جالپى قالا بيلىگى ىسكەرلىك جانە ينۆەستيتسيالىق ارىپتەستىككە نەگىزدەلگەن بىرلەسكەن جوبالار سانىن كوبەيتە بەرۋگە نيەتتى. ويتكەنى ينۆەستيتسيالىق ءىرى جوبالار ەكونوميكانىڭ نەگىزگى تىرەگى. وسىلايشا, ەكىجاقتى كەلىسىمدەر ناتيجەسىندە باۋىرلاس ەكى ەلدىڭ ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە شىمكەنتتىك كاسىپكەرلەر دە ۇلەس قوسپاق. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ دا تالابى – ەلگە مولىراق ينۆەستيتسيا تارتۋ ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان شىمكەنت مەملەكەت باسشىسى تۇزگەن وزبەكستانمەن اراداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتىڭ اياسىندا كورشىلەس, باۋىرلاس ەلدەن كوبىرەك ينۆەستيتسيالىق تابىس اكەلۋدى قاراستىرادى.
2022 جىلى شىمكەنت پەن وزبەكستان اراسىنداعى سىرتقى ساۋدا-ساتتىق پەن جالپى ەكونوميكالىق ارىپتەستىك اياسىنداعى تابىس كولەمى 302 ملن دوللارعا جەتتى. بۇل كورسەتكىش سوڭعى 5 جىلمەن سالىستىرعاندا 2 ەسەگە ارتقان. بۇگىنگى تاڭدا شىمكەنت قالاسىندا ءىرىلى-ۇساقتى مۇناي, مەديتسينالىق پرەپاراتتار, پلاستيك ماتەريالدار ءوندىرىسى باعىتىنداعى 700-گە جۋىق ءىرىلى-ۇساقتى كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ ىشىندە 130 ءوندىرىس ورنى وزبەكستاندىق ينۆەستورلارمەن بىرلەسكەن نەگىزدە ءونىم شىعارىپ كەلەدى.
ەڭ باستىسى, بۇگىنگى تاڭدا وزبەكستاندىق كومپانيالار ءۇشىنشى مەگاپوليستەگى يندۋستريالدى ايماقتارعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. ماسەلەن, شاھاردا 5 يندۋستريالدى ايماق بار. ولاردىڭ جالپى كولەمى 886 گەكتارعا تەڭ. قازىرگى تاڭدا بۇل ءوندىرىس الاڭدارىندا 200 ملرد تەڭگەگە 180 جوبا ىسكە اسىرىلدى. سونداي-اق يندۋستريالدى ايماقتارعا تۇركيا, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا مەن ەۋروپا ەلدەرىنىڭ بىرلەسكەن كاسىپورىندارى ورنالاسقان. ماسەلەن, كىلەم ونىمدەرىنىڭ رەسپۋبليكاداعى ءجۇز پايىز ۇلەسى شىمكەنتكە تيەسىلى. سول سەكىلدى ماقتا مايى ءوندىرىسىنىڭ 98 پايىزى, فارماتسەۆتيكالىق ونىمدەردىڭ 36 پايىزى, مۇناي وڭدەۋ مەن جەڭىل ونەركاسىپتىڭ 23 پايىزى ءۇشىنشى مەگاپوليستىڭ ۇلەسىندە. جوعارىدا اتالعان 5 يندۋستريالدى ايماقتان بولەك قوسىمشا تاعى 750 گەكتاردى قۇرايتىن 4 يندۋستريالدى ايماق ىسكە قوسىلعالى تۇر. ءوندىرىس الاڭدارىندا جايعاساتىن كاسىپورىندارعا سالىقتىق جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلىپ, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمعا تەگىن قوسىلادى. سوندىقتان كورشى اعايىن قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندەگى ەڭ ءىرى قالامەن ىسكەرلىك بايلانىستى كۇشەيتۋ ارقىلى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندەگى ۇلكەن نارىققا شىعۋدى قالايدى.
جۋىق ارادا قازاقستان مەن وزبەكستان ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمىن 10 ملرد دوللارعا جەتكىزۋدى كوزدەيدى. بۇل رەتتە رەسپۋبليكانىڭ وڭتۇستىك قاقپاسى سانالاتىن شىمكەنت ەلىمىزدىڭ لوگيستيكالىق حابى ءرولىن اتقارادى. سول ءۇشىن دە وزبەكستاننىڭ ىسكەر ازاماتتارى ءۇشىنشى مەگاپوليستىڭ بيزنەس قاۋىمداستىعىمەن ارىپتەستىك بايلانىستى نىعايتۋعا وتە مۇددەلى. بۇعان دالەل, سوڭعى ەكى جىل ىشىندە ەكىجاقتى ىسكەرلىك ارىپتەستىك اياسىندا فارماتسەۆتيكا جانە جەڭىل ونەركاسىپ سالالارى بويىنشا جالپى ينۆەستيتسيالىق قۇنى 14 ملن دوللاردى قۇرايتىن 4 ءىرى جوبا ىسكە اسقان.
ايتا كەتۋ كەرەك, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىندا قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن 1 200 كومپانيا قىزمەت اتقارسا, سونىڭ 10 پايىز ۇلەسى شىمكەنتتىڭ ەنشىسىندە. ءۇشىنشى مەگاپوليس كورشى ەلگە نەگىزىنەن مۇناي ونىمدەرىن, ۇن, وسىمدىك مايىن, تسەمەنت, مەديتسينالىق پرەپاراتتار جانە اليۋميني ءپروفيلىن ەكسپورتتايدى. ءوز كەزەگىندە وزبەكستاننان كەلەتىن تاراۋلار دەنىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى, پلاستماسسا بۇيىمدارى جانە ءتۇرلى ماتالار مەن كيىم-كەشەك قۇرايدى.
بەلگىلى ەكونوميست ساپاربەك جوباەۆ وزبەكستانمەن ساۋدا سالاسىندا ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتى ارتتىرۋدان ەكى جاق تا بىردەي پايدا الاتىنىن ايتادى.
«ساۋدا-ساتتىق ارتىپ جاتسا, ارينە, وزبەكستانعا دا, قازاقستانعا دا بىردەي ءتيىمدى. ويتكەنى كورشى جاتقان ەكى ەل ءبارىبىر ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالار بويىنشا ءوزارا ارالاساتىنى ايان. سونىڭ ىشىندە شىمكەنتتىڭ بۇل بايلانىستار ارقىلى ۇتاتىنى كوپ. سەبەبى تاشكەنت شىمكەنت ءۇشىن ەكونوميكالىق تۇرعىدا ءارى باسەكەلەس بولسا, ءارى ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ نەمەسە كەرىسىنشە ينۆەستيتسيا سالۋدىڭ ۇلكەن مۇمكىندىك الاڭى. كوپشىلىك ادام وزبەكستانمەن جاقىنداستىق كۇشەيسە, بيزنەس سالاسىندا زيان شەگىپ قالامىز دەپ ويلايدى. ويتكەنى راسىندا بۇگىندە كورشى ەلدەن كەلەتىن تاۋارلار سانى كوپ. جانە ولاردىڭ باعاسى ارزان بولعاندىقتان باسەكەگە قابىلەتتى بولىپ كەلەدى. مەنىڭ پىكىرىمشە, كەرىسىنشە وسى مۇمكىندىكتى شىمكەنتتىك كاسىپكەرلەر ۇتىمدى پايدالانۋعا ءتيىس. قانشا دەگەنمەن, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى جوعارى. ياعني بىزدەگى كاسىپكەرلەردىڭ وزبەكستانعا ينۆەستيتسيا سالۋعا, سول جاقتان بىرلەسكەن كاسىپورىندار اشۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار. وسى جوسپارلار جۇزەگە اسسا, ءبىز ۇلكەن نارىققا قول جەتكىزەمىز. وزبەكستاننىڭ حالقى قازاقستاننان بىرنەشە ەسە كوپ بولعاندىقتان تۇتىنۋ نارىعى دا جوعارى بولاتىنى تۇسىنىكتى. سونىمەن بىرگە ماقتا-ماتا ءوندىرىسى مەن وڭدەۋ سالاسى بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋدىڭ پايداسى مول بولماق. كورشى ەلدە جىلىنا 3,5 ملن تونناداي ماقتا وندىرىلەدى. بۇل – وتە ۇلكەن نارىق. ال ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندە 250-300 مىڭ تونناداي عانا ماقتا شيكىزاتى الىنادى. ودان تازا ماقتا كۇيىندە قالاتىنى 80-90 مىڭ تونناداي عانا. كەزىندە شىمكەنتتەن تالاي ماقتا وڭدەۋشى ءىرى كاسىپورىندار اشىلدى. الايدا شيكىزات كولەمى از بولعاندىقتان توقتاپ قالدى. جوعارىدا ايتقانىمداي, 80-90 مىڭ توننا ماقتا دەگەن ءىرى كاسىپورىندار ءۇشىن تۇك تە ەمەس. سوندىقتان ونى ناقتى پايداعا اسىرۋ ءۇشىن بىزگە وزبەكستانمەن اراداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتى كۇشەيتە بەرۋ قاجەت», دەدى ەكونوميست مامان.
شىمكەنت
