسەلەسى جوعارى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلۋدا. مۇعالىمدەرىمىز بىلىكتىلىگىن شىڭداپ, وقۋ كابينەتتەرىن الداعى ءبىلىم مەرەكەسىنە ساقاداي ساي ەتۋ ماقساتىندا ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭبەك ەتۋدە. مارال قازيەۆا, №70 مەكتەپ-ليتسەيدىڭ ديرەكتورى.«اق قايىڭنىڭ» ايدىنى ايقىن
ەلوردامىزداعى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ اراسىندا №29 «اق قايىڭ» بالالار باقشاسىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. اتالمىش بالالار باقشاسىنىڭ شەجىرەسى وتە ەرتەدەن باستاۋ الادى. بۇلدىرشىندەرگە تاربيە بەرۋ سالاسىندا بۇل مەكەمە 1964 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتىر.
وسى جىلدار ىشىندە «اق قايىڭ» بالالار باقشاسىنان قانشاما ءبۇلدىرشىن تاربيە الىپ, ۇلكەن ءومىر جولىندا ءوز سوقپاقتارىن سالدى دەسەڭىزشى. تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ وتەتىن ماسەلە, «اق قايىڭ» بالالار باقشاسىنىڭ قالامىزداعى قازاق ءتىلىن دامىتۋ ماسەلەسىنە قوسىپ كەلە جاتقان اسا زور ۇلەسى ەكەندىگى داۋسىز. 1989 جىلدان بەرى بۇل مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى تاربيە بەرەتىن مەكەمە «قازاق بالاباقشاسى» مارتەبەسىنە يە بولىپ, ەلورداداعى ەڭ ۇزدىك بالاباقشا قاتارىنا قوسىلدى.
بۇگىندە بالاباقشادا 144 ءبۇلدىرشىن تاربيەلەنەدى. ولار نەگىزگى 5 توپ بويىنشا تاربيە شارالارىمەن قامتىلعان. اتاپ ايتقاندا, «بالاپان» ءى كىشكەنتايلار توبى (2-3 جاسقا دەيىن), «مەرۋەرت» ءىى كىشكەنتايلار توبى (3-4 جاسقا دەيىن), «ءىنجۋ» ورتاڭعى توبى (4-5 جاسقا دەيىن), «كۇنشۋاق» ەرەسەكتەر توبى (5-6 جاسقا دەيىن) جۇمىس ىستەيدى. بۇلدىرشىندەردى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋ ەگەمەن ەلىمىزدىڭ جالپىعا مىندەتتى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىنا ساي جۇزەگە اسىرىلادى. بىزدە «العاشقى قادام», «زەرەك بالا», «ءبىز مەكتەپكە بارامىز», «بالبوبەك» رەسپۋبليكالىق باعدارلامالارى, «ءوزىن ءوزى تانۋ» رۋحاني ادامگەرشىلىك باعدارلاماسى, 5-6 جاستاعى بالالارمەن مەكتەپالدى دايىندىق باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلەدى.
2013-2014 وقۋ جىلىندا وتباسى مەن بالاباقشا ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋ ماقساتىنداعى كوپتەگەن مادەني جانە تاربيەلىك ءىس-شارالار وتكىزىلدى. ماسەلەن, 2013 جىلى «كۇز سيقىرى» فەستيۆالى وتكىزىلىپ, بۇلدىرشىندەر ءوز ونەرلەرىن ساراپقا سالدى.
بيىلعى جىلى «اق قايىڭ» بالالار باقشاسىنىڭ «قىزعالداق» توبىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى ديلارا نۇرماعامبەتوۆا تەننيستەن 6-8 جاستاعى بالالار اراسىندا وتكەن «قىزىل دوپ» تۋرنيرىندە استانا قالاسى تەننيس فەدەراتسياسىنىڭ ءىى دارەجەلى ديپلومىنا, ناريمان يسەنوۆ كاراتە- شينكيوكۋشينكايدان حالىقارالىق اشىق چەمپيوناتتا 6 جاسقا دەيىنگى بالالار اراسىندا ءىى جۇلدەلى ورىندى جەڭىپ الدى.
قازىرگى كۇندە ءبىزدىڭ بالاباقشادا ءوز ءىسىنىڭ ناعىز شەبەرلەرى اتانعان تاجىريبەلى پەداگوگتار جۇمىس ىستەيدى. ءتاربيەشىلەر ءوز جۇمىستارىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن پايدالانا وتىرىپ, ءاربىر ءبۇلدىرشىننىڭ جان-جاقتى جەتىلۋىنە, مەكتەپكە دەيىنگى جاستاعى بالالاردىڭ شىعارماشىلىق بەلسەندىلىگىن دامىتۋدا جۇمىستار اتقارادى. بۇل رەتتە «قىزعالداق» توبىنىڭ جوعارى ساناتتى تاربيەشىسى ايناش ساعانايدىڭ, «كۇنشۋاق» توبىنىڭ ءى ساناتتى تاربيەشىسى جادىرا ءسادۋاقاستىڭ بىلىكتى دە ءناتيجەلى ەڭبەكتەرىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون.
ءلايلا راحىمجانوۆا,
№29 «اق قايىڭ» بالالار باقشاسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.
بەتتى ازىرلەگەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى, سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.
