اشۋ قىسقان ازاماتتاردىڭ ايتۋىنشا, تاراز قالاسىنىڭ بيلىگى ء«ۇي العىسى كەلەتىندەر قۇرىلىس كومپانيالارىنا 5 ميلليون تەڭگەدەن جيناپ بەرسە, باسپانا ماسەلەسى شەشىلەدى» دەپ سەندىرگەن ەكەن. جەمە-جەمگە كەلگەندە حالىق نە قۇيعان قاراجاتىنا, نە ۇيگە جەتە الماي قالعان.
بەس جىل بۇرىن نەسيەگە ءۇي راسىمدەگەن تارازدىق تۇرعىندار «شەنەۋنىكتەر ءبىزدى الداپ كەتتى», دەپ كۇيىنىپ وتىر. ايتۋلارىنشا, اكىمدىكتەگى جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر «كومپانياعا قاجەتتى قاراجاتتى جيناساڭدار, كەيىن سول اقشا باسپانا باعاسىنان شەگەرىلەتىن بولادى» دەپ سەندىرگەن ەكەن. الايدا شەندىلەردىڭ سوزىنە قۇلاق اسقان حالىق ء«بىز الدانىپ قالدىق» دەپ اھ ۇرىپ وتىر.
دەرەكتەرگە سەنسەك, قۇرىلىس كومپانياسى جۇزگە جەتەقابىل ءۇيدى سالۋعا نيەتتەنگەنىمەن, ونشاقتى باسپانا قالىپ كەتكەن. جالپى, قۇرىلىستىڭ بار بولعانى الپىس پايىزعا جۋىعى عانا اياقتالعان كورىنەدى. وسىلايشا, ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆ كوشەسىنىڭ اياق تۇسىنداعى القاپتان باسپانالى بولۋدان ۇمىتتەنگەن جۇرت ءالى دە بولسا ماسەلەنىڭ وڭىنان شەشىلگەنىن قالايتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
«ۋاقىتىندا قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى شاقىرىپ الدى دا: «كومپانيا وكىلىنە 5 ميلليوننان بەرىڭدەر, ولار ءۇيدى اياقتاپ بەرەدى» دەدى. ايتۋىن ايتقانىمەن جەمە-جەمگە كەلگەندە جاۋاپتىلار سوزدەرىنەن سەكىرىپ, جالتاردى. قاراشا حالىق شەندىلەردىڭ سوزىنە سەنەمىز دەپ ساقىلداعان ايازدا نە اقشاسىز, نە ءۇي-كۇيسىز ءجۇر», دەيدى ىزاعا بۋلىققان تارازدىق تۇرعىن ماقپال نوعايباەۆا ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ.
باسپاناسىز جۇرگەن بۇقارا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستىڭ جۇيەلى جۇرگىزىلمەگەنىن العا تارتادى. ولار شەنەۋنىكتەر مەن قۇرىلىسقا جاۋاپتى ادامدار حالىقتان العان قارجىنى تالان-تاراجعا سالدى ما دەپ تە كۇدىكتەنىپ وتىر. قىسقاسى, تارازدىق الەۋمەت جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ماسەلەنى تولىق ءارى جان-جاقتى تەكسەرىپ, دۇرىس شەشىم شىعارسا دەيدى.
«مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا جۇرگىزىلگەن قۇرىلىس بولسا, ولار قانداي نەگىزگە سۇيەنىپ اقشا الىپ وتىر؟ جۇمىستارىن قارجى سۇراماي اياقتاۋلارى كەرەك ەدى. جاۋاپتىلاردىڭ جاۋاپسىزدىعىنان قازىر ءۇي-كۇيسىز سابىلىپ ءجۇرمىز. جۇرت قاشانعى پاتەر جالداپ كۇنەلتەدى», دەيدى اشۋعا بۋلىققان قالا تۇرعىنى گۇلميرا وڭاسباەۆا.
جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ تالابى دا تۇسىنىكتى. ولار ماڭداي تەر, تابان اقىمەن تاپقان تابىسىن باسپانالى بولۋ ءۇشىن جۇمساعان. جالدامالى پاتەردە تۇرۋدان جالىققان حالىق ۋاقتىلى باسپانالى بولاتىنىنا سەنگەن.
الايدا ۋاقىت وتە كەلە وتكىر ماسەلە ءتىپتى ۋشىعا تۇسكەن. قالاي الىپ قاراساق تا, تۇرعىندار جانايقايىنىڭ جانى بار. باسپانالى بولۋدان ءۇمىتىن ۇزبەگەن ەلدىڭ سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرمەي, ماسەلەنى جەدەل تۇردە شەشۋدىڭ جولى بار ما؟
اشىنعان حالىق ەشتەڭەگە قاراماي, قالا اكىمى باقىتجان ورىنبەكوۆپەن جۇزدەسۋدىڭ ءتۇرلى جولىن قاراستىردى. قالالىق اكىمدىكتىڭ الدىنا جينالعان حالىق اقىرى دەگەنىنە جەتىپ, كونە شاھاردىڭ جاڭا اكىمىمەن كەزدەستى. جاڭا اكىم دەۋىمىزدىڭ دە وزىندىك سىرى بار. سوڭعى بىرنەشە جىلدىڭ بەدەرىندە تارازعا تاعايىندالعان اكىمدەر «قۇدايى قوناققا» اينالىپ كەتتى. از عانا ۋاقىت قىزمەت ەتەدى دە, اۋىسىپ كەتەدى. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ داۋىمەن تانىسقان باقىتجان ورىنبەكوۆ ماسەلەنى مايشاممەن قاراۋ ءۇشىن ۋاقىت سۇرادى.
«كىمدىكى دۇرىس, كىمدىكى بۇرىس ەكەنىن ءتيىستى تاراپتارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا جۇزبە-ءجۇز وتىرىپ انىقتايتىن بولامىز. ويتكەنى بارلىق ماسەلە زاڭ اياسىندا شەشىمىن تابۋى كەرەك. ەگەر ماسەلە ءبىز ويلاعانداي بولماسا سوت ارقىلى ماجبۇرلەۋ ماسەلەسىن دە قاراستىراتىن بولامىز», دەيدى قالا اكىمى ب.ورىنبەكوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ماسەلەنى ناقتى شەشۋ ءۇشىن شامالى ۋاقىت كەرەك. ويتكەنى حالىق تالابى ورىندالۋى ءۇشىن ۋشىققان جاعداي جان-جاقتى سارالانۋى ءتيىس.
بىرنەشە جىل بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان داۋ بىرنەشە كۇندە شەشىمىن تابا ما؟ شەندىلەر زاڭگەرلەر ارقىلى ۋاقىتىندا جاسالعان كەلىسىمشارتتاردى قايتا زەردەلەۋگە نيەتتى سەكىلدى. ماسەلە ولاي وربىگەن جاعدايدا حالىقتىڭ تالابى جەدەل ورىندالا قويۋى قيىن.
تاراز قالاسىنا اكىم بولىپ تاعايىندالعالى بەرى جۇرتتىڭ ماسەلەسىن بەتپە-بەت تىڭداۋدان تانباعان باقىتجان ورىنبەكوۆ بالكىم بۇقارانىڭ بايبالامىن جەدەل شەشۋدىڭ جولىن تابار. قالاي دەسەك تە, شاھار تىزگىنىن ۇستاعان اكىمدەردىڭ ىشىندە ورىنبەكوۆكە دەگەن ەلدىڭ ىقىلاسى دا, سەنىمى دە بولەك. ەندى سول سەنىمنىڭ ۇدەسىنەن شىقسا دەيمىز.
جامبىل وبلىسى
