قالاي دەسەك تە, اۆتور مۇندا كەيىپكەرىنىڭ جالعىزدىعى, شاراسىزدىعى, ءۇمىتىنىڭ سونگەنىن ايتۋ ارقىلى وتكەن عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق حالقىنىڭ باسىنا تۇسكەن اۋىر تاعدىردى, جۇرەكتەن وشپەيتىن تراگەديالاردى قايىرا ەسكە سالىپ وتىرعانى شىندىق. جالعىزدىق دەمەكشى, كەيىپكەر قوجانىڭ ۇلى دا, قىزى دا, جالعىز ارداق. بىراق ول ساقاۋ. قوجانىڭ يەن دالادا اۋىلىنان اۋا كوشىپ, ساياق كەتۋىنىڭ دە ءبىر سەبەبى – وسى. قالاي قاراساڭ دا, ونى جالعىزدىق قورشاپ تۇرادى. ەلىنە قايتا كوشىپ بارسا دا, الدىنان سول جالعىزدىق شىعادى. وسەك, اعايىن ارا بەرەكەسىزدىك, رەنىش پەن وكپە ءبارى-ءبارى ونى جالعىزدىق قامالىنا قاماپ تىنادى.
«قوجا, ارداق ساقاۋ ما؟ – دەدى. قاپەلىمدە نە دەرىن بىلمەي ساسقالاقتاپ قالعان قوجا:
– جو-جوق, ءوزى ەركەلەپ سويلەيدى, دەپ قىزاراقتاي جاۋاپ بەردى. بىراق الماس اكەسىنە: ساقاۋلانىپ سويلەيتىنىن, ءتىپتى ءوزىنىڭ قىز ەكەنىن بىلمەيتىنىن ايتىپ قويدى. شالاباي مىرس-مىرس ك ۇلىپ, بالەم, بار كۇيىكتى وسى ەركە قىزىڭنان تارتتىرامىن دەپ, اتىن باۋىرىنا تارتىپ-تارتىپ جىبەرىپ, بورت-بورت جەلە جونەلدى. وسىدان ءبىر اي وتكەن سوڭ, قوجانىڭ جالعىز قىزى ساقاۋ ەكەن دەگەن لاقاپ بۇكىل ايماقتى كەزىپ ءجۇردى». اڭگىمەنى وقىپ وتىرىپ, ارداقتىڭ دا, اكەسىنىڭ دە تاعدىرىنا بالتا شاپقان سول ءبىر ەسكى كوزقاراس, باقاستىق پەن باقتالاستىق ەكەنىن سەزىنەمىز دە, ءىشىمىز ۋداي اشيدى. اباي ءىلىمىن كوكەيىنە مىقتاپ تۇيگەن جازۋشى حاكىمنىڭ ء«بىرىڭدى قازاق ءبىرىڭ دوس, كورمەسەڭ ءىستىڭ ءبارى بوس», دەگەن دانالىق ءتاپسىرىن قازاققا قايتا ايتىپ وتىر ما دەگەن وي دا ساپ ەتە تۇسەدى. قالاي دەسە تە, ادامنىڭ تاعدىرى ونىڭ ۇلتىنىڭ تاعدىرى.
اڭگىمەنىڭ اياقتالۋى دا تاعدىردىڭ ءىسى دەگەندى ەسكە سالادى. «– اكەسىنىڭ اۋزىن ۇرايىن! بايعا تيمەسە – تيمەي-اق قويسىن. ارتىمدا ات ۇستايتىن تۇياق قالدى... كەمپىر, ءاي, قاتىن, مىنا جىلبىسقا ەركەك بالا عوي! – دەپ, مارقاقولگە ءبىر مالىپ اپ قوينىنا تىعا سالدى.
ءسابيدىڭ دۇنيەگە كەلۋ ءمىنىن ءوز موينىنا العان مارقاقول: «اكەڭ مەنمىن, اكەڭ مەنمىن» دەپ, تەبىرەنە كۇبىرلەپ جاتىر...». ءيا, مىنا ومىردە قانشاما ارداق جازىقسىز ازاپ كورىپ, قانشاما مارقاكول وعان اكە, انا رەتىندە دەم بەرىپ وتىر كىم ءبىلسىن!
ورالحان بوكەيدىڭ شىعارماشىلىق الەمىن قالىڭ وقىرمانعا تانىتقان تاعى ءبىر تۋىندىسى «اتاۋ كەرە» رومانى. اتالعان شىعارمانىڭ باستى كەيىپكەرلەرى – تاعان, ەرىك, اينا. تاعان بارىنەن حاباردار, جاڭالىققا ۇمتىلعان جاس اسپيرانت. بىراق ونىڭ تاعدىرى باسقا ارناعا بۇرىلادى. جازۋشى سول كەزدەگى قوعامنىڭ كۇردەلى ماسەلەلەرىن كەيىپكەر تاعاننىڭ اۋزىمەن ايتقىزادى. سونداعى تاپقان ءساتتى شەشىمى «نەگە ءبىز وسى...» دەگەن ۇلى سۇراقتىڭ استىندا ءبارى اشىق ايتىلادى. «وۋ, اعايىن, ەس-اقىلدارىڭدى جيىڭدار! ءبىز قاتىگەزدەنىپ بارامىز. ءبىز يمانسىزدانىپ بارامىز. ءبىز اينالايىن انامىزدىڭ اق ءسۇتىن اقتاي الماي ءجۇرمىز, ءبىر كۇنگى قىزدى-قىزدى قىزىققا ماستانىپ, تاسىراڭداپ كەتتىك, كوزىمىزدى شەل باستى, كوڭىلىمىز كور, جىگەرىمىز قۇم بولىپ, قۇردىم داۋرەننىڭ ءالاۋلايىن شىرقاپ ءجۇرمىز; تاماشا ءومىردىڭ تاسقىنىمەن ىعىپ, ىعىسىپ اعامىز كەلىپ, اعىسقا قارسى ءجۇزۋ نە جاعالاۋعا قاراي ۇمتىلۋ جوق». مىنە, تاعان سول كەزدە بايقاعان ماسەلەلەر ءبىزدىڭ جانىمىزدا, رۋحىمىزدا, قوعامىمىزدا ءالى بار. تاعانشا ايتساق, «نەگە ءبىز وسى؟». جازۋشى «اتاۋ كەرە» ارقىلى تەك ۇلتتىق قانا ەمەس, بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك ماسەلەلەردى اق قاعازعا جايىپ سالادى. قالاي دەسەك تە, بىزگە بەلگىلى ءارى بەلگىسىز ورالحاننىڭ ءارتۇرلى كەيىپكەرلەرى ءوز زامانىنىڭ ءسوزىن كىتاپ بەتىنەن وقىرمان جۇرەگىنە جەتكىزە العان كەيىپكەرلەر بولعانى شىندىق.
